Những câu hỏi thường gặp khi tìm hiểu đạo Phật
Mỗi câu trả lời đều dẫn về đoạn kinh gốc có mã số, để bạn tự đọc, tự xét và tự thấy.
Mọi người hay hỏi
Làm sao để bớt nóng giận: bốn lời dạy từ kinh gốcAi cũng từng nổi nóng rồi hối hận. Kinh gốc không bảo ta đè nén cơn giận, mà chỉ cho ta thấy nó rõ đến mức tự mình muốn đặt nó xuống.Có giọng đọcVô ngã là gì: giải thích theo bài kinh thứ hai của Đức PhậtVô ngã là giáo lý khó nghe nhất trong đạo Phật. Nhiều người hiểu thành “không có gì cả”. Đọc lại bài kinh gốc thì lời dạy rất cụ thể, và có thể tự kiểm chứng.Có giọng đọcLàm ăn, buôn bán đúng chánh mạng theo lời PhậtĐức Phật không bảo người tại gia đừng làm giàu. Ngài dạy làm giàu thế nào cho sạch, và dùng của cải thế nào cho có ý nghĩa. Bài này gom lại những lời dạy ngắn mà rất thực tế cho người đang buôn bán, kinh doanh.Có giọng đọcTâm từ là gì, rải tâm từ thế nào, và được lợi ích gìAi cũng từng thương một người. Tâm từ là tập cho tình thương ấy rộng ra, không phân biệt người quen kẻ lạ, và không đổi thành oán giận khi bị đối xử tệ.Có giọng đọcVô thường là gì, và vì sao hiểu vô thường lại giúp ta nhẹ lòngAi cũng biết “đời là vô thường”, nhưng thường nói ra lúc buồn. Trong kinh, hiểu vô thường không phải để buồn, mà để bớt bám víu và sống tỉnh táo hơn.Có giọng đọcCúng dường chư Tăng: bốn vật dụng, đúng lúc, đúng cáchNhiều người muốn cúng dường nhưng lúng túng: nên dâng gì, có nên dâng tiền không. Kinh và Luật tạng trả lời khá rõ, và câu trả lời giúp cả người cho lẫn người nhận được nhẹ nhàng.Có giọng đọcBát chánh đạo trong đời thường: con đường của Thánh đế thứ tưBát chánh đạo thường được học thuộc như một danh sách tám chữ. Nhưng trong kinh, mỗi chi phần đều được Đức Phật định nghĩa rất cụ thể, và hầu hết đều có thể bắt đầu ngay trong một ngày làm việc bình thường.Có giọng đọcTam quy và năm giới bằng tiếng Pāli: bản đọc theo, phiên âm và nghĩaTrong các buổi lễ ở chùa Nam tông, Phật tử thường xin thọ Tam quy và năm giới bằng tiếng Pāli, đọc theo vị sư từng câu. Bài này chép lại bản đọc theo, kèm cách đọc gần đúng và nghĩa tiếng Việt, để bạn hiểu mình đang phát nguyện điều gì.Có giọng đọc
Chủ đề
Người mới bắt đầu · 62 bài
Những bài nên đọc trước khi đi sâu.
4 bài tiêu biểu · còn 58 bài khác bên dưới
Tiêu biểuTam quy và năm giới bằng tiếng Pāli: bản đọc theo, phiên âm và nghĩaTrong các buổi lễ ở chùa Nam tông, Phật tử thường xin thọ Tam quy và năm giới bằng tiếng Pāli, đọc theo vị sư từng câu. Bài này chép lại bản đọc theo, kèm cách đọc gần đúng và nghĩa tiếng Việt, để bạn hiểu mình đang phát nguyện điều gì.Có giọng đọcTiêu biểuBàn thờ Phật tại nhà và lạy Phật theo Nam truyền: điều nào có trong kinh, điều nào là phong tụcĐặt bàn thờ Phật hướng nào, bày gì, lạy mấy lạy, lạy có được phước không? Bài này mở kinh Nikāya ra xem kinh nói gì về hoa, hương, đảnh lễ và nơi thờ Đức Phật, rồi tách rõ phần truyền thống và phong tục để bạn tự sắp xếp bàn thờ trong nhà mình.Có giọng đọcTiêu biểuBồ tát là gì? Chữ Bodhisatta trong kinh Nam truyềnTrong kinh Nikāya, chữ Bồ tát (Bodhisatta, người đang hướng đến giác ngộ) chỉ Đức Phật lúc chưa giác ngộ. Kinh không có lý tưởng phát tâm Bồ tát như truyền thống Đại thừa về sau.Có giọng đọcTiêu biểuBóng đè, sợ ma, sợ ở một mình ban đêm: kinh dạy giữ tâm thế nào?Kinh Nikāya không bàn về bóng đè như một hiện tượng của giấc ngủ, nên bài viết không gán cho bóng đè một nghĩa tâm linh nào và cũng không hứa trừ ma. Điều kinh có là câu chuyện Đức Phật khi ở chỗ vắng cũng gặp nỗi sợ, và cách Ngài làm là đối diện nỗi sợ ngay trong tư thế đang có, không đổi tư thế.Có giọng đọc
Cách quên một người sau chia tay: Phật dạy tháo dây, đừng ép quênSau chia tay, câu nhiều người gõ vào máy tìm kiếm là: làm sao để quên một người? Có người xóa hết hình, chặn số, dọn sạch đồ, vậy mà người ấy vẫn hiện lên giữa giờ làm, giữa bữa cơm, ngay lúc sắp ngủ. Trong các bài kinh bài này dẫn không thấy bài nào dạy xóa trí nhớ về một người, nhưng có những bài nói về sợi dây giữ ta với người cũ và cách đối xử với ý nghĩ cứ quay lại. Bài này đi qua ba bài kinh ấy, và nói rõ chỗ nào là lời kinh, chỗ nào là cách đọc của người viết.Có giọng đọcChép kinh, nghe kinh có phước không? Kinh nói rõ lợi ích của việc nghe phápKinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, không nhắc việc chép kinh và không hứa số phước nào cho việc chép. Ngược lại, kinh nói thẳng năm lợi ích của việc nghe pháp, và điều giữ Chánh pháp lâu dài là sống tôn trọng Pháp, vâng lời Pháp.Có giọng đọcChọn bạn thế nào? Bạn thật, bạn giả theo lời PhậtAi cũng có lúc tự hỏi: người bên cạnh mình có thật sự là bạn không, hay chỉ vui khi mình có tiền, có chuyện để cùng ăn nhậu? Đức Phật nói về bạn bè rất cụ thể, từ chuyện đời thường đến chuyện lớn của cả con đường tu.Có giọng đọcChú Đại Bi, Kinh Dược Sư: Phật giáo Nam truyền có tụng không?Chú Đại Bi và Kinh Dược Sư không có trong kinh Nikāya của Phật giáo Nam truyền, nên Nam truyền không tụng hai bản này. Thay vào đó, Nam truyền tụng các bài kinh hộ trì, trong đó có Kinh Từ Bi về tâm từ.Có giọng đọcChư thiên là ai? Phật tử có nên lễ chư thiên khôngKinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, nói chư thiên, tức devatā theo cách gọi trong kinh, là chúng sinh sống ở các cõi trời do nghiệp lành và vẫn còn trong vòng sinh tử. Kinh dạy nhớ nghĩ đến đức của chư thiên để tâm ngay thẳng, chứ không dạy lễ chư thiên để xin phước.Có giọng đọcCúng giao thừa, cúng chúng sinh thế nào? Kinh nói hiến cúng, không dạy nghi thức cúngTheo kinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, ngôn ngữ cổ mà kinh gốc được ghi lại, người cư sĩ có phần hiến cúng dành cho người đã mất. Tuy nhiên, kinh không dạy nghi thức cúng giao thừa hay cúng chúng sinh. Bài viết này trả lời thẳng điều kinh nói, và phân biệt rõ điều ấy với tục lệ mà nhiều gia đình vẫn giữ.Có giọng đọcĐịa ngục có thật không? Đức Phật nói gì về địa ngục trong kinh NikāyaCó người nghe hai chữ “địa ngục” là sợ, có người cười cho là chuyện dọa trẻ con. Bài này không đứng về bên nào. Bài đọc hai bài kinh Nikāya nói thẳng về địa ngục, Kinh Hiền Ngu (MN 129) và Kinh Thiên Sứ (MN 130), để xem kinh nói gì và nói để làm gì.Có giọng đọcĐức Phật hiện đang ở đâu? Ngài đã nhập diệt và để lại Pháp Luật làm thầyTheo kinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, Đức Phật đã nhập diệt. Tiếng Pāli là ngôn ngữ cổ mà kinh gốc được ghi lại. Nhập diệt tức là viên tịch sau khi giảng dạy xong con đường giải thoát. Vì vậy, câu hỏi Ngài hiện đang ở đâu không có một địa chỉ để tìm. Chỉ có một con đường để đi theo, đó là Pháp và Luật mà Ngài đã để lại.Có giọng đọcĐức Phật là ai: người tìm ra con đường, không phải đấng ban phướcNhiều người đến chùa lễ Phật với lòng thành, mong được che chở. Lời kinh gốc giúp ta hiểu rõ hơn vị mình đang đảnh lễ: một người trẻ rời nhà đi tìm lối thoát khổ, tìm ra, rồi dành cả đời chỉ đường cho người khác.Có giọng đọcĐức Phật tu khổ hạnh sáu năm rồi bỏ, vì sao Ngài bỏ khổ hạnh?Theo lời kinh, Đức Phật bỏ khổ hạnh vì khổ hạnh đã đi đến cùng mà vẫn không đưa đến giác ngộ. Ngài nhớ lại niềm an lạc của thiền thuở nhỏ, rồi ăn lại để có sức tu tiếp. Con số sáu năm không nằm trong lời kinh, mà thuộc về chú giải và truyền thống.Có giọng đọcGiải thoát là gì? Tâm hết trói buộc theo kinh NikāyaKinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, nói toàn bộ Pháp và Luật chỉ có một vị là vị giải thoát. Giải thoát là tâm hết bị trói buộc bởi tham và vô minh, đi qua yếm ly và ly tham cho đến khi không còn chấp thủ.Có giọng đọcHọc Phật qua mạng: làm sao biết đâu là lời PhậtChưa bao giờ học Phật dễ như bây giờ: một cú chạm là có bài giảng, có kinh, có những tấm ảnh đẹp in một câu “Phật dạy”. Cũng chưa bao giờ dễ lạc như bây giờ, vì không phải câu nào gắn tên Phật cũng là lời Phật. Kinh có sẵn một phương pháp để kiểm tra, từ hơn hai ngàn năm trước.Có giọng đọcKiếp sau có thật không? Đức Phật nói gì với người còn nghi ngờNhiều người hỏi: kiếp sau có thật không, và theo đạo Phật thì mình có bắt buộc phải tin không? Bài này không cố chứng minh bằng khoa học, vì người viết không có cách ấy. Bài đọc hai bài kinh Nikāya để xem Đức Phật nói với người còn nghi ngờ như thế nào: Kinh Không Gì Chuyển Hướng (MN 60) và Kinh Kālāma (AN 3.65).Có giọng đọcKinh Niết Bàn của Nam truyền là kinh nào, khác Kinh Niết Bàn của Đại thừa ra sao?Kinh Niết Bàn của Nam truyền là Kinh Đại Bát Niết-bàn, ký hiệu DN 16, bài kinh kể những tháng cuối đời Đức Phật và lời dặn sau cùng của Ngài. Đây là một bài kinh thuộc kinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, ngôn ngữ gốc của kinh, và là văn bản khác với bộ Kinh Niết Bàn của Đại thừa.Có giọng đọcLần đầu đi chùa Nam tông: lạy thế nào, mặc gì, dâng cơm lúc nàoLần đầu bước vào một ngôi chùa Nam tông, nhiều người lúng túng: lạy mấy lạy, có cần mặc áo tràng, mang đồ ăn lúc nào, gọi các sư là gì. Thật ra chỉ cần nhớ vài điều, và biết điều nào là nếp chùa, điều nào là giới luật của chư Tăng.Có giọng đọcLạy Phật có được phước không? Đức Phật nói gì về lễ kínhTheo cách đọc của người viết, lạy Phật là việc tốt, nhưng hoa trời, nhạc trời và thiên ca tự nó chưa phải là cung kính Đức Phật. Theo cách đọc của người viết, sống đúng Pháp mới là cúng dường tối thượng.Có giọng đọcPhật giáo Nam truyền có những lễ lớn nào? Kinh nói gì và truyền thống thêm gìTheo kinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, người Phật tử Nam truyền thường nhớ ba mốc trong năm là Vesak, tức ngày lễ kỷ niệm Đức Phật vào rằm tháng tư âm lịch, Asāḷha, tức ngày lễ kỷ niệm bài pháp đầu tiên vào rằm tháng sáu âm lịch, và Māgha, tức ngày lễ kỷ niệm bài kệ giáo giới vào rằm tháng ba âm lịch. Tiếng Pāli là ngôn ngữ cổ mà kinh gốc được ghi lại. Điều cần nói rõ ngay là kinh Nikāya không gọi ba mốc này là ngày lễ, việc cử hành là truyền thống Nam truyền về sau.Có giọng đọcLo âu, nghĩ quẩn không dừng được: Phật dạy gì, và khi nào cần tìm bác sĩNửa đêm tỉnh dậy, đầu cứ quay vòng với hai chữ “lỡ như”: lỡ mai họp bị chê, lỡ con ốm, lỡ hết tiền. Bài này hỏi xem kinh Nikāya có cách nào cho một cái đầu không chịu dừng, và nói thẳng điều kinh không làm được: kinh không thay việc khám và chữa trị khi lo âu hay trầm cảm đã thành bệnh.Có giọng đọcLười biếng, hay để việc đến mai: Phật dạy gì?Trời lạnh quá, nóng quá, đói quá, no quá, thôi để mai làm. Nghe quen không? Đức Phật kể đúng những cái cớ ấy trong một bài kinh dạy người tại gia, và nói thẳng nó dẫn đến đâu.Có giọng đọcMùng 1, ngày rằm Phật tử nên làm gì? Ngày Bố-tát theo kinh và phần phong tụcMùng 1 và ngày rằm, người Việt quen đi chùa, cúng, ăn chay. Bài này mở kinh Nikāya ra xem kinh nói gì về những ngày ấy: ngày Bố-tát là ngày nào, người tại gia được hỏi làm những việc gì, và phần nào là phong tục. Bài không lặp lại cách giữ bát quan trai đã có bài riêng.Có giọng đọcNamo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa: nghĩa từng chữ và cách đọcỞ chùa Nam tông, mọi buổi tụng đều mở đầu bằng một câu Pāli đọc ba lần: “Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa”. Hiểu từng chữ trong câu ấy, bạn sẽ thấy đây không phải câu thần chú, mà là một lời nhắc về ba phẩm chất của Đức Phật.Có giọng đọcNgũ giới là gì: năm món quà an toàn bạn tặng cho mọi ngườiNăm giới thường được nghĩ là năm điều cấm. Trong kinh, Đức Phật gọi chúng là năm món quà lớn: giữ giới là trao cho người khác sự an toàn.Có giọng đọcNhân quả ba đời: báo ứng đến ngay đời này hay phải chờ đời sau?Kinh nói quả của nghiệp có thể trổ ngay trong hiện tại, trong đời sống kế tiếp, hoặc trong một đời sau nữa, chứ không hẹn vào một đời cố định. Gốc rễ của nghiệp là tham, sân và si, và nghiệp sinh từ không tham, không sân, không si thì