Ăn chay mùng 1, ngày rằm có bắt buộc không? Kinh không bắt buộc

Ngày trai giới trong Kinh Bát Quan Trai (AN 8.41) là một ngày một đêm giữ tám giới

Kinh Bát Quan Trai dạy rằng ngày trai giới đủ tám chi phần thì có quả lớn và lợi ích lớn “Này các Tỷ-kheo, ngày trai giới thành tựu tám chi phần được thực hành như vậy, thời có được quả lớn, có lợi ích lớn, có rực rỡ lớn, có biến mãn lớn.” (AN 8.41:10.1; Pāli: Evaṁ upavuttho kho, bhikkhave, aṭṭhaṅgasamannāgato uposatho mahapphalo hoti mahānisaṁso mahājutiko mahāvipphāroti). Theo cách đọc của người viết, giá trị của ngày trai giới nằm ở việc giữ đủ tám chi phần trong một ngày một đêm, theo gương bậc A-la-hán, tức bậc đã diệt tận lậu hoặc. Bạn giữ ngày trai giới bằng một ngày một đêm sống như bậc A-la-hán, chứ không chỉ bằng việc đổi món ăn.

Giới đầu của ngày trai giới trong Kinh Bát Quan Trai (AN 8.41) là không sát sanh với lòng từ

Kinh dạy về bậc A-la-hán đoạn tận sát sanh và sống với lòng từ thương xót mọi chúng sanh “Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán đoạn tận sát sanh, từ bỏ sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống thương xót đến hạnh phúc tất cả chúng sanh và loài hữu tình.” (AN 8.41:2.4; Pāli: yāvajīvaṁ arahanto pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭiviratā nihitadaṇḍā nihitasatthā lajjī dayāpannā, sabbapāṇabhūtahitānukampino viharanti). Theo cách đọc của người viết, đây là gốc rễ cho ai muốn ăn chay vì lòng từ: lòng từ hướng đến việc không gây hại cho chúng sanh. Ai ăn chay từ lòng từ ấy thì việc ăn chay có ý nghĩa, nhưng kinh đặt trọng tâm ở giới không sát sanh và lòng từ, chứ không ở thực đơn của một ngày cụ thể.

Chi phần về ăn trong Kinh Bát Quan Trai (AN 8.41) chỉ nói giờ giấc, không nói ăn chay

Kinh dạy rằng bậc A-la-hán dùng mỗi ngày một bữa, không ăn ban đêm, từ bỏ không ăn ban đêm và từ bỏ ăn phi thời “Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán dùng mỗi ngày một bữa, không ăn ban đêm, từ bỏ không ăn ban đêm, từ bỏ ăn phi thời.” (AN 8.41:7.1; Pāli: Yāvajīvaṁ arahanto ekabhattikā rattūparatā viratā vikālabhojanā). Theo cách đọc của người viết, chi phần này nói về giờ giấc và sự tiết chế trong ăn uống, chứ không nói về việc bữa ăn ấy phải là chay hay mặn. Chỗ kinh không nói thì người viết không bù thêm, nên không thể lấy chi phần này làm căn cứ nói kinh bắt buộc ăn chay mùng một hay ngày rằm. Xem thêm cách giữ bát quan trai giới một ngày một đêm.

Mùng một và ngày rằm là tập quán, không phải điều kinh bắt buộc

Việc nhiều người ăn chay vào mùng một và ngày rằm là tập quán phổ biến, và tập quán ấy có thể giúp người thực hành nhắc nhớ lòng từ trong những ngày đã hẹn trước. Theo cách đọc của người viết, tập quán tốt vẫn là tập quán, và lời kinh vẫn là lời kinh: kinh không quy định hai ngày ấy, nên ai không ăn chay vào hai ngày ấy cũng không vì thế mà phạm giới trai. Bạn giữ ngày trai giới đúng pháp khi giữ đủ tám giới trong một ngày một đêm, và bạn ăn chay vì lòng từ khi muốn nuôi dưỡng lòng từ; hai việc này tốt nhưng không đồng nhất.

Hỏi nhanh

Ăn chay mùng một và ngày rằm có bắt buộc theo kinh không?

Không. Kinh Nikāya không quy định ăn chay vào hai ngày ấy, và ăn chay không nằm trong tám giới của ngày trai giới.

Ngày trai giới trong kinh là gì?

Ngày trai giới là giữ tám giới trong một ngày một đêm theo gương bậc A-la-hán, và ngày ấy có quả lớn và lợi ích lớn khi đủ tám chi phần (AN 8.41, đoạn 10.1).

Chi phần về ăn trong ngày trai giới nói gì?

Chi phần ấy chỉ nói dùng mỗi ngày một bữa và không ăn ban đêm (AN 8.41, đoạn 7.1), chứ không nói ăn chay.

Người ăn chay mùng một, ngày rằm vì lòng từ thì sao?

Đó là điều tốt, vì giới đầu của ngày trai giới là không sát sanh với lòng từ (AN 8.41, đoạn 2.4). Việc ấy tốt nhưng không phải là điều kinh bắt buộc.

Câu chốt: Kinh không bắt buộc ăn chay mùng một hay ngày rằm, và ngày trai giới có giá trị ở việc giữ đủ tám giới trong một ngày một đêm.