Kinh Sân

Trước khi đọc kinh

Tóm lại: Đức Phật nêu một điều cần từ bỏ là sân. Bài kệ nói rõ lý do: bị sân hận thì chúng sanh đi ác thú, còn bậc thiền quán, chánh trí đã từ bỏ sân hận thì không trở lại đời này.

Kinh Sân (Dosa Sutta) là kinh số 2 của Kinh Phật Thuyết Như Vậy (Itivuttaka), cùng phẩm đầu của Chương Một Pháp (Ekakanipāta) với kinh Tham. Trong bản Minh Châu, kinh này mang số thứ tự “Ek I, 2” và đánh số “It. 1” chung với kinh trước; bản Pāli trên SuttaCentral đánh số riêng là Iti 2. Khung kinh giống kinh Tham: lời người thuật lại, lời Đức Phật bảo các Tỷ-kheo từ bỏ một pháp và bảo đảm không có tái sanh, rồi một bài kệ. Điểm khác duy nhất nằm ở chữ được gọi tên: lần này là sân. Kinh rất ngắn: một đoạn văn xuôi và sáu dòng kệ. Phần giải nghĩa bên dưới chỉ đi theo đúng các câu ấy; ví dụ đời thường chỉ để dễ hình dung và được ghi rõ là ví dụ.

Giải nghĩa ngắn

Vẫn là một pháp

Như kinh Tham, Đức Phật chỉ nêu một điều và gọi tên thẳng: sân. Lời bảo đảm giữ nguyên: từ bỏ pháp này, các Thầy không có tái sanh.

Sân trong đời thường

Ví dụ của Hoan Hỉ, không phải lời kinh: đang đi đường bị người khác chen ngang, ta nổi nóng, buông lời nặng và giữ cục tức suốt buổi. Cơn bực ấy là dáng vẻ quen thuộc của sân.

Vì sao kệ nói “đi ác thú”

Kệ nói người bị sân hận thì đi ác thú. Đó là nơi đi sau này, nên phần ấy phải hiểu theo kinh, ví dụ đời thường không thay được. Ví dụ chỉ giúp thấy sân kéo người ta đi thế nào: một câu nói lúc nóng giận có thể làm tổn thương người thân rất lâu.

Từ bỏ nhờ hiểu rõ

Chữ Pāli sammadaññāya nghĩa là “sau khi hiểu rõ đúng đắn”: bậc thiền quán, chánh trí hiểu rõ sân rồi mới từ bỏ. Ví dụ: ai biết rõ mình hay lỡ lời lúc nóng giận thì có cơ hội dừng lại trước khi nói. Hiểu rõ trước, từ bỏ sau.

Câu chốt: theo kinh này, từ bỏ sân bắt đầu từ việc hiểu rõ sân cho đúng; còn người từ bỏ được thì “không bao giờ trở lại tại đời này”.