Phật Thuyết Như Vậy 8 · Iti 8

Kinh Liễu Tri Mạn

Mānapariññā Sutta

Cùng cấu trúc với kinh Liễu Tri Tất Cả nhưng nói riêng về mạn, kèm một bài kệ về người bị mạn trói buộc và người vượt qua.

Trước khi đọc kinh

Tóm lại

  • Không thắng tri, không liễu tri mạn thì không thể diệt khổ; thắng tri, liễu tri mạn thì có thể.
  • Kệ: bị mạn trói buộc thì hoan hỷ sanh hữu và đi đến tái sanh.
  • Những ai đoạn diệt mạn thì vượt qua tất cả mọi đau khổ.

Kinh Liễu Tri Mạn (Mānapariññā Sutta) là kinh thứ tám trong Chương Một Pháp của Kinh Phật Thuyết Như Vậy (Itivuttaka). Bài lặp lại cấu trúc kinh Liễu Tri Tất Cả nhưng thay “tất cả” bằng mạn: ai không thắng tri, không liễu tri mạn thì không thể diệt khổ; ai thắng tri, liễu tri mạn thì có thể. Bài kệ nói người bị mạn chi phối, mạn trói buộc thì hoan hỷ trong sanh hữu và đi đến tái sanh; những ai đoạn diệt mạn thì vượt qua tất cả mọi đau khổ.

Thuật ngữ Pāli trong kinh
māna
mạn, kiêu mạn
abhijānaṁ
thắng tri, biết trực tiếp bằng trí
parijānaṁ
liễu tri, hiểu thấu trọn vẹn
mānagantha
sự trói buộc của mạn
bhava
hữu, sự sinh tồn
punabbhava
tái sanh, sự có mặt lại
mānasaṅkhaya
sự hoại diệt của mạn

Kinh Liễu Tri Mạn

1Điều này đã được Thế Tôn nói đến, đã được bậc A-la-hán nói đến, và tôi đã được nghe:

Này các Tỷ-kheo, ai không thắng tri không liễu tri Mạn, ở đây tâm không ly tham, không từ bỏ, thời không có thể diệt được khổ đau. Này các Tỷ-kheo, ai thắng tri liễu tri Mạn, ở đây tâm ly tham, từ bỏ, có thể diệt được khổ đau.

Thế Tôn đã nói lên ý nghĩa này. Ở đây, điều này đã được nói đến.
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: “Mānaṁ, bhikkhave, anabhijānaṁ aparijānaṁ tattha cittaṁ avirājayaṁ appajahaṁ abhabbo dukkhakkhayāya. Mānañca kho, bhikkhave, abhijānaṁ parijānaṁ tattha cittaṁ virājayaṁ pajahaṁ bhabbo dukkhakkhayāyā”ti. Etamatthaṁ bhagavā avoca. Tatthetaṁ iti vuccati:This was said by the Buddha, the Perfected One: that is what I heard. “Mendicants, without directly knowing and completely understanding conceit, without dispassion for it and giving it up, you can’t end suffering. By directly knowing and completely understanding conceit, having dispassion for it and giving it up, you can end suffering.” The Buddha spoke this matter. On this it is said:

2Người bị mạn chi phối,
Do bị mạn trói buộc,
Nên hoan hỷ sanh hữu,
Do không liễu tri mạn,
Nên đi đến tái sanh.
Những ai đoạn diệt mạn,
Giải thoát, mạn hoại diệt,
Họ thắng mạn trói buộc,
Họ vượt qua nhiếp phục,
Tất cả mọi đau khổ.
“Mānupetā ayaṁ pajā,
mānaganthā bhave ratā;
Mānaṁ aparijānantā,
āgantāro punabbhavaṁ.
Ye ca mānaṁ pahantvāna,
vimuttā mānasaṅkhaye;
Te mānaganthābhibhuno,
sabbadukkhamupaccagun”ti.
“These folk are caught up in conceit, tied by conceit, delighting in existence. Not completely understanding conceit, they return in future lives. Those who have given up conceit, freed with the ending of conceit, vanquishers of the tie of conceit, have risen above all suffering.”

3Ý nghĩa này được Thế Tôn nói đến và tôi đã được nghe.Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Aṭṭhamaṁ.This too is a matter that was spoken by the Blessed One: that is what I heard.

Giải nghĩa ngắn

Kinh nói “liễu tri mạn”, tức là hiểu thấu mạn, rồi mới đến buông và vượt qua. Đây là cùng thứ tự với kinh Liễu Tri Tất Cả.

Ví dụ đời thường để dễ hình dung (không phải lời kinh): người hay so hơn thua thường mệt vì lúc nào cũng phải giữ thứ hạng của mình. Kệ dùng hình ảnh “trói buộc” cho tình trạng ấy.

Về chữ: đoạn văn xuôi bản Minh Châu ở kinh này viết rõ “không từ bỏ”; kinh Liễu Tri Tất Cả thì có chỗ in thiếu chữ “không”, đã ghi chú ở trang đó.

Kinh Liễu Tri Mạn cho thấy cùng một lối đi: hiểu thấu mạn thì mạn hết trói được mình.

Viết bởi Diệu Hạnh

Nguồn trích dẫn

  1. Phật Thuyết Như Vậy 8 (Mānapariññā Sutta, Itivuttaka 8). Bản Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka, Iti 8 trên SuttaCentral.
  2. Bản tiếng Anh: Bhikkhu Sujato dịch, SuttaCentral, phát hành theo giấy phép CC0.
  3. Bản tiếng Việt: HT. Thích Minh Châu dịch (Tiểu Bộ Kinh, Kinh Phật Thuyết Như Vậy, Chương Một Pháp; bản trên phatphapungdung.com, lấy ngày 24/10/2026). Bản dịch tiếng Việt của HT. Thích Minh Châu, trích đăng để phụng sự Pháp thí; nếu chủ sở hữu bản quyền có yêu cầu, xin liên hệ 0902 332 970 để điều chỉnh.
  4. Tên kinh tiếng Việt do Hoan Hỉ đặt theo tên Pāli; bản dịch của HT. Thích Minh Châu không đặt tên riêng cho từng kinh trong Phật Thuyết Như Vậy.

Đọc tiếp