được đoạn tận.Có giọng đọcNgười ác vẫn sung sướng, người hiền vẫn khổ: luật nhân quả có sai không?Ai cũng từng thấy một người làm ăn gian dối mà nhà cửa khang trang, và một người hiền lành làm lụng cả đời mà bệnh tật, nợ nần. Từ đó nảy ra câu hỏi: vậy nhân quả có thật không? Bài này đọc Đại kinh và Tiểu kinh Nghiệp phân biệt cùng Kinh Hạt Muối để thấy kinh không coi nhân quả là cái máy trả tiền từng việc, và cũng không coi nó là chuyện bịa.Có giọng đọcNhững ngày cuối của Đức Phật: tuổi 80, bữa ăn của Cunda và lời dạy sau cùngMỗi mùa lễ Vesak, nhiều người gõ lên mạng những câu hỏi rất đời: Đức Phật mất năm bao nhiêu tuổi? Có thật Ngài biết món ăn có vấn đề mà vẫn dùng? Vì sao tượng Phật nằm luôn nghiêng bên phải? Kinh Đại Bát-niết-bàn (Dīgha Nikāya 16) kể lại những ngày ấy khá tỉ mỉ. Bài này đi theo đúng lời kinh, tách riêng phần nào là kinh, phần nào là chú giải.Có giọng đọcNiệm Phật theo Phật giáo Nguyên Thủy: niệm gì, niệm thế nào, khác niệm A Di Đà ra saoNói “niệm Phật”, nhiều người nghĩ ngay đến niệm danh hiệu A Di Đà. Kinh Nikāya, các bộ kinh Pāli mà Nam truyền giữ, dạy một pháp cùng tên mà cách làm khác: nhớ nghĩ chín ân đức của Đức Phật (Buddhānussati). Bài này đọc từng đoạn kinh, rồi đối chiếu với cách niệm của Bắc tông trong tinh thần tôn trọng.Có giọng đọcPhật đản là ngày gì? Vesak theo Phật giáo Nam truyền, phần nào là lời kinhMỗi mùa Phật đản, người ta nói về “Vesak”, về “rằm tháng Tư”, về “ba sự kiện trọng đại trong cùng một ngày”. Bài này tách hai thứ: điều kinh Nikāya nói, và điều thuộc truyền thống, lịch lễ.Có giọng đọcPhật dạy gì về tình yêu, và vì sao yêu lại khổ?Ai từng yêu cũng biết hai điều cùng lúc: yêu làm lòng ấm lên, và yêu cũng là chỗ dễ đau nhất. Một tin nhắn không được trả lời, một buổi hẹn bị hoãn, một người bỗng đổi khác, vậy là cả ngày chao đảo. Nhiều bạn hỏi: Phật dạy gì về tình yêu, và có phải đạo Phật bảo đừng yêu? Bài này đọc kỹ những câu kinh liên quan, tách phần lời kinh khỏi phần suy luận của người viết.Có giọng đọcPhật dạy về im lặng: không phải lúc nào im cũng là vàngTrên mạng có rất nhiều câu “lời Phật dạy về im lặng”: im lặng là câu trả lời tốt nhất, im lặng là vàng, nhẫn nhịn cho qua. Kinh tạng Pāli có nói về im lặng, và nói rất rõ. Nhưng điều kinh dạy không phải là im cho xong chuyện, mà là biết khi nào lời nói có ích và khi nào nên dừng.Có giọng đọcPhật giáo Nam truyền là gì, và có phải “Tiểu thừa”?Nam truyền, Nam tông, Theravāda, Nguyên thủy: bốn cách gọi cho cùng một truyền thống. Bài này giúp bạn biết truyền thống ấy dựa trên điều gì.Có giọng đọcPhật giáo là tôn giáo hay triết họcCó người gọi đạo Phật là tôn giáo, có người gọi là triết học, có người gọi là khoa học về tâm. Mỗi cách gọi thấy đúng một phần. Kinh Pāli cho ta một cách gọi khác, do chính Đức Phật dùng: một con đường.Có giọng đọc“Quay đầu là bờ”, “buông dao đồ tể, lập tức thành Phật”: có phải lời Phật?Hai câu này được treo trong nhà, in lên ảnh, và được dẫn như “lời Phật dạy” trên rất nhiều trang mạng. Ý của chúng rất đẹp: ai cũng có thể làm lại. Nhưng chúng có nằm trong kinh Phật không, và hiểu thế nào cho đúng? Đây là một bài trong loạt Câu này Phật có nói không.Có giọng đọcQuy y có phải cạo đầu, ăn chay, bỏ thờ ông bà không? Kinh nói khôngKinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, không đòi người quy y phải cạo đầu, ăn chay hay bỏ việc nhớ ơn tổ tiên. Quy y Phật, Pháp, Tăng là đủ để gọi là cư sĩ, còn giữ giới là bước kế tiếp mà kinh nêu riêng.Có giọng đọcQuy y rồi có phải quy y lại không? Lời kinh nói gìNhiều người quy y xong rồi sống lơi lỏng một thời gian: bỏ tụng kinh, lỡ phạm giới, hoặc dọn nhà sang vùng có chùa khác. Rồi băn khoăn: lời quy y của mình còn không, hay phải quy y lại từ đầu? Trong các kinh bài này dẫn, không thấy thủ tục “hết hạn”, nhưng có những lời chỉ rất rõ để trả lời.Có giọng đọcQuy y Tam Bảo cần làm gì: trước, trong và sau ngày quy yNhiều người muốn quy y nhưng ngại vì không biết thủ tục, sợ phải từ bỏ đời sống gia đình, hay lo không giữ nổi. Lời kinh gốc cho thấy quy y đơn giản hơn ta nghĩ, và quan trọng nhất là những gì ta làm sau đó.Có giọng đọcRằm tháng 7, Vu Lan và cúng cô hồn: kinh Nikāya nói gì, đâu là phong tụcĐến rằm tháng Bảy âm lịch, nhà nào cũng nghe ba cái tên cùng lúc: lễ Vu Lan, cúng cô hồn, xá tội vong nhân. Người theo Phật giáo Nam truyền hay hỏi: “Bên mình có ngày lễ này không? Kinh có dạy cúng cô hồn không?” Bài này đi từng lớp: phần nào là phong tục, phần nào là lời kinh Nikāya, và việc đáng làm trong ngày rằm ấy là gì.Có giọng đọcTam Bảo là gì, và quy y nghĩa là nương tựa vào đâu“Quy y” nghe như một nghi lễ chỉ dành cho người vào chùa. Thật ra đó là một quyết định rất riêng: chọn điều gì làm chỗ dựa cho đời mình.Có giọng đọcTam tạng gồm những gì, và Nikāya với A-hàm liên hệ ra saoNgười mới tìm hiểu đạo Phật hay nghe chữ “Tam tạng”, “Nikāya”, “A-hàm” mà không rõ chúng là gì và liên hệ với nhau thế nào. Bài này vẽ một tấm bản đồ đơn giản, để bạn biết mình đang đọc phần nào của kho kinh điển.Có giọng đọcThiền cho người mới bắt đầu: mười phút mỗi ngày với hơi thởBạn không cần đến thiền viện, không cần ngồi kiết già hoàn hảo, cũng không cần “làm trống đầu óc”. Bạn chỉ cần mười phút, một chỗ ngồi yên và hơi thở mình vẫn đang có.Có giọng đọcTứ diệu đế là gì: bốn sự thật và bốn việc cần làmTứ diệu đế là nội dung bài pháp đầu tiên và cũng là cốt lõi của mọi lời Phật dạy. Hiểu đúng thì thấy nó không bi quan, mà rất thực tế.Có giọng đọcTụng kinh mỗi ngày: một thời khóa ngắn từ Tam quy đến hồi hướngNhiều người muốn tụng kinh mỗi ngày nhưng không biết bắt đầu từ đâu, hoặc ngại vì nghĩ phải mất cả giờ. Một thời khóa mười lăm phút, dựa hoàn toàn vào những đoạn có trong kinh, là đủ để giữ tâm hướng về Tam Bảo.Có giọng đọcVi Diệu Pháp cho người mới: có cần học không, và học thế nào cho đúngVi Diệu Pháp có tiếng là khó, nhiều con số, nhiều thuật ngữ. Người mới thường lưỡng lự: không học thì sợ thiếu, học thì sợ lạc. Bài này trả lời thẳng câu hỏi có cần học không, và nếu học thì đi theo lộ trình nào.Có giọng đọcVợ chồng theo lời Phật: kiếp sau có gặp lại nhau không?Người vừa mất vợ hoặc mất chồng thường hỏi: kiếp sau mình có gặp lại người ấy không? Cặp đang yêu nhau cũng hay hỏi: mình có duyên kiếp sau không? Kinh Pāli có một bài trả lời đúng câu hỏi này. Câu trả lời có điều kiện, ngắn hơn và bình thản hơn nhiều điều người ta vẫn nghe. Bài này đọc kỹ bài kinh ấy, rồi đặt cạnh những bài kinh khác, và nói rõ chỗ nào là lời kinh, chỗ nào là cách đọc của người viết.Có giọng đọcA-la-hán là gì? Bậc đã diệt tận lậu hoặc, không còn tái sanhBậc A-la-hán là bậc đã diệt tận lậu hoặc, biết rõ việc cần làm đã làm xong và không còn tái sanh. Kinh nói bậc ấy đứng ở vị trí cao nhất trong đời, sống an lạc ngay trong hiện tại, và không mô tả bậc ấy đi về đâu sau khi mất. Bài này trình bày đúng những điểm ấy, không thêm điều kinh không nói.Cúng nhà mới, tân gia, khai trương: kinh không dạy lễ, Phật tử làm gì?Kinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, không có nghi thức cúng nhà mới, tân gia, khai trương hay động thổ, và không dạy chọn giờ tốt. Thay cho lễ, Kinh Điềm Lành dạy điềm lành nằm ở chỗ ở thích hợp, việc lành đã làm, bố thí và sống đúng pháp.Cúng ông Địa, thần Tài, cúng Mụ: kinh không nói, Phật tử dùng tài sản ra sao?Kinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, không nhắc đến ông Địa, thần Tài hay bà Mụ, và không dạy nghi lễ cúng các vị ấy. Thay cho lễ, kinh dạy người tại gia dùng tài sản làm ra một cách chân chính để lo cho bản thân, cho người thân, và hiến cúng đúng chỗ.Học Phật bắt đầu từ đâu, người mới nên đọc gì và sống ra sao?Người mới học Phật nên bắt đầu bằng việc kiểm chứng điều bạn nghe, rồi sống cho đời này tốt đẹp bằng những việc cụ thể, trước khi nghĩ đến chuyện tu sâu. Kinh Kālāma dạy bạn tự xét điều nào đưa đến khổ thì bỏ, và Kinh Dīghajāṇu dạy bốn pháp cho đời này cùng bốn pháp cho đời sau. Bài này đi theo đúng thứ tự ấy, và không ép bạn phải quy y hay đổi nếp sống ngay.Kinh Địa Tạng có trong kinh Nam truyền không? Kinh Nikāya không có Địa TạngKinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, không có Bồ Tát Địa Tạng và không có kinh Địa Tạng. Kinh Địa Tạng thuộc truyền thống Đại thừa, và người viết trình bày ở đây chỉ góc nhìn Nam truyền, với sự tôn trọng dành cho truyền thống khác. Điều kinh Nikāya có là Kinh Thiên Sứ, nói về nghiệp do chính người làm.Kinh Phật viết bằng tiếng gì? Vì sao không nên chấp vào chữ nghĩaKinh Phật mà bạn đọc hôm nay thuộc kinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli. Tiếng Pāli là ngôn ngữ mà truyền thống Nam truyền dùng để gìn giữ lời kinh theo lịch sử, còn bản thân kinh không nói kinh viết bằng tiếng Pāli và không nêu tên Pāli.Làm sao để tâm an? Đừng bắn mũi tên thứ hai và đổi sang tướng thiệnKinh không hứa một cái tâm không bao giờ động, mà dạy hai việc cụ thể: khi khổ đến thì đừng tự bắn thêm mũi tên thứ hai, và khi tầm, tức dòng suy nghĩ bất thiện, nổi lên thì đổi sang tướng thiện để tâm an trú và nhất tâm.Người chết đi về đâu? Kinh Nikāya không dạy một linh hồn bất biếnKinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, không dạy một linh hồn bất biến đi từ đời này sang đời sau. Điều đi theo mỗi người là nghiệp của người ấy, còn câu hỏi người thân đã tái sinh nơi nào thì kinh không trả lời cụ thể.Phật giáo là gì? Con đường trung đạo đưa đến an tịnh và giác ngộPhật giáo là con đường Đức Phật chỉ ra để đi ra khỏi khổ, gồm con đường trung đạo, bốn sự thật và tám ngành đạo. Bài này trình bày cốt lõi ấy theo Kinh Chuyển Pháp Luân và Kinh Tóm Lược, cùng tiêu chuẩn kinh nêu để tự kiểm tra điều gì là Pháp, là Luật. Người mới đọc có thể theo các bài chuyên sâu được dẫn trong bài để tìm hiểu từng phần.Phật tử là gì? Thế nào mới gọi là Phật tử theo lời Đức PhậtCâu hỏi Phật tử là gì có câu trả lời ngắn trong Kinh Mahānāma: người quy y Tam Bảo thì là cư sĩ, và người giữ năm giới thì là cư sĩ có giới.Rằm, mùng một có phải kiêng cắt tóc, cắt móng tay, mượn tiền không?Trong các bài kinh người viết đã tra, không thấy điều kiêng cắt tóc, cắt móng tay hay cho mượn tiền vào ngày rằm hay mùng một. Điều kinh dạy là ngày trai giới, tức ngày tự giữ giới thêm chặt, chứ không phải là ngày cữ việc đời thường.Tiếng Pāli là gì, khác tiếng Phạn ra sao và đọc thế nàoĐi chùa Nam tông, bạn nghe chư Tăng tụng những câu như “Namo tassa”, “Buddhaṁ saraṇaṁ gacchāmi”. Đó là tiếng Pāli, ngôn ngữ của Tam tạng kinh điển Nam truyền. Bài này kể tiếng Pāli từ đâu ra, khác tiếng Phạn chỗ nào, Đức Phật dạy gì về ngôn ngữ học kinh, và cách đọc 41 chữ cái sao cho gần đúng.Từ Bi Thủy Sám, Lương Hoàng Sám có trong kinh Nam truyền không?Từ Bi Thủy Sám và Lương Hoàng Sám không có trong năm bộ kinh Nikāya của Phật giáo Nam truyền, vì hai bản sám này là văn bản của truyền thống Bắc truyền. Điều kinh Nikāya có về sám hối là thấy lỗi là lỗi, nói ra đúng pháp và giữ bản thân về sau, theo lời Đức Phật dạy vua A-xà-thế.Tụng kinh Pháp Hoa, Lăng Nghiêm: Nam truyền nghĩ sao theo kinh KālāmaKinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli theo cách phân loại của Nam truyền, không có bốn kinh Pháp Hoa, Lăng Nghiêm, Kim Cang và Tâm Kinh. Bốn kinh này thuộc truyền thống Đại thừa, nên trang Nam truyền này không dịch và không bàn nội dung của chúng. Điều kinh Nikāya có là lời Đức Phật dạy cách thử một lời dạy, và người viết trình bày lời dạy ấy qua Kinh Kālāma.Xá lợi Phật là gì? Kinh nói gì về việc thờ xá lợiXá lợi là phần còn lại của thân Đức Phật sau lễ trà tỳ, tức lễ hỏa táng. Đức Phật dặn Ānanda và các vị cùng nghe lo tự độ trước.
Gia đình và cha mẹ · 15 bài
Hiếu thảo, vợ chồng, dạy con, giữ hòa khí trong nhà.
