Kinh Năm Nghề Buôn Bán
Vaṇijjā Sutta
Còn gọi là: Kinh Buôn Bán
Bài kinh rất ngắn, chỉ nêu tên năm nghề buôn bán mà người Phật tử tại gia không nên làm: một danh sách cụ thể về chánh mạng trong đời sống thường ngày.
Trước khi đọc kinh
Kinh Năm Nghề Buôn Bán (Vaṇijjā Sutta) thuộc Tăng Chi Bộ, phần Năm Pháp, phẩm Cư Sĩ (Upāsakavagga). Đây là một trong những bài kinh ngắn nhất mà người Phật tử tại gia nên biết, vì nó chạm thẳng vào chuyện làm ăn hằng ngày. Đức Thế Tôn dạy các Tỷ-kheo: có năm nghề buôn bán mà người cư sĩ, tức người tại gia đã quy y Tam Bảo, không nên làm (đoạn 1.1). Năm nghề ấy là buôn bán vũ khí, buôn bán chúng sinh, buôn bán thịt, buôn bán chất say và buôn bán chất độc (đoạn 1.3).
Bài kinh chỉ nêu tên năm nghề, không giải thích vì sao. Những dòng sau đây là cách hiểu của người viết, khi đặt bài kinh cạnh năm giới, điều mà Kinh Nguồn Phước (AN 8.39) gọi là năm món quà lớn, vì người giữ giới trao cho vô lượng chúng sinh sự không sợ hãi. Vũ khí và chất độc là phương tiện để giết hại, làm hại. Chữ satta nghĩa đen là chúng sinh, loài có sự sống, nên buôn bán chúng sinh có thể hiểu là đem sinh mạng ra mua bán như món hàng. Buôn bán thịt gắn với việc giết hại để có thịt mà bán; bài kinh nói về nghề buôn bán, không nói về chuyện ăn uống của người mua. Chất say là thứ mà giới thứ năm khuyên người Phật tử tránh xa, vì nó làm mất sự tỉnh táo. Hiểu như vậy, điểm chung của năm nghề là lợi nhuận đến từ chỗ khiến người khác, loài khác khổ đau, hoặc khiến họ dễ làm điều ác hơn. Trong Bát chánh đạo có chi chánh mạng, nghĩa là từ bỏ lối nuôi sống sai lạc, sống bằng nghề chân chánh (SN 45.8); bài kinh này là một danh sách cụ thể của chánh mạng dành cho người tại gia.
Năm câu ngắn ấy đặt ra cho mỗi người một câu hỏi thiết thực: đồng tiền mình kiếm được đến từ đâu? Với người đang làm một trong những nghề ấy, lời dạy không phải lời kết tội, mà là một gợi ý để từ từ tìm hướng chuyển đổi khi có điều kiện. Với người đang chọn nghề hay sắp mở cửa hàng, đây là một tiêu chí rõ ràng, được Đức Thế Tôn nhắc lại ngay ở cuối kinh (đoạn 1.4). Kinh Thi-ca-la-việt (DN 31) dạy thêm cách người tại gia làm ra và giữ gìn của cải, còn Kinh Năm Điều Nên Quán Xét (AN 5.57) nhắc rằng ta là chủ nhân của nghiệp mình, sẽ thừa hưởng những gì mình làm.
Ý chính
- Có năm nghề buôn bán người cư sĩ không nên làm (1.1).
- Buôn bán vũ khí và buôn bán chúng sinh (1.3).
- Buôn bán thịt và buôn bán chất say (1.3).
- Buôn bán chất độc (1.3).
- Đức Thế Tôn nhắc lại: năm nghề ấy người cư sĩ không nên làm (1.4).
Thuật ngữ Pāli trong kinh
- vaṇijjā
- nghề buôn bán
- upāsaka
- cận sự nam, người cư sĩ
- akaraṇīya
- điều không nên làm
- satthavaṇijjā
- buôn bán vũ khí
- sattavaṇijjā
- buôn bán chúng sinh
- maṁsavaṇijjā
- buôn bán thịt
- majjavaṇijjā
- buôn bán chất say
- visavaṇijjā
- buôn bán chất độc
Kinh Năm Nghề Buôn Bán
1—Có năm nghề buôn bán này, này các Tỷ-kheo, một nam cư sĩ không nên làm. Thế nào là năm? Buôn bán đao kiếm, buôn bán người, buôn bán thịt, buôn bán rượu, buôn bán thuốc độc.
Có năm nghề buôn bán này, này các Tỷ-kheo, một nam cư sĩ không nên làm.“Pañcimā, bhikkhave, vaṇijjā upāsakena akaraṇīyā. Katamā pañca? Satthavaṇijjā, sattavaṇijjā, maṁsavaṇijjā, majjavaṇijjā, visavaṇijjā— imā kho, bhikkhave, pañca vaṇijjā upāsakena akaraṇīyā”ti. Sattamaṁ.“Mendicants, a lay follower should not engage in these five trades. What five? Trade in weapons, living creatures, meat, intoxicants, and poisons. A lay follower should not engage in these five trades.”
Viết bởi Diệu Hạnh
Nguồn trích dẫn
- Tăng Chi Bộ 5.177 (Vaṇijjā Sutta). Bản Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka, AN 5.177 trên SuttaCentral.
- Bản tiếng Anh: Bhikkhu Sujato dịch, SuttaCentral, phát hành theo giấy phép CC0.
- Bản tiếng Việt: HT. Thích Minh Châu dịch (bản trên SuttaCentral). Bản dịch tiếng Việt của HT. Thích Minh Châu, trích đăng để phụng sự Pháp thí; nếu chủ sở hữu bản quyền có yêu cầu, xin liên hệ 0902 332 970 để điều chỉnh.