Phật Thuyết Như Vậy 98 · Iti 98

Kinh Thí Tặng

Dāna Sutta

Kinh Thí Tặng Iti 98 đặt bố thí Pháp lên trên bố thí tài vật. Kinh so sánh từng cặp bố thí, phân phát và nhiêu ích rồi nêu rõ phần tối thượng trong mỗi cặp.

Trước khi đọc kinh

Tóm lại

  • Bố thí Pháp là tối thượng trong hai loại bố thí, hơn bố thí tài vật.
  • Phân phát Pháp là tối thượng trong hai loại phân phát, hơn phân phát tài vật.
  • Nhiêu ích Pháp là tối thượng trong hai loại nhiêu ích, hơn nhiêu ích tài vật.

Kinh Thí Tặng thuộc Phật Thuyết Như Vậy, tức Itivuttaka, một tập kinh trong Tiểu Bộ Kinh, tức Khuddaka Nikāya, một trong năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli. Kinh mang số hiệu Iti 98 và được Đức Phật thuyết cho các Tỷ-kheo, tức các vị xuất gia theo Phật.

Kinh mở đầu bằng phần văn xuôi nêu từng cặp bố thí, phân phát và nhiêu ích, rồi khẳng định phần thuộc về Pháp là tối thượng trong mỗi cặp. Phần kệ ngôn ở cuối nhắc lại ý ấy và nói đến tâm tín thành nơi ruộng phước tối thượng cùng đời sống không phóng dật trong lời dạy của Thiện Thệ, tức một danh hiệu của Đức Phật.

Kinh không nói bố thí tài vật là xấu, mà chỉ xếp bố thí Pháp lên trên trong từng cặp so sánh. Bạn đọc bài này vì thế có thể hiểu bố thí tài vật vẫn có chỗ đứng, còn bố thí Pháp giữ vị trí cao nhất.

Thuật ngữ Pāli trong kinh
dāna
bố thí
āmisa
tài vật
dhamma
Pháp
saṁvibhāga
phân phát
anuggaha
nhiêu ích
etadagga
tối thượng
khetta
ruộng phước
pasanna
tín thành, tịnh tín
sugata
Thiện Thệ
appamatta
không phóng dật

Kinh Thí Tặng

1Này các Tỷ-kheo, có hai loại bố thí: Bố thí tài vật và bố thí Pháp. Này các Tỷ-kheo, đây là bố thí tối thượng trong hai loại bố thí này, tức là bố thí Pháp. Này các Tỷ-kheo, có hai sự phân phát này: Phân phát tài vật và phân phát Pháp. Đây là phân phát tối thượng trong hai loại phân phát này, tức là phân phát Pháp. Này các Tỷ-kheo, có hai loại nhiêu ích này, nhiêu ích tài vật và nhiêu ích Pháp. Này các Tỷ-kheo, đây là nhiêu ích tối thượng trong hai loại nhiêu ích này, tức là nhiêu ích Pháp.

Điều được gọi bố thí,
Thù thắng và vô thượng,
Và sự phân phát nào,
Được Thế Tôn tán thán,
Với tâm tư tín thành,
Trong ruộng phước tối thượng,
Bậc trí rõ biết vậy,
Ai lại không cúng dường,
Ai làm được cả hai,
Nói lên và lắng nghe,
Với tâm tư tịnh tín,
Trong lời dạy Thiện Thệ,
Lợi ích ấy của họ,
Là tối thắng thanh tịnh,
Những ai không phóng dật,
Trong lời dạy Thiện Thệ.
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: “Dvemāni, bhikkhave, dānāni— āmisadānañca dhammadānañca. Etadaggaṁ, bhikkhave, imesaṁ dvinnaṁ dānānaṁ yadidaṁ dhammadānaṁ. Dveme, bhikkhave, saṁvibhāgā— āmisasaṁvibhāgo ca dhammasaṁvibhāgo ca. Etadaggaṁ, bhikkhave, imesaṁ dvinnaṁ saṁvibhāgānaṁ yadidaṁ dhammasaṁvibhāgo. Dveme, bhikkhave, anuggahā— āmisānuggaho ca dhammānuggaho ca. Etadaggaṁ, bhikkhave, imesaṁ dvinnaṁ anuggahānaṁ yadidaṁ dhammānuggaho”ti. Etamatthaṁ bhagavā avoca. Tatthetaṁ iti vuccati: “Yamāhu dānaṁ paramaṁ anuttaraṁ, Yaṁ saṁvibhāgaṁ bhagavā avaṇṇayi; Aggamhi khettamhi pasannacitto, Viññū pajānaṁ ko na yajetha kāle. Ye ceva bhāsanti suṇanti cūbhayaṁ, Pasannacittā sugatassa sāsane; Tesaṁ so attho paramo visujjhati, Ye appamattā sugatassa sāsane”ti. Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Navamaṁ.This was said by the Buddha, the Perfected One: that is what I heard. “There are, mendicants, these two gifts. A gift of things of the flesh and a gift of the teaching. The better of these two gifts is the gift of the teaching. There are these two kinds of sharing. Sharing things of the flesh and sharing the teaching. The better of these two kinds of sharing is sharing the teaching. There are these two kinds of support. Support in things of the flesh and support in the teaching. The better of these two kinds of support is support in the teaching.” The Buddha spoke this matter. On this it is said: “It is said to be the supreme, ultimate gift, and the sharing praised by the Buddha; what wise and sensible person, <j>confident in the best of fields, would not sow a such timely gift? For those who are diligent <j>in the dispensation of the Holy One, both those who speak and those who listen, confident in the dispensation of the Holy One, such a gift purifies the highest goal.” This too is a matter that was spoken by the Blessed One: that is what I heard.

