Kinh Doṇa

1Một thời, Thế Tôn đang đi trên con đường giữa Ukkatthà và Setabbya. Bà-la-môn Dona cũng đang đi trên con đường giữa Ukkatthà và Setabbya. Bà-la-môn Dona thấy trên những dấu chân của Thế Tôn có dấu bánh xe một ngàn cọng, với vành xe, trục xe và đầy đủ tất cả các tướng khác. Thấy vậy, vị ấy suy nghĩ như sau: “Thật vi diệu thay! Thật hy hữu thay! Những dấu chân này không phải là của loài Người!”.

Rồi Thế Tôn từ trên đường bước xuống, đến ngồi dưới một gốc cây, ngồi kiết-già, thân thẳng, đặt niệm trước mặt. Bà-la-môn Dona theo dấu chân của Thế Tôn, thấy Thế Tôn đang ngồi dưới một gốc cây đẹp đẽ, khởi lên tịnh tín, các căn tịch tịnh, tâm ý tịch tịnh, đạt được tịnh chỉ do điều phục tối thượng, giống như một con voi được điều phục, được phòng hộ với căn tịch tịnh. Thấy vậy Bà-la-môn Dona liền đi đến Thế Tôn; sau khi đến, thưa với Thế Tôn:Ekaṁ samayaṁ bhagavā antarā ca ukkaṭṭhaṁ antarā ca setabyaṁ addhānamaggappaṭipanno hoti. Doṇopi sudaṁ brāhmaṇo antarā ca ukkaṭṭhaṁ antarā ca setabyaṁ addhānamaggappaṭipanno hoti. Addasā kho doṇo brāhmaṇo bhagavato pādesu cakkāni sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni; disvānassa etadahosi: “acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho. Na vatimāni manussabhūtassa padāni bhavissantī”ti. Atha kho bhagavā maggā okkamma aññatarasmiṁ rukkhamūle nisīdi pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā. Atha kho doṇo brāhmaṇo bhagavato padāni anugacchanto addasa bhagavantaṁ aññatarasmiṁ rukkhamūle nisinnaṁ pāsādikaṁ pasādanīyaṁ santindriyaṁ santamānasaṁ uttamadamathasamathamanuppattaṁ dantaṁ guttaṁ saṁyatindriyaṁ nāgaṁ. Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ etadavoca:At one time the Buddha was traveling along the road between Ukkaṭṭhā and Setavyā, as was the brahmin Doṇa. Doṇa saw that the Buddha’s footprints had thousand-spoked wheels, with rims and hubs, complete in every detail. It occurred to him, “Oh lord, how incredible, how amazing! Surely these couldn’t be the footprints of a human being?” The Buddha had left the road and sat at the root of a tree cross-legged, setting his body straight, and bringing mindfulness to the present. Then Doṇa, following the Buddha’s footprints, saw him sitting at the tree root—impressive and inspiring, with peaceful faculties and heart, attained to the highest self-control and serenity, like an elephant with tamed, guarded, and controlled faculties. He went up to the Buddha and said to him:

2—Có phải thưa Tôn giả, Ngài là vị tiên?

—Hỡi này Bà-la-môn, Ta không là tiên.

—Có phải thưa Tôn giả, Ngài là Càn-thát-bà?

—Hỡi này Bà-la-môn, Ta không là Càn-thát-bà,

—Có phải thưa Tôn giả, Ngài là Dạ-xoa?

—Hỡi này Bà-la-môn, Ta không là Dạ-xoa.“Devo no bhavaṁ bhavissatī”ti? “Na kho ahaṁ, brāhmaṇa, devo bhavissāmī”ti. “Gandhabbo no bhavaṁ bhavissatī”ti? “Na kho ahaṁ, brāhmaṇa, gandhabbo bhavissāmī”ti. “Yakkho no bhavaṁ bhavissatī”ti? “Na kho ahaṁ, brāhmaṇa, yakkho bhavissāmī”ti. “Manusso no bhavaṁ bhavissatī”ti? “Na kho ahaṁ, brāhmaṇa, manusso bhavissāmī”ti.“Sir, might you be a god?” “I will not be a god, brahmin.” “Might you be a centaur?” “I will not be a centaur.” “Might you be a spirit?” “I will not be a spirit.” “Might you be a human?” “I will not be a human.”

3—Có phải thưa Tôn giả, Ngài là loài Người?

—Hỡi này Bà-la-môn, Ta không là Người.