4 bài tiêu biểu · còn 11 bài khác bên dưới
Tiêu biểuBáo hiếu cha mẹ: lời Phật dạy trong kinh gốcKinh gốc nói về ơn cha mẹ bằng những hình ảnh rất mạnh. Nhưng cách đền ơn mà Đức Phật gọi là “trọn vẹn” lại không nằm ở vật chất.Có giọng đọcTiêu biểuChăm cha mẹ già, cha mẹ bệnh theo lời PhậtChăm cha mẹ già là một trong những việc khó nhất của tuổi trung niên: vừa thương, vừa mệt, có lúc lại thấy có lỗi vì mình mệt. Kinh và Luật có những lời dạy rất gần với hoàn cảnh ấy, kể cả hình ảnh chính Đức Phật lau rửa cho một người bệnh.Có giọng đọcTiêu biểuDạy con theo lời Phật: làm gương, dạy con biết soi lại mìnhCha mẹ nào cũng muốn con ngoan, thật thà, tử tế. Kinh Nikāya không có một cuốn sách dạy con, nhưng có hai bài kinh rất gần với việc làm cha mẹ: lời dạy cho chàng Thi-ca-la-việt và lời Đức Phật dạy con trai mình, Rāhula.Có giọng đọcTiêu biểuHôn nhân theo Phật giáo: vợ chồng sống với nhau thế nào cho hạnh phúc?Theo kinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, hôn nhân hạnh phúc không nằm ở lễ cưới hay tuổi tác mà nằm ở chỗ vợ chồng cùng có tín, giới, thí và tuệ, cùng làm tròn bổn phận với nhau. Kinh không quy định lễ cưới, tuổi kết hôn hay thủ tục, mà chỉ ra điều gì làm một mái nhà an ổn.Có giọng đọc
La-hầu-la và người mẹ: một đứa trẻ được dạy bằng cái gươngĐức Phật cũng là một người cha. Những bài kinh Ngài dạy La-hầu-la cho thấy một cách dạy con kiên nhẫn, cụ thể, đi từ chuyện không nói dối đến tận sự giải thoát.Có giọng đọcLy hôn, đổ vỡ hôn nhân: Phật dạy gìKhông ai bước vào hôn nhân với ý định chia tay. Khi một cuộc hôn nhân đi đến chỗ phải nghĩ đến ly hôn, người trong cuộc thường mang cùng lúc nỗi đau, nỗi sợ và cảm giác tội lỗi. Bài này không khuyên bạn ở hay đi. Bài chỉ đặt bên bạn vài lời kinh giúp nhìn rõ hơn và lòng nhẹ hơn.Có giọng đọcNgài Mục-kiền-liên là ai, và chuyện cứu mẹ đến từ kinh nàoMỗi mùa Vu Lan, hình ảnh Ngài Mục-kiền-liên mang bát cơm xuống cứu mẹ lại được nhắc đến. Nhiều Phật tử Nam truyền hỏi: chuyện ấy có trong kinh Pāli không? Câu trả lời rõ ràng và cũng rất đáng trân trọng.Có giọng đọc“Nghiệp chướng” có thật không, và có làm con hư, làm ăn thua lỗ?“Nhà mình nghiệp chướng nặng quá”: câu này hay được nói khi con cái hư hỏng, làm ăn thất bại, bệnh tật liên miên. Đôi khi kèm theo lời khuyên phải làm lễ “giải nghiệp” tốn kém. Kinh Nikāya nhìn chuyện này rất khác, và nhẹ nhõm hơn nhiều.Có giọng đọcNuôi con tuổi teen theo lời Phật dạyĐứa con từng ríu rít kể chuyện trường lớp, bỗng một ngày đóng cửa phòng, trả lời cụt lủn, và có những người bạn bạn chưa từng gặp. Tuổi dậy thì là quãng đời con tập làm người lớn, và cũng là lúc cha mẹ tập một cách thương mới. Kinh Phật có những lời rất hợp cho quãng đường này.Có giọng đọcPhật tử đi đám cưới, tiệc tùng thế nào cho trọnMùa cưới, cuối năm, thiệp mời và lời rủ rê dồn dập. Người mới giữ giới băn khoăn: đi thì sợ phạm giới, không đi thì sợ mất lòng. Kinh Pāli không bảo ta rút khỏi đời sống chung, mà chỉ cách có mặt cho trọn.Có giọng đọcPhật tử tại gia sống thế nào: sáu phương và cách dùng của cảiKhông phải ai cũng xuất gia. Đức Phật có một bài kinh dài dành riêng cho người trẻ đang sống giữa gia đình, bạn bè, công việc và tiền bạc, và lời dạy ấy vẫn rất gần với đời sống hôm nay.Có giọng đọcSống chung với người khó tính: Phật dạy gìNgười khó tính có thể là mẹ chồng, là đồng nghiệp ngồi bàn bên, là người bạn cùng phòng trọ, đôi khi là chính người mình thương. Kinh không hứa sẽ đổi được họ, nhưng chỉ rất cụ thể cách để tâm mình không bị kéo theo.Có giọng đọcThờ cúng tổ tiên theo lời Phật dạyBàn thờ gia tiên là góc thiêng liêng nhất trong nhiều ngôi nhà Việt. Có người hỏi: theo đạo Phật rồi thì còn thờ cúng ông bà không? Câu trả lời của kinh rất ấm áp: Đức Phật không bảo ai bỏ lòng hiếu kính, mà chỉ cách làm cho lòng ấy có ích thật sự.Có giọng đọcTri ân thầy cô theo lời Phật dạyMỗi dịp 20 tháng 11, học trò khắp nơi tìm cách nói lời cảm ơn thầy cô. Lời Phật dạy về lòng biết ơn và về mối liên hệ giữa thầy và trò giúp ta hiểu sâu hơn vì sao việc ấy quý, và tri ân thế nào cho trọn.Có giọng đọcYêu người khác tôn giáo: Phật tử nên nghĩ thế nàoBạn là Phật tử, người bạn thương thì mỗi Chủ nhật đi lễ ở một nơi thờ phụng khác. Hai gia đình bắt đầu hỏi chuyện cưới xin, và câu hỏi khó nhất xuất hiện: ai theo đạo của ai? Kinh không có bài nào trả lời thẳng câu ấy, nhưng có những lời giúp hai người nói chuyện với nhau sáng suốt và tôn trọng.Có giọng đọc
Tâm sân và nhẫn nại · 8 bài
Khi bị xúc phạm, khi nóng giận, khi muốn đáp trả.
4 bài tiêu biểu · còn 4 bài khác bên dưới
Tiêu biểuLàm sao để bớt nóng giận: bốn lời dạy từ kinh gốcAi cũng từng nổi nóng rồi hối hận. Kinh gốc không bảo ta đè nén cơn giận, mà chỉ cho ta thấy nó rõ đến mức tự mình muốn đặt nó xuống.Có giọng đọcTiêu biểuGhen tị, so sánh với người khác: Phật dạy gìLướt mạng xã hội năm phút là đủ để thấy ai đó vừa mua nhà, ai đó vừa thăng chức, ai đó đi du lịch xa. Cái nhói nhỏ trong lòng lúc ấy có tên: ganh tị. Kinh Phật gọi đúng tên nó, chỉ ra gốc rễ, và chỉ một liều thuốc rất dịu.Có giọng đọcTiêu biểu“Giữ cơn giận như cầm hòn than nóng”: lời kinh hay lời luận?Câu này thường được chia sẻ kèm chữ “Đức Phật dạy”. Hình ảnh bốc than để ném người có thật trong truyền thống Nam truyền, nhưng không nằm trong kinh tạng Pāli, mà trong một bộ luận thời chú giải, soạn gần một ngàn năm sau thời Đức Phật.Có giọng đọcTiêu biểu“Hận thù không diệt được hận thù”: nguyên văn Pháp Cú 5Đây là câu “Phật dạy” gần nguyên văn nhất trên mạng. Đáng đọc hơn nữa là hai kệ đứng ngay trước nó, và bối cảnh Đức Phật nói những lời này.Có giọng đọc
“Không bị trừng phạt vì cơn giận, mà bởi cơn giận”: kinh nói gì?Câu này nghe như một lời thiền ngữ, và thường được gán cho Đức Phật. Chúng tôi không tìm thấy nó trong kinh tạng Pāli. Nhưng có một bài kinh nói cùng ý ấy, chi tiết và thực tế đến bất ngờ.Có giọng đọcNói xấu sau lưng và bị nói xấu: Phật dạy gìBàn tán về người vắng mặt là chuyện xảy ra mỗi ngày, ở công ty, trong nhóm bạn, trong họ hàng. Có lúc ta là người nói, có lúc ta là người bị nói. Kinh Phật có lời dạy cho cả hai phía.Có giọng đọcSống chung với người khó tính: Phật dạy gìNgười khó tính có thể là mẹ chồng, là đồng nghiệp ngồi bàn bên, là người bạn cùng phòng trọ, đôi khi là chính người mình thương. Kinh không hứa sẽ đổi được họ, nhưng chỉ rất cụ thể cách để tâm mình không bị kéo theo.Có giọng đọcTha thứ khi bị tổn thương: buông cho mình nhẹ trướcCó những vết thương đến từ người thân nhất: một lời nói nặng, một lần phản bội, một sự bất công kéo dài. Ai cũng khuyên “tha thứ đi”, nhưng ít ai chỉ cách. Kinh không bảo bạn giả vờ không đau; kinh chỉ cho bạn thấy oán hận được nuôi bằng gì, và buông nó ra sao.Có giọng đọc
Tình thương, tâm từ · 7 bài
Rải tâm từ, lòng bi, sống không oán hận.
4 bài tiêu biểu · còn 3 bài khác bên dưới
Tiêu biểuTâm từ là gì, rải tâm từ thế nào, và được lợi ích gìAi cũng từng thương một người. Tâm từ là tập cho tình thương ấy rộng ra, không phân biệt người quen kẻ lạ, và không đổi thành oán giận khi bị đối xử tệ.Có giọng đọcTiêu biểuCầu an, cầu siêu theo Nam truyền: sức mạnh của sự thật, tâm từ và việc thiệnLễ cầu an đầu năm, lễ cầu siêu ngày giỗ là nét đẹp của người Việt. Truyền thống Nam truyền cũng có những thời tụng tương tự, gọi là tụng kinh hộ trì. Đọc lại kinh gốc giúp ta giữ được tấm lòng mà vẫn hiểu đúng điều mình đang làm.Có giọng đọcTiêu biểu“Hận thù không diệt được hận thù”: nguyên văn Pháp Cú 5Đây là câu “Phật dạy” gần nguyên văn nhất trên mạng. Đáng đọc hơn nữa là hai kệ đứng ngay trước nó, và bối cảnh Đức Phật nói những lời này.Có giọng đọcTiêu biểuNuôi thú cưng theo lời Phật dạyCon chó chạy ra cổng mỗi chiều, con mèo cuộn tròn bên chân lúc bạn đọc sách: với nhiều gia đình, thú cưng đã là một thành viên. Kinh Phật không có chương nào dạy cách nuôi chó mèo, nhưng có những lời rất rõ về cách đối xử với mọi loài có sự sống.Có giọng đọc
Phóng sanh theo lời Phật: lòng thương và sự sáng suốtNgày rằm, ngày lễ, nhiều người mua chim, mua cá để thả. Đằng sau việc ấy là một tấm lòng thương rất đẹp. Bài này cùng đọc lại kinh và Luật để thấy lòng thương ấy được Đức Phật nhìn nhận thế nào, và làm sao để nó thật sự đem lại sự sống cho các loài.Có giọng đọcTha thứ khi bị tổn thương: buông cho mình nhẹ trướcCó những vết thương đến từ người thân nhất: một lời nói nặng, một lần phản bội, một sự bất công kéo dài. Ai cũng khuyên “tha thứ đi”, nhưng ít ai chỉ cách. Kinh không bảo bạn giả vờ không đau; kinh chỉ cho bạn thấy oán hận được nuôi bằng gì, và buông nó ra sao.Có giọng đọcTứ vô lượng tâm: từ, bi, hỷ, xả trong kinh và trong đời thườngTừ, bi, hỷ, xả là bốn chữ người Phật tử nghe từ bé. Nhưng khi gặp người khó thương, thấy người khác thành công hơn mình, hay chăm cha mẹ bệnh lâu ngày, bốn chữ ấy mới thật sự được thử. Bài này đọc lại điều kinh dạy, cả những giới hạn mà kinh nói thẳng.Có giọng đọc
Thiền và chánh niệm · 19 bài
Hơi thở, niệm xứ, giữ tâm giữa đời bận rộn.