Giải nghĩa ngắn

Bố thí có hai loại, tài vật và Pháp, và Pháp được xếp tối thượng. Bố thí tài vật giúp người nhận bớt thiếu thốn trước mắt, còn bố thí Pháp chỉ cho người nghe thấy con đường tu tập. Theo cách đọc của người viết, không phải câu trong kinh, cách xếp này không phủ nhận giá trị của vật thí mà cho thấy Pháp đi xa hơn, vì vật thí hết khi dùng xong còn lời dạy đúng có thể theo người nghe lâu dài.

Phân phát và nhiêu ích cũng theo cùng một thứ bậc. Phân phát tài vật là chia sẻ vật dụng cho người cần, phân phát Pháp là chia sẻ lời dạy cho người muốn nghe. Nhiêu ích tài vật là giúp đỡ bằng vật chất, nhiêu ích Pháp là giúp đỡ bằng lời dạy. Trong cả hai cặp, phần thuộc về Pháp đều được gọi là tối thượng.

Ví dụ của người viết, không phải chuyện trong kinh. Chị Lan có một người bạn đang buồn khổ vì mất việc, chị tặng bạn một ít tiền để qua tháng khó khăn rồi kể lại cho bạn nghe cách chị tập ngồi yên và theo dõi hơi thở mỗi tối. Tiền giúp bạn chị bớt lo trước mắt, còn lời chia sẻ giúp bạn chị có thêm một cách tự đối diện với khổ trong những ngày sau (không phải lời kinh).

Phần kệ ngôn nói đến ruộng phước tối thượng và tâm tín thành. Người cúng dường với tâm tín thành nơi ruộng phước tối thượng sẽ được lợi ích lớn. Theo cách đọc của người viết, không phải câu trong kinh, ruộng phước ở đây là người nhận xứng đáng, còn tâm tín thành là lòng tin trong sạch khi cho đi, và cả hai cùng làm cho việc bố thí trọn vẹn. Người nói lên và người lắng nghe với tâm tịnh tín trong lời dạy của Thiện Thệ đều được lợi ích tối thắng thanh tịnh khi sống không phóng dật.

Cho đi bằng Pháp là cho đi phần tối thượng mà kinh Thí Tặng nêu lên.

Viết bởi Diệu Hạnh

Nguồn trích dẫn

  1. Phật Thuyết Như Vậy 98 (Dāna Sutta, Itivuttaka 98). Bản Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka, Iti 98 trên SuttaCentral.
  2. Bản tiếng Anh: Bhikkhu Sujato dịch, SuttaCentral, phát hành theo giấy phép CC0.
  3. Bản tiếng Việt: HT. Thích Minh Châu dịch (Tiểu Bộ Kinh, Kinh Phật Thuyết Như Vậy, Chương Ba Pháp; bản trên phatphapungdung.com, lấy ngày 24/10/2026). Bản dịch tiếng Việt của HT. Thích Minh Châu, trích đăng để phụng sự Pháp thí; nếu chủ sở hữu bản quyền có yêu cầu, xin liên hệ 0902 332 970 để điều chỉnh.
  4. Tên kinh tiếng Việt do Hoan Hỉ đặt theo tên Pāli; bản dịch của HT. Thích Minh Châu không đặt tên riêng cho từng kinh trong Phật Thuyết Như Vậy.

Đọc tiếp