Xá lợi Phật là gì? Kinh nói gì về việc thờ xá lợi

Xá lợi là gì

Xá lợi là phần còn lại của thân Đức Phật sau lễ trà tỳ, tức lễ hỏa táng, được tôn trí và thờ cúng. Chữ Pāli cho thân là sarīra, thân thể. Khi người ta nói thân xá lợi, chữ ấy chỉ phần thân thể còn lại sau khi hỏa táng.

Bài viết này dựa vào Kinh Đại Bát-niết-bàn, một bài kinh dài thuộc Trường Bộ của kinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, ngôn ngữ gốc của kinh. Kinh ghi lại những ngày cuối của Đức Phật và những lời dặn dò trước khi Ngài nhập diệt. Trong đoạn kinh được dẫn, Đức Phật nói với ngài Ānanda, vị thị giả thân cận, về việc đối xử với thân xá lợi sau khi Ngài nhập diệt.

Lời dặn: lo tự độ trước

Trước hết, Đức Phật dặn Ānanda và các vị cùng nghe đừng lo lắng chuyện cung kính thân xá lợi, mà hãy lo việc chính là tự độ:

“—Này Ānanda, các Ngươi đừng có lo lắng vấn đề cung kính thân xá-lợi của Như Lai. Này Ānanda, các Người hãy nỗ lực, hãy tinh tấn hướng về tự độ, sống không phóng dật, cần mẫn, chuyên hướng về tự độ.” (DN 16:5.10.2–5.10.3; Pāli: Abyāvaṭā tumhe, ānanda, hotha tathāgatassa sarīrapūjāya. Iṅgha tumhe, ānanda, sāratthe ghaṭatha anuyuñjatha, sāratthe appamattā ātāpino pahitattā viharatha)

Câu kinh đặt thứ tự rất rõ: nỗ lực, tinh tấn hướng về tự độ, sống không phóng dật, cần mẫn, chuyên hướng về tự độ. Theo cách đọc của người viết, tự độ ở đây có nghĩa là tự tu tập để thoát khổ, không trông chờ vào một vật bên ngoài. Theo cách đọc của người viết, người lo chuyện cung kính thân xá lợi mà bỏ việc tu tập là đã đảo ngược thứ tự mà kinh dạy.

Theo cách đọc của người viết, lời dặn này giữ thứ tự tu tập lên trước, và việc tôn kính thân xá lợi vẫn được giữ như phần sau của kinh dạy.

Cách đối xử với thân xá lợi

Sau lời dặn ấy, Đức Phật dạy cách đối xử với thân xá lợi:

“—Này Ānanda, xử sự thân Chuyển luân Thánh Vương như thế nào, hãy xử sự thân xá-lợi Như Lai như vậy.” (DN 16:5.11.2; Pāli: Yathā kho, ānanda, rañño cakkavattissa sarīre paṭipajjanti, evaṁ tathāgatassa sarīre paṭipajjitabbanti)

Kinh dạy xử sự với thân xá lợi của Như Lai như cách xử sự với thân của bậc Chuyển luân Thánh vương. Nói cách khác, thân xá lợi được đối xử với sự tôn kính cao nhất theo nghi thức dành cho bậc vua chuyển luân, không phải như một vật tầm thường. Sự tôn kính này, theo cách đọc của người viết, cũng nhắc bạn đọc nhớ đến Đức Phật và lời dạy của Ngài, thay vì chỉ dừng ở sự tôn kính bên ngoài.

Như vậy, kinh vừa giữ sự tôn kính đối với xá lợi, vừa giữ thứ tự tu tập. Tôn kính không có nghĩa là lo lắng thái quá hay bỏ bê việc tu.

Ví dụ đời thường: bạn giữ một kỷ vật của người thân đã mất, vẫn trân trọng kỷ vật ấy, nhưng vẫn lo chu toàn việc sống hằng ngày.

Điều kinh không nói về xá lợi

Bài viết xin nói thẳng một điều: đoạn kinh được dẫn ở đây không nói xá lợi có phép màu hay linh nghiệm gì. Kinh không nói xá lợi phóng quang, sinh sôi hay ban phước cho người thờ cúng. Đoạn kinh được dẫn không nhắc những chuyện này.

Bạn đọc vì vậy nên thờ xá lợi, nếu có duyên đến chiêm bái, với tâm tôn kính và nhớ nghĩ đến Đức Phật, thay vì mong cầu một điều linh nghiệm ngoài đời sống tu tập. Trang Những ngày cuối của Đức Phật kể thêm về bối cảnh của Kinh Đại Bát-niết-bàn, và trang Bốn thánh tích nói về bốn nơi Đức Phật dạy nên đến chiêm bái.

Hỏi nhanh

Xá lợi Phật là gì?

Xá lợi là phần còn lại của thân Đức Phật sau lễ trà tỳ, tức lễ hỏa táng.

Đức Phật dặn gì về việc thờ xá lợi?

Đức Phật dặn Ānanda và các vị cùng nghe lo tự độ trước, không lo lắng chuyện cung kính thân xá lợi (DN 16, đoạn 5.10.2–5.10.3).

Thờ xá lợi có được phước linh nghiệm không?

Đoạn kinh được dẫn không nói xá lợi có phép màu hay linh nghiệm. Kinh dạy tôn kính thân xá lợi và lấy việc tu tập làm chính.

Câu chốt: Xá lợi đáng được tôn kính như thân bậc Chuyển luân Thánh vương, nhưng việc chính Đức Phật dặn vẫn là tự tu tập, không phóng dật.