4 bài tiêu biểu · còn 15 bài khác bên dưới
Tiêu biểu40 đề mục thiền: con số của chú giải, chất liệu của kinhHỏi một người học thiền Nam truyền có bao nhiêu đề mục thiền, nhiều người sẽ đáp ngay: bốn mươi. Con số ấy đúng với Thanh Tịnh Đạo, nhưng không có trong kinh. Bài này cho thấy kinh dạy những đề mục nào, chú giải gom chúng lại ra sao, và vì sao việc chọn đề mục nên có thầy.Có giọng đọcTiêu biểuĂn uống chánh niệm theo lời PhậtNgày nay người ta nói nhiều về “ăn chánh niệm” như một phương pháp mới. Thật ra, kinh Nikāya đã có cả một bài kinh ngắn về một ông vua ăn quá nhiều, và bài kệ Đức Phật dạy ông. Đó là lời dạy rất đời thường, ai cũng áp dụng được từ bữa ăn tới.Có giọng đọcTiêu biểuBảy giác chi: bảy yếu tố đưa tâm đến giác ngộBảy giác chi là bảy phẩm chất mà Đức Phật gọi là những yếu tố của giác ngộ. Cả một tương ưng trong Tương Ưng Bộ được dành cho chúng. Điều thú vị là kinh không chỉ liệt kê, mà còn dạy dùng giác chi nào vào lúc nào, như người giữ lửa biết lúc nào thêm củi khô.Có giọng đọcTiêu biểuTứ niệm xứ: bốn nền tảng chánh niệm trong kinh và trong đời thườngBốn niệm xứ là phần cốt lõi của thiền tập trong Phật giáo Nam truyền, nhưng nhiều người chỉ biết đến chữ “chánh niệm” mà chưa biết kinh dạy niệm về điều gì. Bài này đi qua bốn lĩnh vực ấy theo đúng lời kinh, và gợi ý cách mang chúng vào một ngày bình thường.Có giọng đọc
Bốn thiền: chánh định trong kinh và bốn ví dụ của Đức PhậtBốn thiền là phần được nói đến nhiều mà cũng dễ bị hiểu lầm nhất của thiền định: người thì xem là điều huyền bí, người thì xem là thứ chỉ dành cho bậc ẩn tu. Bài này đọc lại cách kinh mô tả bốn thiền, những ví dụ Đức Phật dùng, và vị trí của bốn thiền trên con đường.Có giọng đọcBuồn ngủ khi ngồi thiền, tụng kinh: Phật dạy cách gì?Vừa ngồi xuống đã díu mắt, tụng được vài trang thì đầu gật gù. Nhiều người nghĩ mình kém duyên với việc tu. Trong Tăng Chi Bộ có hẳn một bài kinh kể chuyện này xảy ra với cả một vị đại đệ tử, và Đức Phật chỉ cách xử lý từng bước.Có giọng đọcMindfulness và chánh niệm trong kinh: giống ở đâu, khác ở đâuMindfulness đã vào bệnh viện, trường học, công sở, và giúp nhiều người bớt căng thẳng. Người Phật tử thường tự hỏi: đó có phải chánh niệm Đức Phật dạy không? Bài này so sánh một cách tôn trọng, để thấy cả điểm gặp nhau lẫn chỗ khác biệt.Có giọng đọcChánh niệm là gì? Cách tập chánh niệm trong một ngày theo kinh NikāyaChánh niệm là biết rõ điều đang xảy ra nơi thân, cảm giác và tâm, ngay trong lúc ấy. Bài viết này giải thích điều đó theo hai kinh gốc, rồi gợi ý cách tập nhỏ trong một ngày bình thường.Có giọng đọc“Hạnh phúc là con đường”: lời Phật hay lời một thiền sư thời nay?Câu này rất được yêu thích, thường ghi là lời Đức Phật. Đây là một câu nói thời nay, không tìm thấy trong kinh tạng Pāli. Dù vậy, câu ấy chạm đúng một điều kinh có dạy, và cũng bỏ qua một điều kinh có dạy.Có giọng đọcKhóa thiền Vipassana 10 ngày: gốc trong kinh và các dòng thiền hiện đạiNgày càng nhiều người Việt tìm đến các khóa thiền Vipassana mười ngày, nhiều người trở về và kể về những ngày im lặng khó quên. Bài này giúp bạn biết điều gì trong đó có gốc từ kinh, điều gì là cách tổ chức của các dòng thiền hiện đại.Có giọng đọcLái xe chánh niệm theo lời PhậtVới nhiều người, mỗi ngày có một đến hai tiếng ngồi trên xe máy hay ô tô. Đó có thể là hai tiếng bực bội, hoặc hai tiếng tập chánh niệm. Kinh không nói về xe cộ, nhưng nói rất rõ về sự chú tâm, cơn giận và chất say, ba điều quyết định một chuyến đi an toàn.Có giọng đọcMất ngủ, khó ngủ: Phật dạy gì về giấc ngủ an lànhNằm xuống mà đầu óc vẫn chạy, đồng hồ chỉ hai giờ sáng rồi ba giờ sáng. Kinh không phải toa thuốc ngủ, nhưng có một bài kinh ngắn mà ai hay mất ngủ nên đọc: Đức Phật ngủ ngon trên một lớp lá mỏng giữa đêm đông.Có giọng đọcNăm triền cái: năm thứ làm vẩn đục bát nước tâm, và cách lắng trongAi từng ngồi thiền đều gặp chúng: lúc thì nghĩ đến món ngon, lúc thì bực một người, lúc buồn ngủ, lúc bồn chồn, lúc nghi ngờ chẳng biết mình có đang làm đúng. Đức Phật gọi chung là năm triền cái, và Ngài chỉ cách nhận ra từng thứ.Có giọng đọcNghiện điện thoại, mạng xã hội: Phật dạy gìĐịnh mở điện thoại xem giờ, ngẩng lên đã mất bốn mươi phút. Ai cũng từng như vậy. Hơn hai nghìn năm trước chưa có điện thoại, nhưng Đức Phật đã tả rất đúng cái cách các giác quan kéo ta đi, và cách buộc chúng lại.Có giọng đọcNgồi thiền bao lâu mỗi ngày là đủ?Người mới tập thiền hay hỏi: mười phút có đủ không, hay phải một tiếng? Kinh Nikāya không đặt ra con số phút. Điều kinh nhấn mạnh là giá trị của từng khoảnh khắc tu tập, và sự đều đặn qua ngày tháng.Có giọng đọcThiền chỉ và thiền quán: hai pháp đi cùng nhauNhiều người hỏi nên tu thiền chỉ hay thiền quán, như thể đó là hai con đường phải chọn một. Lời kinh vẽ một bức tranh khác: hai pháp như hai bánh xe, mỗi người có thể bắt đầu từ một bên, nhưng cuối cùng cần cả hai.Có giọng đọcThiền cho người mới bắt đầu: mười phút mỗi ngày với hơi thởBạn không cần đến thiền viện, không cần ngồi kiết già hoàn hảo, cũng không cần “làm trống đầu óc”. Bạn chỉ cần mười phút, một chỗ ngồi yên và hơi thở mình vẫn đang có.Có giọng đọcThiền hành, đi kinh hành: là gì và tập thế nàoNhiều người nghĩ thiền là phải ngồi. Trong kinh, Đức Phật và các vị Tỷ-kheo đi kinh hành rất thường, có khi cả buổi chiều, có khi giữa đêm. Đi trong chánh niệm là một pháp tu trọn vẹn, và đặc biệt hợp với người khó ngồi lâu.Có giọng đọcThiền là gì? Thiền định và thiền tuệ khác nhau ở chỗ làm tâm lắng xuống hay thấy rõThiền là việc tu tập tâm theo lời Phật dạy trong kinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, tức ngôn ngữ cổ mà kinh gốc được ghi lại. Thiền định làm tâm lắng xuống và an trú, thiền tuệ làm tâm thấy rõ sự vật đang diễn ra, và kinh cho phép đi theo cả hai pháp này theo nhiều thứ tự khác nhau.Có giọng đọc
Nghiệp và tái sinh · 25 bài
Vì sao người khác người, việc làm hôm nay đi về đâu.
4 bài tiêu biểu · còn 21 bài khác bên dưới
Tiêu biểu31 cõi và chư thiên: kinh nói gì, Vi Diệu Pháp xếp thế nàoNhiều người nghe nói “ba mươi mốt cõi” mà không biết con số ấy từ đâu ra, có nằm trong kinh hay không. Bài này tách bạch điều kinh Nikāya nói với cách hệ thống hóa của Vi Diệu Pháp, và trả lời câu hỏi chư thiên có thật hay không theo đúng lời kinh.Có giọng đọcTiêu biểuCầu an, cầu siêu theo Nam truyền: sức mạnh của sự thật, tâm từ và việc thiệnLễ cầu an đầu năm, lễ cầu siêu ngày giỗ là nét đẹp của người Việt. Truyền thống Nam truyền cũng có những thời tụng tương tự, gọi là tụng kinh hộ trì. Đọc lại kinh gốc giúp ta giữ được tấm lòng mà vẫn hiểu đúng điều mình đang làm.Có giọng đọcTiêu biểuCó ma quỷ không: kinh Pāli nói gì“Có ma không?” là câu hỏi ai cũng từng nghe, có khi từ thuở nhỏ. Kinh Pāli không né tránh câu hỏi ấy. Nhưng điều kinh muốn trao cho ta không phải là nỗi sợ, mà là lòng thương và một tâm vững vàng.Có giọng đọcTiêu biểuCúng 49 ngày, cúng thất: Nam truyền làm gì, kinh nói gìNgười Việt quen với lễ cúng thất, cúng 49 ngày và cúng 100 ngày cho người thân đã mất. Khi đến chùa Nam tông, nhiều người hỏi: ở đây có làm không, và làm theo kinh nào? Bài này phân biệt phần phong tục với phần lời kinh, để mỗi truyền thống được hiểu đúng và được tôn trọng.Có giọng đọc
Duyên nợ vợ chồng: gặp nhau có phải do nghiệp, kiếp sau có gặp lại không?Kinh không dùng chữ duyên nợ hay oan trái để giải thích vì sao hai người gặp nhau, và cũng không khẳng định vợ chồng gặp nhau vì nợ nhau từ tiền kiếp. Kinh nói rõ điều kiện để vợ chồng muốn gặp lại nhau đời này và đời sau: cả hai cùng đồng tín, đồng giới, đồng thí và đồng tuệ.Có giọng đọc“Gieo nhân nào gặt quả nấy”: câu kệ của các đạo sĩ và ví dụ nắm muốiAi cũng nghe “gieo nhân nào gặt quả nấy” là lời Phật dạy về nhân quả. Trong kinh có một câu kệ gần như vậy, nhưng người nói không phải Đức Phật, và một bài kinh khác lại bác bỏ cách hiểu máy móc của câu ấy.Có giọng đọcHồi hướng cầu bình an thế nào? Lời mong cầu tốt đẹp và nếp sống thiện làm nên bình anTheo kinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, tức ngôn ngữ cổ mà kinh gốc được ghi lại, người làm việc thiện tự nhận quả của việc làm ấy. Lời hồi hướng cầu bình an là lòng mong cầu tốt đẹp dành cho người thân còn sống. Bình an thật sự đến từ nếp sống thiện được giữ đều trong đời sống hằng ngày.Có giọng đọcHồi hướng công đức: làm việc thiện rồi mời người thân đã khuất cùng tùy hỷNgày giỗ, nhiều gia đình muốn làm một điều gì đó thật sự có ích cho người thân đã khuất. Kinh Ngoài Bức Tường, bài kinh chư Tăng Nam truyền vẫn tụng trong các lễ cầu siêu, chỉ ra một cách làm rất rõ ràng.Có giọng đọcLuân hồi có thật không? Kinh Nikāya không đưa bằng chứng thí nghiệm, mà dặn đừng tin suôngTheo kinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, câu trả lời thẳng là kinh không đưa ra bằng chứng kiểu thí nghiệm cho người chưa tin. Tiếng Pāli là ngôn ngữ cổ mà kinh gốc được ghi lại. Kinh dặn người nghe đừng tin suông mà tự kiểm chứng bằng cách sống thiện và quan sát tâm của bạn trong hiện tại.Có giọng đọcLuân hồi là gì: dòng trôi lăn do vô minh và ái, và lối ra khỏi dòng ấyNhiều người nghĩ luân hồi là một linh hồn thay áo từ kiếp này sang kiếp khác. Lời kinh gốc nói khác: không có cái gì bất biến đi đầu thai, chỉ có một dòng nhân duyên tiếp nối, và dòng ấy có thể chấm dứt.Có giọng đọcMất việc, thất nghiệp: Phật dạy gìMột cuộc họp ngắn, một tờ giấy thông báo, và công việc nhiều năm bỗng không còn. Mất việc không chỉ là mất thu nhập: nhiều người thấy mất cả chỗ đứng, mất mặt với gia đình. Kinh Phật không hứa việc làm mới sẽ đến ngay, nhưng chỉ cách giữ lòng không sụp theo, và cách đứng dậy từng bước.Có giọng đọc“Mọi chuyện xảy ra đều có lý do”: duyên khởi khác số phận thế nào?Câu này thường được nói để an ủi nhau sau một biến cố, và đôi khi được gắn với đạo Phật. Kinh có dạy mọi sự đều có điều kiện, nhưng “có nguyên nhân” và “có lý do” là hai điều khác nhau.Có giọng đọcNgạ quỷ là ai, có thật không? Kinh Tương Ưng Lakkhaṇa nói gì về nghiệpTheo kinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, tức ngôn ngữ cổ mà kinh gốc được ghi lại, có những chúng sinh ngoài cõi người phải chịu khổ do nghiệp cũ, và Đức Phật nói về những trường hợp này một cách dè dặt. Chữ ngạ quỷ nằm ở Tiểu Bộ, nhưng hai đoạn trích của bài hôm nay chưa trích phần đó.Có giọng đọc“Nghiệp chướng” có thật không, và có làm con hư, làm ăn thua lỗ?“Nhà mình nghiệp chướng nặng quá”: câu này hay được nói khi con cái hư hỏng, làm ăn thất bại, bệnh tật liên miên. Đôi khi kèm theo lời khuyên phải làm lễ “giải nghiệp” tốn kém. Kinh Nikāya nhìn chuyện này rất khác, và nhẹ nhõm hơn nhiều.Có giọng đọcNghiệp có chuyển được khôngNgười ta hay nói “chuyển nghiệp”, “giải nghiệp”. Có người hiểu nghiệp như số phận không đổi được, có người tin một buổi lễ là xóa sạch. Kinh Pāli đi một con đường khác, vừa nghiêm túc vừa đầy hy vọng.Có giọng đọcNghiệp là gì, và vì sao nghiệp không phải số mệnhNhiều người nói “do nghiệp” như nói “do số”. Lời kinh gốc nói khác hẳn: nghiệp là điều ta đang chọn làm, không phải bản án đã viết sẵn.Có giọng đọcPhá thai theo lời Phật: nhìn thẳng vào nghiệp, và con đường đi tiếpĐây là một trong những câu hỏi được tìm nhiều và được hỏi trong nước mắt nhiều nhất. Có người mang nỗi day dứt nhiều năm; có người bị dọa “vong thai nhi đòi nợ” rồi bị dẫn đến những lễ giải nghiệp tốn kém. Bài này đi theo đúng lời kinh, không nói nhẹ đi điều kinh nói, cũng không thêm vào điều kinh không nói.Có giọng đọcThập nhị nhân duyên: mười hai mắt xích của khổ và cách tháo gỡThập nhị nhân duyên là cách Đức Phật trình bày khổ sinh ra thế nào và chấm dứt thế nào. Nghe thì khó, nhưng khi đọc kinh gốc, từng mắt xích được định nghĩa rất rõ, và có một chỗ ngay trong đời thường mà ta có thể tập dừng lại.Có giọng đọcThỉnh vong, căn đồng: kinh nói gì, và điều gì thật sự giúp người đã khuấtMất người thân, ai cũng mong được nghe một lời của người đã đi. Vì thế những lời mời “thỉnh vong”, “gặp lại người thân qua căn đồng” dễ chạm vào lòng người đang đau. Bài này không nhằm chê ai, mà để cùng đọc lại điều kinh nói, và điều kinh chỉ cho ta làm.Có giọng đọcTụng kinh mỗi ngày: một thời khóa ngắn từ Tam quy đến hồi hướngNhiều người muốn tụng kinh mỗi ngày nhưng không biết bắt đầu từ đâu, hoặc ngại vì nghĩ phải mất cả giờ. Một thời khóa mười lăm phút, dựa hoàn toàn vào những đoạn có trong kinh, là đủ để giữ tâm hướng về Tam Bảo.Có giọng đọcVô ngã thì ai tái sinhHọc đến vô ngã, nhiều người khựng lại: nếu không có cái tôi, thì ai làm, ai chịu quả, ai tái sinh? Câu hỏi này không mới. Người ta đã hỏi đúng như vậy ngay trước mặt Đức Phật.Có giọng đọcHồi hướng cho oan gia trái chủ có làm được không, kinh nói gì?Không, theo lời kinh, bạn không thể hồi hướng riêng để gỡ oán với một đối tượng gọi là oan gia trái chủ, vì kinh không dạy việc ấy. Điều kinh dạy là phước hồi hướng có thể đến được với người thân đã khuất trong một số trường hợp, mỗi người vẫn là chủ nhân của nghiệp của chính người ấy, và người tu cần giữ tâm không sân hận với người làm hại bạn.Nhân quả là gì? Nhân quả và nghiệp khác nhau thế nào theo kinh NikāyaTrong kinh Nikāya, nghiệp là tư tác của thân, lời và ý, còn quả là kết quả chín muồi của tư tác ấy. Hai chữ không đồng nghĩa với nhau, và quả không vận hành theo một công thức máy móc.Tham sân si là gì? Ba gốc rễ sinh nghiệp và cách nhổ theo kinh gốcTham sân si là ba gốc rễ sinh ra nghiệp, và Niết-bàn chính là sự đoạn tận ba gốc rễ ấy. Bài viết trình bày tham, sân, si là gì theo kinh, vì sao chúng lớn lên và mỗi thứ được nhổ bằng cách nào.Vong linh là gì? Kinh Nikāya không dùng chữ vongKinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, không dùng chữ vong linh, không nói vong sợ tỏi hay nhập xác, mà nói về hương linh đã chết, tức peta theo cách gọi trong kinh. Bài này nói rõ chữ vong không có trong kinh và làm gì cho đúng với lời kinh.
Vô thường, khổ, vô ngã · 14 bài
Nhìn đúng thân và tâm để bớt bám víu.
