Kinh Bốn Điều Không Thể Nghĩ Bàn
Acinteyya Sutta
Bài kinh ngắn chỉ ra bốn vùng mà suy luận không chạm tới được, và lời khuyên thẳng thắn: đừng cố nghĩ cho ra, vì chỉ chuốc lấy điên loạn và khốn đốn.
Trước khi đọc kinh
Kinh Bốn Điều Không Thể Nghĩ Bàn (Acinteyya Sutta) thuộc Tăng Chi Bộ, phần Bốn Pháp. Bài kinh chỉ có vài câu, nhưng được nhắc rất nhiều, vì nó trả lời một khuynh hướng rất người: muốn nghĩ cho đến tận cùng mọi chuyện. Đức Thế Tôn nói có bốn điều không thể nghĩ bàn (acinteyya), không nên đem ra suy nghĩ, ai cố suy nghĩ về chúng sẽ chuốc lấy điên loạn và khốn đốn (đoạn 1.1).
Bốn điều ấy là: cảnh giới của chư Phật (đoạn 1.3), cảnh giới thiền của người tu thiền (đoạn 1.5), quả của nghiệp (đoạn 1.7), và sự suy đoán về thế giới (đoạn 1.9). Điều thứ ba đáng chú ý nhất với người Phật tử. Đức Phật dạy nghiệp rất rõ ở nhiều kinh, như Kinh Tiểu Nghiệp Phân Biệt (MN 135): làm lành thì quả lành, làm dữ thì quả dữ. Nhưng truy xem chính xác hành động nào trổ thành quả nào, vào lúc nào, nặng nhẹ ra sao, thì vượt quá sức suy luận của một người bình thường. Theo chú giải, “suy đoán về thế giới” là những câu hỏi kiểu ai tạo ra mặt trăng, mặt trời, ai tạo ra trái đất.
Bài kinh không cấm hiểu biết. Nó chỉ phân biệt điều nên học để thực hành với điều chỉ làm tâm rối thêm. Với người hay lo âu, hay tự hỏi “mình mắc nghiệp gì mà khổ thế này”, lời dạy này rất nhẹ nhõm: bạn không cần giải mã quá khứ, bạn chỉ cần biết điều gì là thiện để làm từ hôm nay. Câu kết lặp lại đúng câu mở đầu (đoạn 1.11), như một lời nhắc dứt khoát.
Ý chính
- Có bốn điều không thể nghĩ bàn, cố nghĩ sẽ chuốc lấy điên loạn và khốn đốn (1.1).
- Cảnh giới của chư Phật là điều không thể nghĩ bàn (1.3).
- Cảnh giới thiền của người tu thiền là điều không thể nghĩ bàn (1.5).
- Quả của nghiệp là điều không thể nghĩ bàn (1.7).
- Sự suy đoán về thế giới là điều không thể nghĩ bàn (1.9).
Thuật ngữ Pāli trong kinh
- acinteyya
- không thể nghĩ bàn
- buddhavisaya
- cảnh giới của chư Phật
- jhānavisaya
- cảnh giới thiền
- kammavipāka
- quả của nghiệp, quả dị thục
- lokacintā
- sự suy đoán về thế giới
- ummāda
- điên loạn
- vighāta
- khốn đốn, bực bội
Kinh Bốn Điều Không Thể Nghĩ Bàn
1—Có bốn điều này không thể nghĩ đến được, này các Tỷ-kheo, nếu nghĩ đến, thời người suy nghĩ có thể đi đến cuồng loạn và thống khổ. Thế nào là bốn? Phật giới của các đức Phật, này các Tỷ-kheo, không thể nghĩ đến được, nếu nghĩ đến, thời người suy nghĩ có thể đi đến cuồng loạn và thống khổ. Thiền giới của người ngồi Thiền, này các Tỷ-kheo, không thể nghĩ được, nếu nghĩ… thống khổ. Quả dị thục của nghiệp, này các Tỷ-kheo, không thể nghĩ đến được, nếu nghĩ đến… thống khổ. Tâm tư thế giới, này các Tỷ-kheo, không thể nghĩ đến được, nếu nghĩ đến thời có thể đi đến cuồng loạn và thống khổ.
-Có bốn điều này không thể nghĩ đến được, này các Tỷ-kheo, nếu nghĩ đến, thời có thể đi đến cuồng loạn và thống khổ.“Cattārimāni, bhikkhave, acinteyyāni, na cintetabbāni; yāni cintento ummādassa vighātassa bhāgī assa. Katamāni cattāri? Buddhānaṁ, bhikkhave, buddhavisayo acinteyyo, na cintetabbo; yaṁ cintento ummādassa vighātassa bhāgī assa. Jhāyissa, bhikkhave, jhānavisayo acinteyyo, na cintetabbo; yaṁ cintento ummādassa vighātassa bhāgī assa. Kammavipāko, bhikkhave, acinteyyo, na cintetabbo; yaṁ cintento ummādassa vighātassa bhāgī assa. Lokacintā, bhikkhave, acinteyyā, na cintetabbā; yaṁ cintento ummādassa vighātassa bhāgī assa. Imāni kho, bhikkhave, cattāri acinteyyāni, na cintetabbāni; yāni cintento ummādassa vighātassa bhāgī assā”ti. Sattamaṁ.“Mendicants, these four things are unthinkable. They should not be thought about, and anyone who tries to think about them will go mad or get frustrated. What four? The domain of the Buddhas … The domain of one in absorption … The results of deeds … Speculation about the world … These are the four unthinkable things. They should not be thought about, and anyone who tries to think about them will go mad or get frustrated.”
Viết bởi Tuệ Minh
Nguồn trích dẫn
- Tăng Chi Bộ 4.77 (Acinteyya Sutta). Bản Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka, AN 4.77 trên SuttaCentral.
- Bản tiếng Anh: Bhikkhu Sujato dịch, SuttaCentral, phát hành theo giấy phép CC0.
- Bản tiếng Việt: HT. Thích Minh Châu dịch (bản trên SuttaCentral). Bản dịch tiếng Việt của HT. Thích Minh Châu, trích đăng để phụng sự Pháp thí; nếu chủ sở hữu bản quyền có yêu cầu, xin liên hệ 0902 332 970 để điều chỉnh.