—Hỏi “Ngài có phải là tiên không?”, Ngài trả lời: “Này Bà-la-môn, Ta không phải là tiên”. Hỏi “Ngài có phải là Càn-thát-bà không?”, Ngài trả lời: “Này Bà-la-môn, Ta không phải là Càn-thát-bà”. Hỏi “Ngài có phải là Dạ-xoa không?” Ngài trả lời: “Này Bà-la-môn, Ta không phải là Dạ-xoa”. Hỏi “Ngài có phải là loài Người không?”, Ngài trả lời: “Ta không phải là loài Người”. Vậy sở hành của Ngài là gì và Tôn giả là gì?“‘Devo no bhavaṁ bhavissatī’ti, iti puṭṭho samāno: ‘na kho ahaṁ, brāhmaṇa, devo bhavissāmī’ti vadesi. ‘Gandhabbo no bhavaṁ bhavissatī’ti, iti puṭṭho samāno: ‘na kho ahaṁ, brāhmaṇa, gandhabbo bhavissāmī’ti vadesi. ‘Yakkho no bhavaṁ bhavissatī’ti, iti puṭṭho samāno: ‘na kho ahaṁ, brāhmaṇa, yakkho bhavissāmī’ti vadesi. ‘Manusso no bhavaṁ bhavissatī’ti, iti puṭṭho samāno: ‘na kho ahaṁ, brāhmaṇa, manusso bhavissāmī’ti vadesi. Atha ko carahi bhavaṁ bhavissatī”ti?“When asked whether you might be a god, centaur, spirit, or human, you answer that you will not be any of these. So what then might you be?”

4—Này Bà-la-môn, đối với những người chưa đoạn tận các lậu hoặc, Ta có thể là chư Thiên, với các lậu hoặc đã đoạn tận, được chặt đứt từ gốc rễ, được làm thành như thân cây ta-la, được làm cho không thể hiện hữu, được làm cho không thể sanh khởi trong tương lai. Này Bà-la-môn, đối với những người chưa đoạn tận các lậu hoặc, Ta có thể là Càn-thát-bà, Ta có thể là Dạ-xoa, Ta có thể là Người, với các lậu hoặc đã đoạn tận, được chặt dứt từ gốc rễ, được làm thành như thân cây ta-la, được làm cho không thể hiện hữu, được làm cho không thể sanh khởi trong tương lai. Ví như, này Bà-la-môn, bông sen xanh, hay bông sen hồng, hay bông sen trắng, sanh ra trong nước, lớn lên trong nước, vươn lên khỏi nước, và đứng thẳng không bị nước thấm ướt. Cũng vậy, này Bà-la-môn sanh ta trong đời, lớn lên trong đời, Ta sống chinh phục đời, không bị đời thấm ướt. Này Bà-la-môn, Ta là Phật, hãy như vậy thọ trì.“Yesaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, āsavānaṁ appahīnattā devo bhaveyyaṁ, te me āsavā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā. Yesaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, āsavānaṁ appahīnattā gandhabbo bhaveyyaṁ … yakkho bhaveyyaṁ … manusso bhaveyyaṁ, te me āsavā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā. Seyyathāpi, brāhmaṇa, uppalaṁ vā padumaṁ vā puṇḍarīkaṁ vā udake jātaṁ udake saṁvaḍḍhaṁ udakā accuggamma tiṭṭhati anupalittaṁ udakena; evamevaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, loke jāto loke saṁvaḍḍho lokaṁ abhibhuyya viharāmi anupalitto lokena. Buddhoti maṁ, brāhmaṇa, dhārehīti.“Brahmin, if I had not given up defilements I might have become a god … a centaur … a spirit … or a human. But I have given up those defilements, cut them off at the root, made them like a palm stump, obliterated them so they are unable to arise in the future. Suppose there was a blue water lily, or a pink or white lotus. Though it sprouted and grew in the water, it would rise up above the water and stand with no water clinging to it. In the same way, though I was born and grew up in the world, I live having mastered the world, unsullied by the world. Remember me, brahmin, as a Buddha.

5–6Với lậu hoặc chưa đoạn,
Ta có thể là tiên,
Có thể Càn-thát-bà,
Có thể là loài chim
Hay đi đến Dạ-xoa,
Hay vào trong thai người,
Với Ta lậu hoặc tận,
Bị phá hủy, trừ khử
Như sen trắng tươi đẹp
Không bị nước thấm ướt,
Đời không thấm ướt Ta,
Do vậy Ta được gọi,
Ta là Phật Chánh giác,
Hỡi này Bà-la-môn.Yena devūpapatyassa, gandhabbo vā vihaṅgamo; Yakkhattaṁ yena gaccheyyaṁ, manussattañca abbaje; Te mayhaṁ āsavā khīṇā, viddhastā vinaḷīkatā. Puṇḍarīkaṁ yathā vaggu, Toyena nupalippati; Nupalippāmi lokena, Tasmā buddhosmi brāhmaṇā”ti. Chaṭṭhaṁ.I could have been reborn as a god, or as a centaur flying through the sky. I could have become a spirit, or returned as a human. But I’ve ended those defilements, they’re blown away and mown down. Like a graceful lotus, to which water does not cling, the world doesn’t cling to me, and so, brahmin, I am a Buddha.”