4 bài tiêu biểu · còn 10 bài khác bên dưới
Tiêu biểuVô ngã là gì: giải thích theo bài kinh thứ hai của Đức PhậtVô ngã là giáo lý khó nghe nhất trong đạo Phật. Nhiều người hiểu thành “không có gì cả”. Đọc lại bài kinh gốc thì lời dạy rất cụ thể, và có thể tự kiểm chứng.Có giọng đọcTiêu biểuVô thường là gì, và vì sao hiểu vô thường lại giúp ta nhẹ lòngAi cũng biết “đời là vô thường”, nhưng thường nói ra lúc buồn. Trong kinh, hiểu vô thường không phải để buồn, mà để bớt bám víu và sống tỉnh táo hơn.Có giọng đọcTiêu biểu89 tâm và 121 tâm: cách Vi Diệu Pháp phân loại các loại tâmAi bắt đầu học Vi Diệu Pháp cũng gặp ngay con số 89 tâm, rồi lại thấy có chỗ nói 121 tâm. Bài này giải thích hai con số ấy từ đâu ra, đếm thế nào, và vì sao việc phân loại tâm có ích cho đời sống tu tập.Có giọng đọcTiêu biểu“Hợp rồi tan, ai rồi cũng phải chia xa”: lời Phật dặn A-nanCâu này nghe như một câu ca dao buồn, nhưng ý của nó có thật trong kinh, gần như nguyên văn. Điều đáng chú ý là Đức Phật nói câu ấy trong những lúc nào, và nói để làm gì.Có giọng đọc
Ba đặc tướng: vô thường, khổ, vô ngã theo kinh NikāyaVô thường, khổ, vô ngã là ba chữ quen đến mức dễ nói mà khó thấy. Bài này đọc lại ba đặc tướng từ chính lời kinh: chúng là gì, nối với nhau ra sao, và vì sao thấy được chúng lại là con đường đi đến thanh tịnh.Có giọng đọcBuồn chán kéo dài: Phật dạy gì, và khi nào cần tìm bác sĩCó những nỗi buồn đến rồi đi như mây. Nhưng cũng có nỗi buồn ở lại nhiều tuần, làm mọi thứ nhạt đi, kể cả những điều mình từng yêu. Bài này nói về những gì kinh có thể giúp, và nói thật lòng rằng có lúc bạn cần thêm sự giúp đỡ của y khoa.Có giọng đọc“Buông bỏ” Phật dạy thế nào: chiếc bè và điều không phải của mình“Buông bỏ” là chữ được nhắc nhiều nhất khi nói về đạo Phật. Kinh có dạy buông, nhưng nói rõ buông cái gì, và có một ví dụ cho thấy phải dùng chiếc bè hết sức trước khi buông nó.Có giọng đọc“Đời là bể khổ” có phải Phật nói? Hiểu đúng chữ khổNhiều người nghĩ đạo Phật dạy “đời là bể khổ”, nên cho rằng đạo Phật bi quan. Câu ấy không có nguyên văn trong kinh, và chữ “khổ” trong kinh rộng hơn nhiều so với “đau khổ”.Có giọng đọcNăm uẩn là gì: năm nhóm làm nên cái ta gọi là “tôi”Khi nói “tôi giận”, “tôi mệt”, “tôi là người như thế này”, ta coi “tôi” là một khối liền. Đức Phật mời ta nhìn kỹ hơn: cái gọi là “tôi” gồm năm nhóm hiện tượng, gọi là năm uẩn, và không nhóm nào là một cái tôi bất biến.Có giọng đọc28 sắc pháp: thân và thế giới vật chất qua cái nhìn của Vi Diệu PhápThân ta, ly trà trên bàn, tiếng xe ngoài phố: Vi Diệu Pháp gọi chung là sắc. Thay vì nói về các vật, Tạng Luận phân tích vật chất thành những tính chất nền, và truyền thống đếm được 28 sắc pháp.Có giọng đọcSáu căn, sáu trần: “tất cả” mà Đức Phật nói đếnMắt thấy, tai nghe, mũi ngửi, lưỡi nếm, thân chạm, ý nghĩ: sáu cánh cửa mở ra suốt ngày, và cũng là nơi phiền não ra vào. Bài này đọc lại những bài kinh dạy về sáu căn, sáu trần, và gợi ý cách giữ cửa trong đời sống có điện thoại, quảng cáo và mạng xã hội.Có giọng đọc52 tâm sở: những yếu tố đi cùng tâm theo Vi Diệu PhápNếu tâm là cái biết, thì tâm sở là những gì tô màu cho cái biết ấy: cảm thọ, nhận diện, ý muốn, tham, sân, niềm tin, chánh niệm. Vi Diệu Pháp đếm được 52 tâm sở. Bài này giải thích cách đếm và vì sao điều đó gần với đời sống hơn ta tưởng.Có giọng đọcThất tình, chia tay: Phật dạy gì để lòng bớt đauChia tay một người mình từng thương là một trong những nỗi đau rất thật của đời người. Kinh Phật không bảo bạn đừng buồn. Kinh gọi đúng tên nỗi buồn ấy, rồi chỉ cách để nó không kéo dài thành một vết thương tự mình rạch thêm.Có giọng đọcVô ngã thì ai tái sinhHọc đến vô ngã, nhiều người khựng lại: nếu không có cái tôi, thì ai làm, ai chịu quả, ai tái sinh? Câu hỏi này không mới. Người ta đã hỏi đúng như vậy ngay trước mặt Đức Phật.Có giọng đọc
Già, bệnh, chết và mất mát · 12 bài
Khi đau ốm, khi tuổi già, khi người thân ra đi.
4 bài tiêu biểu · còn 8 bài khác bên dưới
Tiêu biểu“Hợp rồi tan, ai rồi cũng phải chia xa”: lời Phật dặn A-nanCâu này nghe như một câu ca dao buồn, nhưng ý của nó có thật trong kinh, gần như nguyên văn. Điều đáng chú ý là Đức Phật nói câu ấy trong những lúc nào, và nói để làm gì.Có giọng đọcTiêu biểuĐối diện bệnh tật và cái chết: thân có bệnh, tâm không bệnhKhông ai muốn nghĩ đến bệnh và chết, cho đến khi chính mình hay người thân nằm trên giường bệnh. Kinh Nikāya có những lời dạy rất cụ thể cho lúc ấy, dành cho cả người bệnh lẫn người chăm sóc.Có giọng đọcTiêu biểuChăm cha mẹ già, cha mẹ bệnh theo lời PhậtChăm cha mẹ già là một trong những việc khó nhất của tuổi trung niên: vừa thương, vừa mệt, có lúc lại thấy có lỗi vì mình mệt. Kinh và Luật có những lời dạy rất gần với hoàn cảnh ấy, kể cả hình ảnh chính Đức Phật lau rửa cho một người bệnh.Có giọng đọcTiêu biểuCúng 49 ngày, cúng thất: Nam truyền làm gì, kinh nói gìNgười Việt quen với lễ cúng thất, cúng 49 ngày và cúng 100 ngày cho người thân đã mất. Khi đến chùa Nam tông, nhiều người hỏi: ở đây có làm không, và làm theo kinh nào? Bài này phân biệt phần phong tục với phần lời kinh, để mỗi truyền thống được hiểu đúng và được tôn trọng.Có giọng đọc
Đốt vàng mã theo lời Phật: tôn trọng lòng thương nhớ, chọn cách giúp người đã khuấtRằm tháng Bảy, ngày giỗ, ngày Tết, nhiều gia đình Việt đốt vàng mã cho ông bà. Đó là một nghĩa cử xuất phát từ lòng thương. Bài này không nhằm chê trách ai, chỉ muốn đặt câu hỏi: lời Phật dạy chỉ cho ta cách nào thật sự giúp được người đã khuất?Có giọng đọcHiến máu, hiến tạng: Phật giáo nghĩ saoMỗi mùa hiến máu, nhiều bạn trẻ xếp hàng ở hội trường. Cũng có người lặng lẽ đăng ký hiến tạng sau khi mất, rồi băn khoăn: người nhà có buồn không, thân không còn nguyên vẹn có ảnh hưởng gì không. Bài này đi từ lời kinh, nói rõ chỗ nào kinh dạy, chỗ nào là suy luận.Có giọng đọcKisāgotamī và hạt cải: từ nỗi đau mất con đến sự an tịnhNhiều người Việt biết chuyện người mẹ ôm xác con đi xin hạt cải. Câu chuyện ấy đến từ chú giải. Lời của chính Ni sư Kisāgotamī thì được giữ trong Trưởng Lão Ni Kệ, và cũng cảm động không kém.Có giọng đọcMất người thân, Phật dạy gì: rút mũi tên sầu muộn mà không quên tình thươngKhi một người thân ra đi, mọi lời khuyên đều có vẻ quá nhẹ. Lời kinh gốc không bảo bạn đừng buồn. Kinh kể cả Tôn giả Ānanda cũng từng chao đảo, và chỉ cho ta cách rút mũi tên ra khỏi tim mà vẫn giữ trọn tình thương.Có giọng đọcSợ cái chết: Phật dạy gì để lòng anGần như ai cũng có lúc giật mình nghĩ đến cái chết của chính mình: sau một cơn bệnh, khi nghe tin người quen ra đi, hay giữa đêm khuya. Kinh Phật không né tránh nỗi sợ ấy, và cũng không dùng nó để hù dọa ai. Kinh chỉ ra vì sao người ta sợ, và điều gì giúp lòng yên.Có giọng đọcTang lễ theo Phật giáo Nam truyền: giản dị, tỉnh thức và hướng về việc thiệnKhi trong nhà có người mất, gia đình thường rối bời giữa bao nhiêu nghi thức. Phật giáo Nam truyền giữ một tang lễ khá giản dị, và hầu hết các phần đều xoay quanh một điều: nhắc người sống về vô thường và làm việc thiện cho người đã khuất.Có giọng đọcThỉnh vong, căn đồng: kinh nói gì, và điều gì thật sự giúp người đã khuấtMất người thân, ai cũng mong được nghe một lời của người đã đi. Vì thế những lời mời “thỉnh vong”, “gặp lại người thân qua căn đồng” dễ chạm vào lòng người đang đau. Bài này không nhằm chê ai, mà để cùng đọc lại điều kinh nói, và điều kinh chỉ cho ta làm.Có giọng đọcTuổi già, nghỉ hưu: sống thế nào theo lời PhậtNgày nhận quyết định nghỉ hưu, nhiều người thấy nhẹ nhõm, rồi vài tháng sau lại thấy trống trải. Không còn chức danh, không còn cuộc họp, con cái đã lớn. Kinh Phật có những lời rất ấm cho quãng đời này: thân rồi sẽ già, nhưng có một thứ không già.Có giọng đọc
Giới và đời sống cư sĩ · 31 bài
Năm giới, làm ăn chân chính, sống tốt ở tại gia.
4 bài tiêu biểu · còn 27 bài khác bên dưới
Tiêu biểuLàm ăn, buôn bán đúng chánh mạng theo lời PhậtĐức Phật không bảo người tại gia đừng làm giàu. Ngài dạy làm giàu thế nào cho sạch, và dùng của cải thế nào cho có ý nghĩa. Bài này gom lại những lời dạy ngắn mà rất thực tế cho người đang buôn bán, kinh doanh.Có giọng đọcTiêu biểuTam quy và năm giới bằng tiếng Pāli: bản đọc theo, phiên âm và nghĩaTrong các buổi lễ ở chùa Nam tông, Phật tử thường xin thọ Tam quy và năm giới bằng tiếng Pāli, đọc theo vị sư từng câu. Bài này chép lại bản đọc theo, kèm cách đọc gần đúng và nghĩa tiếng Việt, để bạn hiểu mình đang phát nguyện điều gì.Có giọng đọcTiêu biểuĂn chay có được ăn trứng, uống sữa không? Điều kinh nói và điều kinh không nóiBạn muốn ăn chay ngày rằm nhưng không chắc: bánh có trứng thì sao, ly sữa buổi sáng thì sao? Người ăn chay lâu năm cũng hay lấn cấn ở hai món này, vì mỗi nơi, mỗi người dặn một kiểu. Kinh tạng Pāli có nói đến thịt, cá, rượu rất rõ, nhưng trứng và sữa thì sao? Bài này tách rõ điều kinh nói, điều kinh để ngỏ, và phần suy luận của người viết.Có giọng đọcTiêu biểuĂn chay lâu ngày có đủ chất không? Kinh Jīvaka được dẫn ở đây không bàn dinh dưỡngTrong các đoạn kinh Jīvaka được dẫn ở đây, người viết không thấy bàn chuyện ăn chay lâu ngày có đủ chất hay không. Câu hỏi đủ chất thuộc về y học và dinh dưỡng, không thuộc về lời kinh. Kinh Jīvaka chỉ nói về điều kiện thọ dụng thịt, trong đó thọ dụng là dùng, ăn, và người viết trình bày rõ ranh giới này để bạn không lấy lời kinh làm câu trả lời cho sức khỏe.Có giọng đọc
Ăn chay mùng 1, ngày rằm có bắt buộc không? Kinh không bắt buộcKinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, không bắt buộc ăn chay vào mùng một hay ngày rằm. Ngày trai giới trong kinh là giữ tám giới trong một ngày một đêm theo gương bậc A-la-hán, và ăn chay không nằm trong tám giới ấy. Ai ăn chay vì lòng từ thì tốt, nhưng đó không phải là điều kinh bắt buộc.Có giọng đọcĂn uống chánh niệm theo lời PhậtNgày nay người ta nói nhiều về “ăn chánh niệm” như một phương pháp mới. Thật ra, kinh Nikāya đã có cả một bài kinh ngắn về một ông vua ăn quá nhiều, và bài kệ Đức Phật dạy ông. Đó là lời dạy rất đời thường, ai cũng áp dụng được từ bữa ăn tới.Có giọng đọcÁp lực thi cử: Phật dạy gì cho người đang họcMùa thi đến, nhiều bạn trẻ thức đến khuya, ăn không ngon, mở sách ra mà đầu óc trống rỗng. Cha mẹ cũng lo không kém. Kinh Phật có một hình ảnh rất đẹp cho người đang học: dây đàn phải được lên vừa đủ căng.Có giọng đọcBận rộn vẫn tu được: lời Phật dạy cho người tại gia“Con bận quá, đợi về hưu rồi mới tu.” Câu này nghe rất quen. Kinh Nikāya có một cư sĩ cũng bận rộn như vậy, và Đức Phật trả lời ông bằng một lời dạy mà người tại gia hôm nay có thể dùng ngay.Có giọng đọcGiàu thật sự theo lời Phật: bảy tài sản mà lửa, nước, trộm cướp không lấy đượcHỏi “làm giàu chân chánh theo Phật” thường dẫn đến chuyện kiếm tiền sao cho đúng, và web này đã có bốn bài về việc ấy. Bài này đi một hướng khác: khi có người trầm trồ về một nhà giàu, Đức Phật đã nói gì về chữ “tài sản”.Có giọng đọcGiết côn trùng có phạm giới không sát sinhMuỗi vo ve bên tai, kiến bò vào hũ đường, gián chạy trong bếp. Người giữ năm giới hay băn khoăn: đập một con muỗi có phạm giới không? Câu hỏi nhỏ mà thật. Kinh và Luật trả lời thẳng thắn, không hù dọa, và chỉ cho ta một lối đi nhẹ nhàng.Có giọng đọcGiữ bát quan trai giới: một ngày một đêm học theo bậc A-la-hánBát quan trai không phải một cuộc nhịn ăn để lấy phước. Theo lời kinh, đó là một ngày một đêm người tại gia tự nguyện sống giản dị, trong sạch, “học theo các bậc A-la-hán”.Có giọng đọcMất việc, thất nghiệp: Phật dạy gìMột cuộc họp ngắn, một tờ giấy thông báo, và công việc nhiều năm bỗng không còn. Mất việc không chỉ là mất thu nhập: nhiều người thấy mất cả chỗ đứng, mất mặt với gia đình. Kinh Phật không hứa việc làm mới sẽ đến ngay, nhưng chỉ cách giữ lòng không sụp theo, và cách đứng dậy từng bước.Có giọng đọcNgũ giới là gì: năm món quà an toàn bạn tặng cho mọi ngườiNăm giới thường được nghĩ là năm điều cấm. Trong kinh, Đức Phật gọi chúng là năm món quà lớn: giữ giới là trao cho người khác sự an toàn.Có giọng đọcNợ nần, áp lực tiền bạc: Phật dạy gìĐức Phật không coi nhẹ chuyện tiền bạc của người tại gia. Có một bài kinh tả nỗi khổ của người mắc nợ rất thật, từ lúc vay đến lúc bị đòi. Có một bài kinh khác nêu niềm vui của người không nợ ai. Và có một niềm vui mà món nợ nào cũng không lấy đi được.Có giọng đọcPhật tử có được giàu khôngCó người nghĩ đã theo Phật thì nên nghèo, giàu là tham, là xa đạo. Nhưng nhiều bài kinh về tiền bạc lại được Đức Phật nói cho một thương gia rất giàu. Điều kinh quan tâm không phải là giàu hay nghèo, mà là của từ đâu đến và đi về đâu.Có giọng đọcPhật tử có bắt buộc ăn chay không?