Chư thiên là ai? Phật tử có nên lễ chư thiên không

Chư thiên là ai: Kinh Mahānāma (AN 6.10) kể các hàng chư thiên

Kinh kể các hàng chư thiên từ thấp đến cao “Có chư Thiên bốn Thiên vương Thiên, có chư Thiên cõi trời Ba mươi ba, có chư Thiên Yàma, có chư Thiên Tusità (Đâu-suất), có chư Thiên Hóa lạc Thiên, có chư Thiên Tha hóa Tự tại, có chư Thiên Phạm chúng, có chư Thiên cao hơn nữa.” (AN 6.10:7.2; Pāli: santi devā cātumahārājikā, santi devā tāvatiṁsā, santi devā yāmā, santi devā tusitā, santi devā nimmānaratino, santi devā paranimmitavasavattino, santi devā brahmakāyikā, santi devā tatuttari). Theo cách đọc của người viết, việc kể tên các cõi trời cho thấy chư thiên không phải một vị thần duy nhất mà là nhiều chúng sinh ở nhiều cõi khác nhau, và tất cả đều là chúng sinh, nghĩa là đều còn trong vòng sinh tử chứ không phải đấng thoát khỏi sinh tử.

Tùy niệm thiên để học, không để xin: Kinh Mahānāma (AN 6.10) dạy gì

Kinh dạy người tu nhớ nghĩ rằng chư thiên được sinh lên nhờ giới như vậy, và giới như vậy cũng có đầy đủ nơi chính người tu “Đầy đủ với giới như vậy, chư Thiên ấy sau khi chết ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia. Giới như vậy cũng có đầy đủ nơi ta.” (AN 6.10:7.4; Pāli: Yathārūpena sīlena samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā, mayhampi tathārūpaṁ sīlaṁ saṁvijjati). Chữ tùy niệm ở đây chỉ việc nhớ nghĩ đến đức tin, giới, nghe pháp, thí và tuệ của chư thiên để tâm ngay thẳng. Theo cách đọc của người viết, tùy niệm thiên là lấy chư thiên làm tấm gương để sống tốt hơn, chứ không phải cầu xin chư thiên ban phước, vì phước theo kinh đến từ nghiệp lành của chính mỗi người.

Hiến cúng chư thiên: Kinh Các Lý Do Gầy Dựng Tài Sản (AN 5.41) nói gì và không nói gì

Kinh đặt hiến cúng cho chư thiên trong năm hiến cúng của người tại gia “Hiến cúng cho bà con, hiến cúng cho khách, hiến cúng cho hương linh đã chết (peta), hiến cúng cho vua, hiến cúng cho chư Thiên.” (AN 5.41:4.2; Pāli: Ñātibaliṁ, atithibaliṁ, pubbapetabaliṁ, rājabaliṁ, devatābaliṁ—). Theo cách đọc của người viết, hiến cúng ở đây là một phần của đời sống tại gia đúng pháp, cùng với hiến cúng cho bà con, khách, hương linh và vua, chứ không phải một nghi thức lễ bái riêng. Kinh không nói cách lễ chư thiên, nên bài này nói thẳng điều kinh không nói thay vì hướng dẫn một cách lễ nào đó, và kinh cũng không dạy chư thiên ban phước hay linh ứng theo lời cầu xin.

Ví dụ của người viết, không phải chuyện trong kinh: chú Khải và bàn thờ thần

Ví dụ của người viết, không phải chuyện trong kinh: chú Khải trước đây mỗi tháng đều lễ vật cầu xin chư thiên phù hộ cho việc buôn bán, rồi khi biết kinh dạy tùy niệm đức của chư thiên để tâm ngay thẳng chứ không dạy xin xỏ, chú vẫn giữ bàn thờ gọn gàng nhưng dành tiền lễ trước đây để giúp một học sinh nghèo trong xóm, và chú thấy việc buôn bán của chú vẫn do cách làm ăn ngay thẳng quyết định.

Hỏi nhanh

Chư thiên là ai?

Chư thiên là chúng sinh sống ở các cõi trời do nghiệp lành, từ bốn Thiên vương Thiên đến Phạm chúng và cao hơn nữa (AN 6.10, đoạn 7.2), và vẫn còn trong vòng sinh tử.

Phật tử có phải lễ chư thiên không?

Kinh không nói lễ chư thiên là nghi thức bắt buộc và không nói cách lễ. Kinh chỉ nói người tại gia làm hiến cúng cho chư thiên trong năm hiến cúng (AN 5.41, đoạn 4.2).

Tùy niệm thiên là gì?

Tùy niệm thiên là nhớ nghĩ đến đức tin, giới, nghe pháp, thí và tuệ của chư thiên để tâm ngay thẳng, như lời dạy rằng giới của chư thiên cũng có đầy đủ nơi người tu (AN 6.10, đoạn 7.4).

Câu chốt: Chư thiên là chúng sinh cõi trời do nghiệp lành, đáng để tùy niệm và học theo, chứ không phải thần để cầu xin phước.