Tích A-La-Hán Có Phàm Thân Hay Không?
Uppalavaṇṇātherīvatthu
Tích truyện kể duyên do Đức Phật nói kệ 401 Kinh Pháp Cú, phẩm Bà-la-môn, theo Chú giải Kinh Pháp Cú (Dhammapada-aṭṭhakathā). Bản Việt: Thiền viện Viên Chiếu dịch.
Bản Việt · Thiền viện Viên Chiếu dịch
Như nước trên lá sen ...
Đức Thế Tôn dạy những lời này khi Ngài đang ở tại Kỳ Viên, liên quan đến Tỳ-kheo ni Uppalavannà. Chuyện được kể đủ chi tiết trong phần chú giải bài kệ bắt đầu bằng câu: "Người ngu nghĩ là ngọt, khi ác chưa chín mùi". Truyện kể tiếp rằng:
Sau đó ít lâu các Tỳ-kheo bàn tán ở Pháp đường: "Chắc các vị đã trừ hết lậu hoặc vẫn còn phải thỏa mãn nhục dục. Tại sao không? Họ đâu phải cây lá hay đất cục mà cũng mang thân người với máu thịt, do đó thế nào cũng còn ưa khoái lạc".
Đức Thế Tôn nghe chuyện bèn giải thích:
- Này các Tỳ-kheo, không bao giờ người đã thanh trừ ái dục lại yêu thích khoái lạc hay thỏa mãn nhục dục. Như một giọt nước rơi trên lá sen không bao giờ dính lại, nó lăn tròn và rơi xuống, như hạt cải không bao giờ dính trên đầu cây kim, cũng như tình ái không bao giờ ràng buộc hay còn vương vấn nơi những vị đã tận trừ ái nhiễm.
Ngài nói kệ:
401Như nước trên lá sen,
Như hạt cải đầu kim,
Người không nhiễm ái dục,
Ta gọi Bà-la-môn.
Uppalavaṇṇātherīvatthu
Bản Pāli · Chaṭṭhasaṅgāyana Tipiṭaka
Vāri pokkharapattevāti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto uppalavaṇṇatheriṃ ārabbha kathesi. Vatthu “madhuvā maññati bālo”ti gāthāvaṇṇanāya (dha. pa. 69) vitthāritameva. Vuttañhi tattha (dha. pa. aṭṭha. 1.69) –
Aparena samayena mahājano dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesi “khīṇāsavāpi maññe kāmasukhaṃ sādiyanti, kāmaṃ sevanti, kiṃ na sevissanti. Na hete koḷāparukkhā, na ca vammikā, allamaṃsasarīrāva, tasmā etepi kāmasukhaṃ sādiyantī”ti. Satthā āgantvā “kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā”ti pucchitvā “imāya nāmā”ti vutte “na, bhikkhave, khīṇāsavā kāmasukhaṃ sādiyanti, na kāmaṃ sevanti. Yathā hi padumapatte patitaṃ udakabindu na limpati na saṇṭhāti, vinivattitvā pana patateva. Yathā ca āragge sāsapo na upalimpati na saṇṭhāti, vinivattitvā patateva, evaṃ khīṇāsavassa citte duvidhopi kāmo na limpati na saṇṭhātī”ti anusandhiṃ ghaṭetvā dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha –
“Vāri pokkharapatteva, āraggeriva sāsapo;
Yo na limpati kāmesu, tamahaṃ brūmi brāhmaṇa”nti.
Tattha yo na limpatīti evamevaṃ yo abbhantare duvidhepi kāme na upalimpati, tasmiṃ kāme na saṇṭhāti, tamahaṃ brāhmaṇaṃ vadāmīti attho.
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti.
Uppalavaṇṇātherīvatthu aṭṭhārasamaṃ.
XXVI. 18. Are not the Arahats creatures of Flesh and Blood?
Bản Anh · E. W. Burlingame, Buddhist Legends (1921)
401. Even as water does not cling to a lotus-leaf...
This religious instruction was given by the Teacher while he was in residence at Jetavana with reference to the nun Uppalavaṇṇā. The story has been related at length in the Commentary on the Stanza beginning with the words, “As sweet as honey thinks a fool an evil deed.” For it is there said:
Some time later, the throng in the Hall of Truth began the following discussion: “To be sure those that have rid themselves of the Depravities gratify their passions. Why should they not? For they are not kolāpa-trees or ant-hills, but are living creatures with bodies of moist flesh. Therefore they also like the pleasures of love.” At that moment the Teacher drew near. “Monks,” he inquired, “what is the subject that engages your attention now as you sit here all gathered together?” “Such and such,” was the reply. Said the Teacher, “No, monks, they that have rid themselves of the Depravities neither like the pleasures of love nor gratify their passions. For even as a drop of water which has fallen upon a lotus-leaf does not cling thereto or remain thereon, but rolls over and falls off, even as a grain of mustard-seed does not cling to the point of an awl or remain thereon, but rolls over and falls off, precisely so twofold love clings not to the heart of one that has rid himself of the Depravities or remain there.” And joining the connection, he preached the Law, pronouncing the following Stanza,
401. Even as water does not cling to a lotus-leaf, nor a grain of mustard-seed to the point of an awl,
Whoso in like manner clings not to the pleasures of sense, him I call a Brahman.
- Cf. Story V. 10. Text: N iv. 166-167.
Biên tập trang: Tuệ Minh
Nguồn trích dẫn
- Bản Việt: Thiền viện Viên Chiếu dịch, Tích Truyện Pháp Cú (1995), dịch từ bản Anh Buddhist Legends của E. W. Burlingame; bản số hoá trên BuddhaSasana. Chép nguyên văn bản dịch, chỉ trình bày lại cho dễ đọc.
- Bản Pāli: Dhammapada-aṭṭhakathā, Chaṭṭhasaṅgāyana Tipiṭaka, Viện Nghiên cứu Vipassana (VRI), tipitaka.org.
- Bản Anh: Eugene Watson Burlingame dịch, Buddhist Legends, Harvard Oriental Series 28–30, 1921 (thuộc phạm vi công cộng); bản số hoá do Ānandajoti Bhikkhu hiệu đính, ancient-buddhist-texts.net.
- Bản dịch tiếng Việt thuộc quyền của dịch giả và nơi ấn hành, được đăng để học Pháp, không thu phí. Nếu chủ sở hữu bản quyền yêu cầu, xin liên hệ Hoan Hỉ (0902 332 970) để chúng tôi điều chỉnh ngay.