Kinh Ái

Trước khi đọc kinh

Kinh Ái nằm trong bộ Phật Thuyết Như Vậy, thuộc Tiểu Bộ, một trong năm bộ Nikāya (năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli). Bài kinh mang số hiệu Iti 58 và mở đầu bằng lời dạy gửi đến các Tỷ-kheo, tức các vị xuất gia trong Tăng đoàn, về ba khát ái. Phần văn xuôi nằm ở đoạn 1.1 đến 2.6, bài kệ nằm ở đoạn 3.1 đến 4.4, và lời kết nằm ở đoạn 5.1 đến 5.2.

Chữ taṇhā, khát ái, là tên gọi chung cho ba khát ái mà kinh nêu, gồm dục ái, hữu ái và phi hữu ái. Kinh không kể một câu chuyện dài và không nêu tên một người nào, mà đi thẳng vào ba khát ái rồi đối chiếu hai hướng đi trong bài kệ. Cấu trúc ngắn gọn này giúp bạn nắm được ý chính ngay từ lần đọc đầu.

Giải nghĩa ngắn

Kinh nêu ba khát ái là dục ái, hữu ái và phi hữu ái, và bài kệ nói người bị ái triền trói buộc thì không được an ổn khỏi ách nạn. Theo cách đọc của người viết, không phải câu trong kinh, trói buộc ở đây không chỉ là một cảm giác thoáng qua mà là tình trạng tâm còn bám chặt, nên người ấy tiếp tục đi luân chuyển từ sanh đến chết như bài kệ nêu.

Bài kệ đối chiếu hướng ngược lại, khi người đoạn được ái và ly ái đối với hữu và phi hữu thì đến bờ bên kia trong thế giới hiện tại và chứng đạt đoạn tận các lậu hoặc. Theo cách đọc của người viết, không phải câu trong kinh, bờ bên kia ở đây là hình ảnh cho sự thoát khỏi trói buộc, còn đoạn tận các lậu hoặc là điểm mà bài kệ đặt ở cuối hướng đi ấy.

Ví dụ của người viết (không phải lời kinh): một người làm vườn cứ mong cây ra trái sớm hơn mùa, rồi khi cây chưa ra trái thì bồn chồn, khi cây ra trái thì lại mong trái to hơn, và vòng mong muốn ấy cứ tiếp nối mà không dừng ở một kết quả nào.

Kinh không dạy một nghi lễ để đoạn ái và bài này cũng không thêm điều ấy. Theo cách đọc của người viết, không phải câu trong kinh, thấy rõ khát ái đang hoạt động là điều giúp người ấy không nuôi nó thêm, còn việc đoạn tận là hướng đi mà bài kệ đặt ở cuối.

Đoạn được ái là hướng đi đến bờ bên kia.