Ở Việt Nam, nhiều người nghĩ đi chùa là phải ăn chay. Nhưng sư Nam tông đi khất thực lại nhận cả món mặn. Vậy kinh nói gì?Có giọng đọcPhật tử đi đám cưới, tiệc tùng thế nào cho trọnMùa cưới, cuối năm, thiệp mời và lời rủ rê dồn dập. Người mới giữ giới băn khoăn: đi thì sợ phạm giới, không đi thì sợ mất lòng. Kinh Pāli không bảo ta rút khỏi đời sống chung, mà chỉ cách có mặt cho trọn.Có giọng đọcPhật tử tại gia sống thế nào: sáu phương và cách dùng của cảiKhông phải ai cũng xuất gia. Đức Phật có một bài kinh dài dành riêng cho người trẻ đang sống giữa gia đình, bạn bè, công việc và tiền bạc, và lời dạy ấy vẫn rất gần với đời sống hôm nay.Có giọng đọcQuy y có phải cạo đầu, ăn chay, bỏ thờ ông bà không? Kinh nói khôngKinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, không đòi người quy y phải cạo đầu, ăn chay hay bỏ việc nhớ ơn tổ tiên. Quy y Phật, Pháp, Tăng là đủ để gọi là cư sĩ, còn giữ giới là bước kế tiếp mà kinh nêu riêng.Có giọng đọcRượu bia và giới thứ năm: Đức Phật nói gì về chuyện nhậuỞ Việt Nam, rượu bia gắn với tiếp khách, đám cưới, đám giỗ, liên hoan công ty. Người Phật tử giữ giới thứ năm vì vậy hay gặp khó. Kinh nói rất cụ thể về cái hại của rượu, không phải bằng lời dọa, mà bằng những điều ai cũng thấy được ngay trong đời này.Có giọng đọc28 sắc pháp: thân và thế giới vật chất qua cái nhìn của Vi Diệu PhápThân ta, ly trà trên bàn, tiếng xe ngoài phố: Vi Diệu Pháp gọi chung là sắc. Thay vì nói về các vật, Tạng Luận phân tích vật chất thành những tính chất nền, và truyền thống đếm được 28 sắc pháp.Có giọng đọcSám hối theo kinh Nikāya: thấy lỗi là lỗi, sửa đúng pháp, giữ mình về sauNhiều người nghĩ sám hối là đọc một bài kinh để lỗi lầm được xóa sạch. Kinh Nikāya nói về sám hối theo một cách khác: không xóa được việc đã làm, nhưng thay đổi được người sẽ làm việc tiếp theo.Có giọng đọcSư Nam tông có ăn thịt không: góc nhìn của người đặt bátLần đầu đặt bát cho chư Tăng Nam tông, nhiều người lúng túng: hộp cơm có thịt kho, sư có nhận không? Có phải mình đang làm điều sai? Bài này trả lời từ Kinh và Luật, và nói về truyền thống ăn chay của Bắc tông với sự tôn trọng.Có giọng đọcThế giới do ai tạo ra? Câu chuyện vị Phạm thiên tưởng mình là đấng tạo hóaĐây là câu hỏi mà trẻ con hỏi cha mẹ, học sinh hỏi thầy, và người theo tôn giáo này hỏi người theo tôn giáo kia: ai tạo ra thế giới? Kinh tạng Pāli không né câu hỏi này. Đức Phật kể hẳn một câu chuyện về vị “đấng tạo hóa”, và câu chuyện ấy vừa hóm hỉnh vừa sâu sắc.Có giọng đọcTiết kiệm và bố thí: Phật dạy cân bằng thế nàoNhiều Phật tử băn khoăn: để dành tiền có phải là bám víu? Bố thí nhiều quá thì con cái lấy gì? Kinh Nikāya có những lời dạy rất cụ thể về tiền bạc của người tại gia, và câu trả lời là: tiết kiệm và bố thí không chống nhau.Có giọng đọcTu gieo duyên: xuất gia ngắn hạn là truyền thống gì, và Luật nói gì về hoàn tụcMỗi mùa hè, nhiều chùa Nam tông ở Việt Nam mở khóa “tu gieo duyên” cho thanh thiếu niên và người lớn. Có người hỏi: kinh có dạy xuất gia vài ngày rồi về không? Hoàn tục có phải là tội? Bài này tách bạch điều thuộc truyền thống với điều có trong Luật tạng.Có giọng đọcTu tại gia hay xuất gia: Đức Phật trả lời thế nàoCó người đọc kinh, thấy lòng mình muốn đi tu, rồi lại băn khoăn: còn cha mẹ, còn công việc, còn gia đình. Có người thì nghĩ: ở nhà tu cũng được, cần gì xuất gia. Đức Phật đã được hỏi đúng câu này, và câu trả lời của Ngài rất công bằng.Có giọng đọcTuổi già, nghỉ hưu: sống thế nào theo lời PhậtNgày nhận quyết định nghỉ hưu, nhiều người thấy nhẹ nhõm, rồi vài tháng sau lại thấy trống trải. Không còn chức danh, không còn cuộc họp, con cái đã lớn. Kinh Phật có những lời rất ấm cho quãng đời này: thân rồi sẽ già, nhưng có một thứ không già.Có giọng đọcTỷ-kheo có bao nhiêu giới? Sa-di giữ mười học giới, số đầy đủ nằm trong Luật tạngTheo kinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, câu trả lời gọn nhất là người mới xuất gia giữ mười học giới. Tiếng Pāli là ngôn ngữ cổ mà kinh gốc được ghi lại. Vị Tỷ-kheo, tức vị tu sĩ nam đã xuất gia và thọ giới đầy đủ, và vị Tỷ-kheo ni, tức vị tu sĩ nữ đã xuất gia và thọ giới đầy đủ, giữ số điều học đầy đủ nằm trong Luật tạng, tức bộ sách ghi giới luật cho Tăng đoàn, và bài này không đếm con số ấy.Có giọng đọcXem ngày, coi đất, phong thủy: kinh nói gì, và điều đó có nghĩa gì với người tại giaCưới hỏi, động thổ, khai trương, nhiều gia đình Phật tử vẫn đi xem ngày, coi hướng nhà. Có người hỏi: làm vậy có trái lời Phật không? Kinh có nói đến những việc này, nhưng nói trong một bối cảnh cụ thể mà ta cần đọc cho đúng.Có giọng đọcTụng kinh: tụng khi nào, có cần hiểu nghĩa, có cần ăn chay không?Tụng kinh có thể thực hành vào bất cứ lúc nào tâm tỉnh táo và yên tĩnh, và theo cách đọc của người viết, điều quan trọng hơn giọng đọc là hiểu nghĩa của lời kinh. Kinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc, không đặt điều kiện ăn chay mới được tụng kinh, và việc tụng kinh cũng không phải là lời hứa chữa bệnh.
Bố thí và phước · 16 bài
Cho đi thế nào, phước đến từ đâu.
4 bài tiêu biểu · còn 12 bài khác bên dưới
Tiêu biểuCúng dường chư Tăng: bốn vật dụng, đúng lúc, đúng cáchNhiều người muốn cúng dường nhưng lúng túng: nên dâng gì, có nên dâng tiền không. Kinh và Luật tạng trả lời khá rõ, và câu trả lời giúp cả người cho lẫn người nhận được nhẹ nhàng.Có giọng đọcTiêu biểuÔng Cấp Cô Độc và tinh xá Kỳ ViênHầu như bài kinh nào cũng có câu “tại Kỳ Viên, vườn ông Cấp Cô Độc”. Người cư sĩ ấy là ai, và vì sao tên ông gắn mãi với nơi Đức Phật ở lâu nhất?Có giọng đọcTiêu biểuĐi chùa cầu tài lộc có được khôngĐầu năm, chùa nào cũng đông người khấn cho buôn may bán đắt, cho tăng lương, cho trả hết nợ. Có người áy náy: đi chùa mà cầu tiền có phàm tục không? Kinh Pāli trả lời thẳng thắn và rất thực tế.Có giọng đọcTiêu biểuCúng dường là gì? Cúng cho ai, cúng bao nhiêu là đúngCúng dường là việc dâng tặng vật dụng cho chư Tăng và cho người tu tập, với tâm trong sạch và sự kính trọng. Kinh Nikāya không quy định cúng bao nhiêu tiền mới đúng, mà dạy xét tâm của người cho, giới đức của người nhận và cách cho sao cho đúng pháp, đúng thời và không làm khổ bản thân hay người khác.Có giọng đọc
Cúng dường tiền vào chùa có đúng lời Phật? Kinh nói chư Tăng không nhận vàng bạcTheo kinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, tức ngôn ngữ cổ mà kinh gốc được ghi lại, chư Tăng không nhận vàng bạc. Còn việc tiền cúng dường được giữ và lo việc chung ra sao là cách tổ chức ở nhiều chùa: thường do người hộ tự giữ và lo việc chung, không phải lời kinh. Bài viết này trả lời thẳng câu hỏi của bạn theo lời kinh, và phân biệt rõ điều kinh nói với cách tổ chức ở chùa.Có giọng đọcCúng Phật bằng gì? Hoa quả chỉ là lòng kính, sống đúng Chánh pháp mới là cúng dường tối thượngTheo kinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, tức ngôn ngữ cổ mà kinh gốc được ghi lại, cúng Phật không nằm ở lễ vật nhiều hay ít. Hoa quả, nhang, nước và đèn chỉ là biểu hiện của lòng kính. Cách cúng dường tối thượng mà Đức Phật dạy là sống đúng Chánh pháp trong đời sống hằng ngày.Có giọng đọcHiến máu, hiến tạng: Phật giáo nghĩ saoMỗi mùa hiến máu, nhiều bạn trẻ xếp hàng ở hội trường. Cũng có người lặng lẽ đăng ký hiến tạng sau khi mất, rồi băn khoăn: người nhà có buồn không, thân không còn nguyên vẹn có ảnh hưởng gì không. Bài này đi từ lời kinh, nói rõ chỗ nào kinh dạy, chỗ nào là suy luận.Có giọng đọcHồi hướng cầu bình an thế nào? Lời mong cầu tốt đẹp và nếp sống thiện làm nên bình anTheo kinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, tức ngôn ngữ cổ mà kinh gốc được ghi lại, người làm việc thiện tự nhận quả của việc làm ấy. Lời hồi hướng cầu bình an là lòng mong cầu tốt đẹp dành cho người thân còn sống. Bình an thật sự đến từ nếp sống thiện được giữ đều trong đời sống hằng ngày.Có giọng đọcHồi hướng công đức: làm việc thiện rồi mời người thân đã khuất cùng tùy hỷNgày giỗ, nhiều gia đình muốn làm một điều gì đó thật sự có ích cho người thân đã khuất. Kinh Ngoài Bức Tường, bài kinh chư Tăng Nam truyền vẫn tụng trong các lễ cầu siêu, chỉ ra một cách làm rất rõ ràng.Có giọng đọcPhóng sanh theo lời Phật: lòng thương và sự sáng suốtNgày rằm, ngày lễ, nhiều người mua chim, mua cá để thả. Đằng sau việc ấy là một tấm lòng thương rất đẹp. Bài này cùng đọc lại kinh và Luật để thấy lòng thương ấy được Đức Phật nhìn nhận thế nào, và làm sao để nó thật sự đem lại sự sống cho các loài.Có giọng đọcTiết kiệm và bố thí: Phật dạy cân bằng thế nàoNhiều Phật tử băn khoăn: để dành tiền có phải là bám víu? Bố thí nhiều quá thì con cái lấy gì? Kinh Nikāya có những lời dạy rất cụ thể về tiền bạc của người tại gia, và câu trả lời là: tiết kiệm và bố thí không chống nhau.Có giọng đọcTụng kinh mỗi ngày: một thời khóa ngắn từ Tam quy đến hồi hướngNhiều người muốn tụng kinh mỗi ngày nhưng không biết bắt đầu từ đâu, hoặc ngại vì nghĩ phải mất cả giờ. Một thời khóa mười lăm phút, dựa hoàn toàn vào những đoạn có trong kinh, là đủ để giữ tâm hướng về Tam Bảo.Có giọng đọcBà Visākhā: người nữ thí chủ bậc nhất thời Đức PhậtNhiều bài kinh mở đầu tại “Đông Viên, giảng đường của mẹ Migāra”. Người được gọi là mẹ Migāra ấy là một phụ nữ tại gia, bận rộn việc nhà, và là một trong những người hiểu sâu nhất ý nghĩa của bố thí.Có giọng đọcVì sao các chú Sa-di đi khất thựcBuổi sáng sớm, một hàng các vị sư và các chú Sa-di nhỏ ôm bát đi chân trần qua xóm. Người lần đầu thấy có khi nghĩ đó là đi xin. Thật ra khất thực là một nếp sống được Đức Phật đặt ra, có ý nghĩa cho cả người cho lẫn người nhận.Có giọng đọcBố thí là gì? Cho đi với tâm tốt theo lời kinhBố thí là cho đi với tâm tốt, không gượng ép và không làm hại người cho lẫn người nhận. Kinh nêu các cách cho của bậc chân nhân, quả nhìn thấy ngay trong đời này, và trường hợp cả người cho lẫn người nhận đều giữ giới. Bài này trình bày từng điểm ấy theo lời kinh, không hứa hẹn làm giàu nhờ bố thí.Hồi hướng cho oan gia trái chủ có làm được không, kinh nói gì?Không, theo lời kinh, bạn không thể hồi hướng riêng để gỡ oán với một đối tượng gọi là oan gia trái chủ, vì kinh không dạy việc ấy. Điều kinh dạy là phước hồi hướng có thể đến được với người thân đã khuất trong một số trường hợp, mỗi người vẫn là chủ nhân của nghiệp của chính người ấy, và người tu cần giữ tâm không sân hận với người làm hại bạn.
Lời nói · 2 bài
Nói thật, nói lành, đúng lúc, và khi bị nói xấu.
Tiêu biểuNói dối vì thiện ý: Phật dạy gìBác sĩ báo tin xấu, người nhà bàn nhau giấu bệnh nhân. Con hỏi quà sinh nhật, bố mẹ bảo “không có gì đâu”. Bạn hỏi bộ áo mới có đẹp không. Những lời nói dối “vô hại”, “vì thương” ấy đứng ở đâu trong giới thứ tư? Kinh có một cách nhìn tinh tế hơn hai chữ cấm hay cho.Có giọng đọcTiêu biểuNói xấu sau lưng và bị nói xấu: Phật dạy gìBàn tán về người vắng mặt là chuyện xảy ra mỗi ngày, ở công ty, trong nhóm bạn, trong họ hàng. Có lúc ta là người nói, có lúc ta là người bị nói. Kinh Phật có lời dạy cho cả hai phía.Có giọng đọc
Tin đúng, hiểu đúng · 33 bài
Xét kỹ trước khi tin: bói toán, cầu xin, câu trích trên mạng.
