Tích Khamà Trí Tuệ.
Khemābhikkhunīvatthu
Tích truyện kể duyên do Đức Phật nói kệ 403 Kinh Pháp Cú, phẩm Bà-la-môn, theo Chú giải Kinh Pháp Cú (Dhammapada-aṭṭhakathā). Bản Việt: Thiền viện Viên Chiếu dịch.
Bản Việt · Thiền viện Viên Chiếu dịch
Người trí tuệ sâu xa ...
Đức Thế Tôn dạy những lời này khi Ngài đang ở tại núi Linh Thứu, liên quan đến Tỳ-kheo ni Khemà.
Ngày nọ, lúc đầu hôm, vua trời Đế Thích dẫn chư thiên đến nghe Phật thuyết pháp, lúc ấy Tỳ-kheo ni Khemà cũng khởi nghĩ: "Ta sẽ đến thăm đức Thế Tôn".
Bà bay đến chỗ Phật, gặp Đế Thích và chư thiên, bèn đảnh lễ Phật rồi lui ra, Đế Thích hỏi Phật:
- Ai vậy, thưa Thế Tôn?
- Này Đại vương, đó là Tỳ-kheo ni Khemà, trí tuệ đệ nhất, biết rõ đâu là đạo và đâu không phải là đạo.
Ngài nói kệ:
403Người trí tuệ sâu xa,
Khéo biết đạo, phi đạo,
Chứng đạt đích vô thượng,
Ta gọi Bà-la-môn.
Khemābhikkhunīvatthu
Bản Pāli · Chaṭṭhasaṅgāyana Tipiṭaka
Gambhīrapaññanti imaṃ dhammadesanaṃ satthā gijjhakūṭe viharanto khemaṃ nāma bhikkhuniṃ ārabbha kathesi.
Ekadivasañhi paṭhamayāmasamanantare sakko devarājā parisāya saddhiṃ āgantvā satthu santike sāraṇīyadhammakathaṃ suṇanto nisīdi. Tasmiṃ khaṇe khemā bhikkhunī “satthāraṃ passissāmī”ti āgantvā sakkaṃ disvā ākāse ṭhitāva satthāraṃ vanditvā nivatti. Sakko taṃ disvā “ko esā, bhante, āgacchamānā ākāse ṭhitāva satthāraṃ vanditvā nivattī”ti pucchi. Satthā “esā, mahārāja, mama dhītā khemā nāma mahāpaññā maggāmaggakovidā”ti vatvā imaṃ gāthamāha –
“Gambhīrapaññaṃ medhāviṃ, maggāmaggassa kovidaṃ;
Uttamatthamanuppattaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇa”nti.
Tattha gabbhīrapaññanti gambhīresu khandhādīsu pavattāya paññāya samannāgataṃ dhammojapaññāya samannāgataṃ medhāviṃ “ayaṃ duggatiyā maggo, ayaṃ sugatiyā maggo, ayaṃ nibbānassa maggo, ayaṃ amaggo”ti evaṃ magge ca amagge ca chekatāya maggāmaggassa kovidaṃ arahattasaṅkhātaṃ uttamatthaṃ anuppattaṃ tamahaṃ brāhmaṇaṃ vadāmīti attho.
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti.
Khemābhikkhunivatthu vīsatimaṃ.
XXVI. 20. Khemā the Wise
Bản Anh · E. W. Burlingame, Buddhist Legends (1921)
403. He that possesses profound wisdom.
This religious instruction was given by the Teacher while he was in residence on Mount Vulture Peak with reference to the nun Khemā.
For one day, immediately after the first watch, Sakka king of gods came with his retinue of deities, sat down, and listened to the Teacher as he discoursed in his usual pleasant manner on the Law. At that moment the nun Khemā said to herself, “I will go see the Teacher,” and drew near to the presence of the Teacher. But when she saw Sakka, she saluted the Teacher, poised in the air as she was, turned around, and departed. Sakka saw her and asked the Teacher, “Who was that, Reverend Sir, that drew near to your presence, and then, poised in the air as she was, saluted you and turned around and departed?” The Teacher replied, “That, great king, was my daughter Khemā, possessed of great wisdom, knowing well what is the Path and what is not the Path.” So saying, he pronounced the following Stanza,
403. He that possesses profound wisdom, he that possesses intelligence,
He that knows what is the Path and what is not the Path,
He that has reached the supreme goal, him I call a Brahman.
- Text: N iv. 168-169.
Biên tập trang: Tuệ Minh
Nguồn trích dẫn
- Bản Việt: Thiền viện Viên Chiếu dịch, Tích Truyện Pháp Cú (1995), dịch từ bản Anh Buddhist Legends của E. W. Burlingame; bản số hoá trên BuddhaSasana. Chép nguyên văn bản dịch, chỉ trình bày lại cho dễ đọc.
- Bản Pāli: Dhammapada-aṭṭhakathā, Chaṭṭhasaṅgāyana Tipiṭaka, Viện Nghiên cứu Vipassana (VRI), tipitaka.org.
- Bản Anh: Eugene Watson Burlingame dịch, Buddhist Legends, Harvard Oriental Series 28–30, 1921 (thuộc phạm vi công cộng); bản số hoá do Ānandajoti Bhikkhu hiệu đính, ancient-buddhist-texts.net.
- Bản dịch tiếng Việt thuộc quyền của dịch giả và nơi ấn hành, được đăng để học Pháp, không thu phí. Nếu chủ sở hữu bản quyền yêu cầu, xin liên hệ Hoan Hỉ (0902 332 970) để chúng tôi điều chỉnh ngay.