4 bài tiêu biểu · còn 29 bài khác bên dưới
Tiêu biểu“Hợp rồi tan, ai rồi cũng phải chia xa”: lời Phật dặn A-nanCâu này nghe như một câu ca dao buồn, nhưng ý của nó có thật trong kinh, gần như nguyên văn. Điều đáng chú ý là Đức Phật nói câu ấy trong những lúc nào, và nói để làm gì.Có giọng đọcTiêu biểu“Ba thứ không thể che giấu lâu”: Tăng Chi Bộ 3.131 thật sự nói gì?Câu này có gốc trong một bài kinh ngắn của Tăng Chi Bộ. Nhưng bản lưu hành đã đổi chữ thứ ba, đổi cả ý chính, và bỏ mất nửa đầu bài kinh.Có giọng đọcTiêu biểu“Ta là những gì ta nghĩ”: Pháp Cú 1–2 thật sự nói gì?Câu “Ta là những gì ta nghĩ” thường được đặt ở đầu các sách về tư duy tích cực, ghi là lời Đức Phật. Câu ấy có gốc trong hai kệ mở đầu Kinh Pháp Cú, nhưng đã đổi trọng tâm khá xa.Có giọng đọcTiêu biểuBùa hộ mệnh, đeo tượng Phật: điều gì thật sự che chởNhiều người đeo một mặt Phật nhỏ trên cổ, được mẹ trao trước khi đi xa, hay được thỉnh từ một ngôi chùa. Đó là một tấm lòng đáng quý. Bài này không chê ai, mà cùng đọc lại kinh để thấy điều gì thật sự che chở chúng ta, và đeo tượng Phật thế nào cho có ý nghĩa.Có giọng đọc
“Buông bỏ” Phật dạy thế nào: chiếc bè và điều không phải của mình“Buông bỏ” là chữ được nhắc nhiều nhất khi nói về đạo Phật. Kinh có dạy buông, nhưng nói rõ buông cái gì, và có một ví dụ cho thấy phải dùng chiếc bè hết sức trước khi buông nó.Có giọng đọcCầu an, cầu siêu theo Nam truyền: sức mạnh của sự thật, tâm từ và việc thiệnLễ cầu an đầu năm, lễ cầu siêu ngày giỗ là nét đẹp của người Việt. Truyền thống Nam truyền cũng có những thời tụng tương tự, gọi là tụng kinh hộ trì. Đọc lại kinh gốc giúp ta giữ được tấm lòng mà vẫn hiểu đúng điều mình đang làm.Có giọng đọcCâu này Phật có nói không? Cách kiểm tra một câu “Phật dạy” trên mạngTrên mạng có rất nhiều câu ghi “Đức Phật dạy”. Có câu đúng nguyên văn kinh, có câu chỉ gần đúng, có câu chưa từng có trong kinh. Chính Đức Phật đã để lại cách phân biệt.Có giọng đọcCầu nguyện có linh không: Đức Phật nói gì về lời cầu xinAi trong đời cũng có lúc chắp tay cầu xin: cho cha mẹ qua cơn bệnh, cho con thi đậu, cho mình được bình an. Đức Phật không chê cười lòng mong mỏi ấy. Nhưng Ngài nói rất rõ điều gì làm cho mong ước thành tựu, và điều gì không.Có giọng đọcĐi chùa cầu tài lộc có được khôngĐầu năm, chùa nào cũng đông người khấn cho buôn may bán đắt, cho tăng lương, cho trả hết nợ. Có người áy náy: đi chùa mà cầu tiền có phàm tục không? Kinh Pāli trả lời thẳng thắn và rất thực tế.Có giọng đọcCó ma quỷ không: kinh Pāli nói gì“Có ma không?” là câu hỏi ai cũng từng nghe, có khi từ thuở nhỏ. Kinh Pāli không né tránh câu hỏi ấy. Nhưng điều kinh muốn trao cho ta không phải là nỗi sợ, mà là lòng thương và một tâm vững vàng.Có giọng đọc“Đời là bể khổ” có phải Phật nói? Hiểu đúng chữ khổNhiều người nghĩ đạo Phật dạy “đời là bể khổ”, nên cho rằng đạo Phật bi quan. Câu ấy không có nguyên văn trong kinh, và chữ “khổ” trong kinh rộng hơn nhiều so với “đau khổ”.Có giọng đọcĐốt vàng mã theo lời Phật: tôn trọng lòng thương nhớ, chọn cách giúp người đã khuấtRằm tháng Bảy, ngày giỗ, ngày Tết, nhiều gia đình Việt đốt vàng mã cho ông bà. Đó là một nghĩa cử xuất phát từ lòng thương. Bài này không nhằm chê trách ai, chỉ muốn đặt câu hỏi: lời Phật dạy chỉ cho ta cách nào thật sự giúp được người đã khuất?Có giọng đọc“Đừng tin bất cứ điều gì chỉ vì…”: so với Kinh Kālāma nguyên bảnĐây có lẽ là đoạn “Phật dạy” được chia sẻ nhiều nhất, dựa trên Kinh Kālāma. Bài kinh có thật, phần lớn danh sách có thật, nhưng phần kết của bản lưu hành nói ngược với kinh ở một điểm quan trọng.Có giọng đọc“Gieo nhân nào gặt quả nấy”: câu kệ của các đạo sĩ và ví dụ nắm muốiAi cũng nghe “gieo nhân nào gặt quả nấy” là lời Phật dạy về nhân quả. Trong kinh có một câu kệ gần như vậy, nhưng người nói không phải Đức Phật, và một bài kinh khác lại bác bỏ cách hiểu máy móc của câu ấy.Có giọng đọc“Giữ cơn giận như cầm hòn than nóng”: lời kinh hay lời luận?Câu này thường được chia sẻ kèm chữ “Đức Phật dạy”. Hình ảnh bốc than để ném người có thật trong truyền thống Nam truyền, nhưng không nằm trong kinh tạng Pāli, mà trong một bộ luận thời chú giải, soạn gần một ngàn năm sau thời Đức Phật.Có giọng đọc“Hận thù không diệt được hận thù”: nguyên văn Pháp Cú 5Đây là câu “Phật dạy” gần nguyên văn nhất trên mạng. Đáng đọc hơn nữa là hai kệ đứng ngay trước nó, và bối cảnh Đức Phật nói những lời này.Có giọng đọc“Hạnh phúc là con đường”: lời Phật hay lời một thiền sư thời nay?Câu này rất được yêu thích, thường ghi là lời Đức Phật. Đây là một câu nói thời nay, không tìm thấy trong kinh tạng Pāli. Dù vậy, câu ấy chạm đúng một điều kinh có dạy, và cũng bỏ qua một điều kinh có dạy.Có giọng đọc“Không ai đáng thương hơn chính mình”: câu kệ còn một nửaCâu này hay được chia sẻ như một lời khuyên yêu bản thân. Câu kệ gốc có thật, nhưng nửa sau của nó, phần quan trọng nhất, thường bị bỏ đi.Có giọng đọc“Không bị trừng phạt vì cơn giận, mà bởi cơn giận”: kinh nói gì?Câu này nghe như một lời thiền ngữ, và thường được gán cho Đức Phật. Chúng tôi không tìm thấy nó trong kinh tạng Pāli. Nhưng có một bài kinh nói cùng ý ấy, chi tiết và thực tế đến bất ngờ.Có giọng đọcLời kinh được gìn giữ thế nào qua hơn hai mươi lăm thế kỷĐức Phật không viết sách. Vậy những bài kinh ta đọc hôm nay từ đâu mà có, và vì sao có thể tin rằng chúng gần với lời Ngài? Câu trả lời là một chuỗi gìn giữ cẩn trọng kéo dài hơn hai mươi lăm thế kỷ.Có giọng đọc“Mọi chuyện xảy ra đều có lý do”: duyên khởi khác số phận thế nào?Câu này thường được nói để an ủi nhau sau một biến cố, và đôi khi được gắn với đạo Phật. Kinh có dạy mọi sự đều có điều kiện, nhưng “có nguyên nhân” và “có lý do” là hai điều khác nhau.Có giọng đọc“Ngàn ngọn nến thắp từ một ngọn nến”: câu này từ đâu?Đây là một trong những câu “Phật dạy” được yêu thích nhất. Chúng tôi không tìm thấy câu này trong kinh tạng Pāli. Tuy vậy, tinh thần chia sẻ ánh sáng thì kinh có nói, bằng những hình ảnh khác.Có giọng đọc“Nghiệp chướng” có thật không, và có làm con hư, làm ăn thua lỗ?“Nhà mình nghiệp chướng nặng quá”: câu này hay được nói khi con cái hư hỏng, làm ăn thất bại, bệnh tật liên miên. Đôi khi kèm theo lời khuyên phải làm lễ “giải nghiệp” tốn kém. Kinh Nikāya nhìn chuyện này rất khác, và nhẹ nhõm hơn nhiều.Có giọng đọcĐức Phật có phải là thần linh khôngNhiều người lạy Phật như lạy một vị thần: xin phù hộ, sợ bị phạt. Kinh Pāli kể lại một Bà-la-môn từng hỏi thẳng Đức Phật: Ngài có phải là thần không? Câu trả lời giúp ta hiểu mình đang đảnh lễ ai, và vì sao.Có giọng đọc“Đừng sống trong quá khứ, đừng mơ tưởng tương lai”: Trung Bộ 131Đây là một trong số ít câu “Phật dạy” trên mạng có gốc rõ ràng trong kinh. Nhưng kinh giải thích từng chữ, và lời giải thích ấy khác khá nhiều với cách hiểu “quên quá khứ, mặc kệ tương lai”.Có giọng đọc“Thắng ngàn quân không bằng tự thắng mình”: Pháp Cú 103 nói gì?Đây là một trong những câu “Phật dạy” đúng nhất trên mạng. Nguyên văn ở Pháp Cú 103, với hai kệ đi kèm ít người đọc, và một chữ “thắng” cần hiểu đúng.Có giọng đọcThỉnh vong, căn đồng: kinh nói gì, và điều gì thật sự giúp người đã khuấtMất người thân, ai cũng mong được nghe một lời của người đã đi. Vì thế những lời mời “thỉnh vong”, “gặp lại người thân qua căn đồng” dễ chạm vào lòng người đang đau. Bài này không nhằm chê ai, mà để cùng đọc lại điều kinh nói, và điều kinh chỉ cho ta làm.Có giọng đọcTu có phải là trốn tránh cuộc đời“Đi tu là trốn đời” và “ở nhà thì sao mà tu” là hai câu ta hay nghe, nghe như trái nhau. Thật ra chúng có chung một giả định: tu là việc của chùa, đời là việc của nhà. Kinh Pāli không nhìn như vậy.Có giọng đọc“Hãy tự thắp đuốc lên mà đi”: hòn đảo hay ngọn đuốc?Câu “Hãy tự thắp đuốc lên mà đi” được xem là lời dặn cuối của Đức Phật. Câu ấy có gốc trong kinh, nhưng hình ảnh trong bản Pāli là một hòn đảo, và câu đầy đủ còn một nửa thường bị bỏ quên.Có giọng đọcVì sao sư Nam tông không ăn sau giờ ngọNhiều người lần đầu biết chuyện các sư Nam tông không ăn gì sau giờ ngọ thì thương, có khi lo cho sức khỏe các sư. Kinh và Luật ghi lại khá rõ điều học này bắt đầu từ đâu, và vì sao Đức Phật khuyến khích nó.Có giọng đọcXem bói, cúng sao giải hạn: kinh Phật nói gì?Mỗi dịp đầu năm, nhiều chùa đông người đến dâng sao giải hạn. Đọc thẳng vào kinh Nikāya, ta thấy Đức Phật đã trả lời câu hỏi này rất rõ, và rất ôn hòa.Có giọng đọcXem ngày, coi đất, phong thủy: kinh nói gì, và điều đó có nghĩa gì với người tại giaCưới hỏi, động thổ, khai trương, nhiều gia đình Phật tử vẫn đi xem ngày, coi hướng nhà. Có người hỏi: làm vậy có trái lời Phật không? Kinh có nói đến những việc này, nhưng nói trong một bối cảnh cụ thể mà ta cần đọc cho đúng.Có giọng đọcXin xăm có nên khôngĐầu năm, ống xăm ở nhiều nơi thờ tự lại lách cách không ngớt. Người rút được quẻ tốt vui cả năm, người rút quẻ xấu lo mấy tháng. Kinh Pāli không chê tấm lòng mong bình an ấy, nhưng chỉ cho ta một chỗ dựa vững hơn một que xăm.Có giọng đọc
Con đường giải thoát · 24 bài
Tứ diệu đế, Bát chánh đạo, Niết-bàn.
4 bài tiêu biểu · còn 20 bài khác bên dưới
Tiêu biểuBát chánh đạo trong đời thường: con đường của Thánh đế thứ tưBát chánh đạo thường được học thuộc như một danh sách tám chữ. Nhưng trong kinh, mỗi chi phần đều được Đức Phật định nghĩa rất cụ thể, và hầu hết đều có thể bắt đầu ngay trong một ngày làm việc bình thường.Có giọng đọcTiêu biểu31 cõi và chư thiên: kinh nói gì, Vi Diệu Pháp xếp thế nàoNhiều người nghe nói “ba mươi mốt cõi” mà không biết con số ấy từ đâu ra, có nằm trong kinh hay không. Bài này tách bạch điều kinh Nikāya nói với cách hệ thống hóa của Vi Diệu Pháp, và trả lời câu hỏi chư thiên có thật hay không theo đúng lời kinh.Có giọng đọcTiêu biểu37 phẩm trợ đạo: bảy nhóm pháp Đức Phật dặn tu tậpNhiều người thuộc lòng con số 37 nhưng khó kể đủ các pháp, càng khó thấy chúng liên hệ với đời sống ra sao. Bài này kể lại đúng bảy nhóm theo kinh, và cho thấy vì sao Đức Phật dặn tu tập chúng trong những tháng cuối đời.Có giọng đọcTiêu biểu89 tâm và 121 tâm: cách Vi Diệu Pháp phân loại các loại tâmAi bắt đầu học Vi Diệu Pháp cũng gặp ngay con số 89 tâm, rồi lại thấy có chỗ nói 121 tâm. Bài này giải thích hai con số ấy từ đâu ra, đếm thế nào, và vì sao việc phân loại tâm có ích cho đời sống tu tập.Có giọng đọc
Bảy thanh tịnh: bảy cỗ xe nối nhau đến Niết-bànNgười học thiền Nam truyền thường nghe nói đến “bảy thanh tịnh” như một bản đồ của con đường tuệ. Bản đồ ấy có gốc trong một bài kinh ngắn mà đẹp, và được Thanh Tịnh Đạo triển khai thành cả một bộ sách. Bài này tách bạch hai lớp ấy.Có giọng đọcTứ chánh cần: ngăn, bỏ, nuôi, giữAi cũng muốn bớt nóng giận, bớt lười, sống tốt hơn, nhưng nỗ lực thường đến từng cơn rồi tắt. Bốn chánh cần là cách kinh sắp xếp nỗ lực thành bốn hướng rõ ràng, để sự cố gắng có chỗ đặt và không làm mình kiệt sức.Có giọng đọcTứ như ý túc: bốn nền tảng của thành tựu theo Tương Ưng BộTrong 37 phẩm trợ đạo, bốn như ý túc là nhóm ít được nói đến nhất, có lẽ vì chữ “như ý” gợi đến thần thông. Thật ra kinh dùng nhóm pháp này để dạy một điều rất thực tế: làm sao để tâm có đủ sức đi trọn con đường.Có giọng đọcBốn tầng Thánh: từ Tu-đà-hoàn đến A-la-hánTrong Phật giáo Nam truyền, giác ngộ không phải một bước nhảy mơ hồ mà có bốn tầng rõ ràng, mỗi tầng được định nghĩa bằng những trói buộc đã cắt đứt. Bài này đi qua bốn tầng ấy theo lời kinh.Có giọng đọcBốn thiền: chánh định trong kinh và bốn ví dụ của Đức PhậtBốn thiền là phần được nói đến nhiều mà cũng dễ bị hiểu lầm nhất của thiền định: người thì xem là điều huyền bí, người thì xem là thứ chỉ dành cho bậc ẩn tu. Bài này đọc lại cách kinh mô tả bốn thiền, những ví dụ Đức Phật dùng, và vị trí của bốn thiền trên con đường.Có giọng đọcHạnh phúc theo Phật giáo là gì? Bốn loại an lạc và niềm an lạc của Niết-bànHạnh phúc theo Phật giáo không phải là một cảm giác thoáng qua do một điều bên ngoài mang lại. Theo kinh Nikāya, người tại gia có bốn loại an lạc, và sâu hơn bốn loại ấy là niềm an lạc của Niết-bàn, nơi không còn gì để cảm thọ mà vẫn gọi là lạc.Có giọng đọcMười kiết sử: mười sợi dây trói buộc chúng sinh vào vòng sinh tửKiết sử là những sợi dây trói ta vào vòng sinh tử. Kinh kể ra mười sợi, chia thành hai nhóm. Hiểu mười kiết sử cũng là hiểu bốn tầng Thánh, vì mỗi tầng được định nghĩa bằng những sợi dây đã cắt.Có giọng đọcNăm căn và năm lực: tín, tấn, niệm, định, tuệTín, tấn, niệm, định, tuệ: năm chữ ấy xuất hiện hai lần trong 37 phẩm trợ đạo, một lần với tên “căn”, một lần với tên “lực”. Bài này đọc lại định nghĩa của từng pháp trong kinh, giải thích vì sao có hai tên, và vì sao năm pháp cần đi cùng nhau cho quân bình.Có giọng đọcNam tông và Bắc tông: giống nhau ở đâu, khác nhau ở đâuỞ Việt Nam, nhiều gia đình có người đi chùa Bắc tông, có người đi chùa Nam tông. Hai truyền thống khác nhau ở màu y, giờ ăn, tiếng tụng, nhưng cùng một Đức Phật, cùng Bốn Thánh đế. Bài này trình bày những điểm khác biệt một cách khách quan, không để so hơn kém.Có giọng đọcNhập lưu là gì: “dòng” nào, và người vào dòng có những phẩm chất gìNhập lưu là tầng Thánh đầu tiên, nhưng thường bị hiểu như một danh hiệu xa vời hay một trạng thái huyền bí. Kinh nói về Nhập lưu rất cụ thể: “dòng” là gì, điều gì dẫn vào dòng, và người đã vào dòng sống ra sao.Có giọng đọcNiết-bàn có phải là hư vô khôngChữ Niết-bàn gợi đến sự “tắt”, và kinh hay mô tả nó bằng những chữ “không”. Vì vậy có người nghĩ mục tiêu của đạo Phật là biến mất. Kinh Pāli nói khác, và nói rất rõ.Có giọng đọcNiết-bàn là gì: sự dập tắt của tham, sân, siNhiều người hình dung Niết-bàn như một cõi trời tuyệt đẹp, nơi người tu được “về” sau khi chết. Lời kinh gốc định nghĩa khác hẳn, ngắn gọn và rõ ràng hơn nhiều.Có giọng đọcPhật giáo dạy ta điều gì? Tránh hai cực đoan và thấy rõ Bốn Thánh đếPhật giáo dạy con đường giữa, tránh hai cực đoan, và dạy bốn sự thật về khổ, nguyên nhân của khổ, sự chấm dứt khổ và con đường đưa đến sự chấm dứt ấy. Bài giảng đầu tiên của Đức Phật đã nêu khung này, và bài giảng thứ hai bổ sung thêm sự thật về vô ngã.Có giọng đọc28 sắc pháp: thân và thế giới vật chất qua cái nhìn của Vi Diệu PhápThân ta, ly trà trên bàn, tiếng xe ngoài phố: Vi Diệu Pháp gọi chung là sắc. Thay vì nói về các vật, Tạng Luận phân tích vật chất thành những tính chất nền, và truyền thống đếm được 28 sắc pháp.Có giọng đọcSáu ân đức của Pháp: giải nghĩa từng chữ theo kinhPhật tử Nam truyền thường tụng câu “Svākkhāto Bhagavatā Dhammo…” mà ít khi biết từng chữ nghĩa là gì. Thật ra đó là sáu lời mời gọi người nghe tự mình kiểm chứng.Có giọng đọc52 tâm sở: những yếu tố đi cùng tâm theo Vi Diệu PhápNếu tâm là cái biết, thì tâm sở là những gì tô màu cho cái biết ấy: cảm thọ, nhận diện, ý muốn, tham, sân, niềm tin, chánh niệm. Vi Diệu Pháp đếm được 52 tâm sở. Bài này giải thích cách đếm và vì sao điều đó gần với đời sống hơn ta tưởng.Có giọng đọcTạng Luận (Abhidhamma Piṭaka): bảy bộ Vi Diệu Pháp của Phật giáo Nam truyềnTam tạng gồm Tạng Luật, Tạng Kinh và Tạng Luận. Tạng Luận, hay Vi Diệu Pháp, thường bị xem là khô và khó. Thật ra đó là nỗ lực phân tích chính xác những gì kinh đã dạy, và biết sơ qua bảy bộ sẽ giúp bạn đọc mọi bài giảng Vi Diệu Pháp dễ hơn.Có giọng đọcThanh Tịnh Đạo: bộ luận của Ngài Buddhaghosa và con đường bảy thanh tịnhTrong Phật giáo Nam truyền, hiếm có bộ sách nào được nhắc đến nhiều như Thanh Tịnh Đạo. Các vị thầy thiền dẫn nó, người học Vi Diệu Pháp tra nó. Bài này giới thiệu bộ luận ấy: ai viết, viết theo khung nào, và đặt nó ở đâu so với kinh.Có giọng đọcTứ diệu đế là gì: bốn sự thật và bốn việc cần làmTứ diệu đế là nội dung bài pháp đầu tiên và cũng là cốt lõi của mọi lời Phật dạy. Hiểu đúng thì thấy nó không bi quan, mà rất thực tế.Có giọng đọcVi Diệu Pháp cho người mới: có cần học không, và học thế nào cho đúngVi Diệu Pháp có tiếng là khó, nhiều con số, nhiều thuật ngữ. Người mới thường lưỡng lự: không học thì sợ thiếu, học thì sợ lạc. Bài này trả lời thẳng câu hỏi có cần học không, và nếu học thì đi theo lộ trình nào.Có giọng đọc
Đức Phật và các đệ tử · 23 bài
Cuộc đời Đức Phật và những người quanh Ngài.
4 bài tiêu biểu · còn 19 bài khác bên dưới
Tiêu biểuNgài A-na-luật: thiên nhãn bậc nhất và tấm lòng hòa hợpMột vương tử chưa từng làm việc gì, được hỏi có biết cày ruộng không, đã hỏi lại: “Vậy bao giờ thì xong việc?” Câu hỏi ấy đưa Ngài đến đời xuất gia, và đến bên giường Đức Phật trong giờ phút cuối.Có giọng đọcTiêu biểuNgài A-nan là ai: người thị giả hiền hậu và trí nhớ của Tăng đoànTrong những người gần Đức Phật nhất, Ngài A-nan là người có nhiều cảm xúc nhất: biết lo, biết buồn, biết khóc. Chính vì thế, câu chuyện của Ngài rất gần với chúng ta.Có giọng đọcTiêu biểuAṅgulimāla: từ kẻ sát nhân đến bậc A-la-hánÍt câu chuyện nào trong kinh Pāli làm người đọc xúc động như chuyện Aṅgulimāla. Một kẻ giết người hàng loạt trở thành bậc A-la-hán, nhưng kinh không vì thế mà nói rằng nghiệp cũ biến mất.Có giọng đọcTiêu biểuBốn thánh tích: bốn nơi Đức Phật dạy nên đến chiêm báiKhi chuẩn bị một chuyến hành hương Ấn Độ và Nepal, nhiều người hỏi nên đến đâu trước. Chính Đức Phật, trong những ngày cuối đời, đã nói đến bốn nơi đáng chiêm bái.Có giọng đọc
Ông Cấp Cô Độc và tinh xá Kỳ ViênHầu như bài kinh nào cũng có câu “tại Kỳ Viên, vườn ông Cấp Cô Độc”. Người cư sĩ ấy là ai, và vì sao tên ông gắn mãi với nơi Đức Phật ở lâu nhất?Có giọng đọcBà Ma-ha Ba-xà-ba-đề và sự ra đời của Ni đoànNgười phụ nữ đã nuôi Đức Phật từ thuở ấu thơ cũng là người mở cánh cửa xuất gia cho phụ nữ. Luật tạng kể lại câu chuyện ấy khá chi tiết, kể cả những đoạn người đọc hôm nay cần đọc chậm và đọc đủ.Có giọng đọcĐề-bà-đạt-đa và việc chia rẽ Tăng: một bài học về danh lợiÔng xuất gia cùng các vương tử, có thần thông, có người ủng hộ. Rồi Đức Phật ví lợi lộc của ông như trái chuối làm chết cây chuối. Câu chuyện của Đề-bà-đạt-đa là câu chuyện về điều ấy.Có giọng đọcĐức Phật là ai: người tìm ra con đường, không phải đấng ban phướcNhiều người đến chùa lễ Phật với lòng thành, mong được che chở. Lời kinh gốc giúp ta hiểu rõ hơn vị mình đang đảnh lễ: một người trẻ rời nhà đi tìm lối thoát khổ, tìm ra, rồi dành cả đời chỉ đường cho người khác.Có giọng đọcTỷ-kheo-ni Khê-ma và Liên Hoa Sắc: trí tuệ và thần thông bậc nhấtMột vị vua đến hỏi một vị Tỷ-kheo-ni câu hỏi khó nhất về Như Lai, rồi đem chính câu ấy hỏi Đức Phật. Câu trả lời của hai Thầy trò khớp nhau đến từng chữ.Có giọng đọcKisāgotamī và hạt cải: từ nỗi đau mất con đến sự an tịnhNhiều người Việt biết chuyện người mẹ ôm xác con đi xin hạt cải. Câu chuyện ấy đến từ chú giải. Lời của chính Ni sư Kisāgotamī thì được giữ trong Trưởng Lão Ni Kệ, và cũng cảm động không kém.Có giọng đọcLa-hầu-la và người mẹ: một đứa trẻ được dạy bằng cái gươngĐức Phật cũng là một người cha. Những bài kinh Ngài dạy La-hầu-la cho thấy một cách dạy con kiên nhẫn, cụ thể, đi từ chuyện không nói dối đến tận sự giải thoát.Có giọng đọcNgài Ma-ha Ca-chiên-diên: người mở rộng một câu kinh ngắnĐức Phật nói một câu ngắn rồi đứng dậy vào thất. Các Tỷ-kheo nhìn nhau, không ai hiểu hết. Họ cùng nghĩ đến một người: Ngài Ma-ha Ca-chiên-diên.Có giọng đọcNgài Ma-ha Ca-diếp là ai: bậc đầu đà và người giữ gìn Chánh phápCó một vị Tỷ-kheo đã già mà vẫn ở rừng, vẫn mặc y may từ vải bỏ, dù chính Đức Phật khuyên Ngài nên nghỉ ngơi. Lý do Ngài đưa ra là vì thương những người sẽ đến sau. Đó là Ngài Ma-ha Ca-diếp.Có giọng đọcNgài Mục-kiền-liên là ai, và chuyện cứu mẹ đến từ kinh nàoMỗi mùa Vu Lan, hình ảnh Ngài Mục-kiền-liên mang bát cơm xuống cứu mẹ lại được nhắc đến. Nhiều Phật tử Nam truyền hỏi: chuyện ấy có trong kinh Pāli không? Câu trả lời rõ ràng và cũng rất đáng trân trọng.Có giọng đọcĐức Phật có phải là thần linh khôngNhiều người lạy Phật như lạy một vị thần: xin phù hộ, sợ bị phạt. Kinh Pāli kể lại một Bà-la-môn từng hỏi thẳng Đức Phật: Ngài có phải là thần không? Câu trả lời giúp ta hiểu mình đang đảnh lễ ai, và vì sao.Có giọng đọcĐức Phật về Ca-tỳ-la-vệ: người con trở về nhàMột người cha đứng giữa đường thấy con trai mình, người từng là thái tử, đang ôm bát đi xin từng nhà. Ông thấy xấu hổ. Người con đáp: đây là truyền thống của dòng dõi con.Có giọng đọcTỷ-kheo có bao nhiêu giới? Sa-di giữ mười học giới, số đầy đủ nằm trong Luật tạngTheo kinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, câu trả lời gọn nhất là người mới xuất gia giữ mười học giới. Tiếng Pāli là ngôn ngữ cổ mà kinh gốc được ghi lại. Vị Tỷ-kheo, tức vị tu sĩ nam đã xuất gia và thọ giới đầy đủ, và vị Tỷ-kheo ni, tức vị tu sĩ nữ đã xuất gia và thọ giới đầy đủ, giữ số điều học đầy đủ nằm trong Luật tạng, tức bộ sách ghi giới luật cho Tăng đoàn, và bài này không đếm con số ấy.Có giọng đọcBà Visākhā: người nữ thí chủ bậc nhất thời Đức PhậtNhiều bài kinh mở đầu tại “Đông Viên, giảng đường của mẹ Migāra”. Người được gọi là mẹ Migāra ấy là một phụ nữ tại gia, bận rộn việc nhà, và là một trong những người hiểu sâu nhất ý nghĩa của bố thí.Có giọng đọcNgài Ưu-ba-li: người thợ cạo trở thành bậc trì LuậtTrong Tăng đoàn, ai thọ giới trước thì được đảnh lễ trước, bất kể xuất thân. Câu chuyện của Ngài Ưu-ba-li, một người thợ cạo, cho thấy điều ấy rõ hơn mọi lời giải thích.Có giọng đọcVì sao các chú Sa-di đi khất thựcBuổi sáng sớm, một hàng các vị sư và các chú Sa-di nhỏ ôm bát đi chân trần qua xóm. Người lần đầu thấy có khi nghĩ đó là đi xin. Thật ra khất thực là một nếp sống được Đức Phật đặt ra, có ý nghĩa cho cả người cho lẫn người nhận.Có giọng đọcVua Ba-tư-nặc: một vị vua học Pháp giữa việc triều chínhMột vị vua ăn cơm cả thùng, thở hổn hển khi ngồi nghe Pháp. Đức Phật không chê trách, chỉ đọc một bài kệ bốn câu. Nhà vua cho người đọc lại bài kệ mỗi bữa ăn.Có giọng đọcNgài Xá-lợi-phất là ai: vị đệ tử trí tuệ bậc nhấtTrong Tăng đoàn thời Đức Phật, có một vị Tỷ-kheo mà chính Đức Thế Tôn khuyên các đệ tử nên gần gũi, và khi vị ấy mất, Ngài so sánh với cành lớn nhất của một cây đại thụ gãy xuống. Đó là Ngài Xá-lợi-phất.Có giọng đọcY ca-sa màu vàng: màu y, ba y và hình ruộng lúaHình ảnh các vị sư Nam tông đắp y vàng đi khất thực buổi sáng đã quen thuộc với nhiều người. Nhưng vì sao lại là màu ấy, vì sao y được may từ nhiều mảnh, và mỗi vị có mấy tấm y? Luật tạng Pāli ghi lại khá rõ những điều này.Có giọng đọc