Xem ngày, coi đất, phong thủy: kinh nói gì, và điều đó có nghĩa gì với người tại gia

Kinh Phạm Võng nói gì, chính xác

Đoạn này nằm trong phần “Đại giới” của Kinh Phạm Võng. Mỗi đoạn mở đầu giống nhau: “Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn ăn vật thực do tín tâm dâng cúng mà vẫn nuôi mạng bằng tà mạng, bằng học thuật thấp kém như…”, rồi kể ra một danh sách, và kết: “Sa-môn Gotama tránh xa học thuật thấp kém, tà mạng như vậy.” Trong các danh sách ấy có:

• đoán điềm, giải mộng, xem tướng, xem đất làm nhà (vatthuvijjā), các thuật về ma quỷ (đoạn 1.21.2);
• đoán nhật thực, nguyệt thực, đoán sao đi đúng đường hay lệch đường, và báo trước điều lành dữ theo đó (đoạn 1.24.2);
• sắp đặt việc cưới gả, đính hôn, làm phép cho người gặp may hay gặp rủi (đoạn 1.26.2);
• cúng tế cầu nguyện, làm lễ cho nền đất, trấn yểm đất làm nhà (vatthukammaṁ vatthuparikammaṁ, đoạn 1.27.2).

Bài Xem bói, cúng sao giải hạn đã nói về các phần đoán vận mệnh. Ở đây ta chú ý đến hai việc người Việt hay làm nhất: chọn ngày và coi đất.

Danh sách ấy dành cho ai

Đọc kỹ, chủ ngữ của đoạn kinh là “một số Sa-môn, Bà-la-môn ăn vật thực do tín tâm dâng cúng”. Đây là chuyện chánh mạng của người xuất gia: người sống nhờ lòng tin của thí chủ mà lại kiếm sống bằng nghề đoán điềm, coi đất, là sống sai với đời sống xuất gia. Kinh Tập 2.13 nói rõ hơn về vị Tỷ-kheo sống đúng: “Ai đã nhổ bỏ những tin tưởng về điềm lành, về điềm trời, mộng mị và tướng số, đã lìa khỏi vết nhơ của mê tín điềm lành, vị ấy sẽ đi đúng đường ở đời” (đoạn 2.1–2.5).

Với người tại gia, kinh không đặt ra một giới cấm xem ngày. Nhưng kinh cho thấy Đức Phật và chư Tăng không đặt lòng tin vào những việc này. Hiểu như vậy, bạn sẽ không phải sợ “phạm” khi ông bà muốn chọn ngày, và cũng không đặt hết hy vọng vào một con số trên lịch.

Ngày tốt theo lời Phật

Tăng Chi Bộ 3.155 nói thẳng vào câu hỏi “ngày nào tốt”:

—Các loại hữu tình nào, này các Tỷ-kheo, vào buổi sáng, thân làm việc thiện, nói lời nói thiện, ý nghĩ điều thiện, các loài hữu tình ấy, này các Tỷ-kheo, có một buổi sáng tốt đẹp. Các loại hữu tình nào, này các Tỷ-kheo, vào buổi trưa, thân làm việc thiện, nói lời nói thiện, ý nghĩ điều thiện, các loài hữu tình ấy, này các Tỷ-kheo, có một buổi trưa tốt đẹp. Các loại hữu tình nào, này các Tỷ-kheo, vào buổi chiều, thân làm việc thiện, nói lời nói thiện, ý nghĩ điều thiện, các loài hữu tình ấy, này các Tỷ-kheo, có một buổi chiều tốt đẹp.

Vầng sao lành, điều lành
Rạng đông lành, dậy lành
Sát-na lành, thời lành
Cúng dường bậc Phạm hạnh
Thân nghiệp chánh, lời chánh
Ý nghiệp chánh, nguyện chánh
Làm các điều chơn chánh
Thì được lợi an lạc
Lớn mạnh trong Phật giáo
Hãy không bệnh an lạc
Cùng tất cả bà con.

Tăng Chi Bộ 3.155, đoạn 1.1, 4.1–5.6

Chữ “sao tốt” (sunakkhatta) và “giờ tốt” (sumuhutta) được giữ nguyên, nhưng nghĩa đã được đổi: sao tốt nằm trong việc mình làm. Một bài kệ trong Chuyện Tiền Thân 49 nói cùng ý: “Kẻ ngu ngồi chờ sao tốt, điều lợi đã trôi qua; điều lợi chính là sao tốt của điều lợi, các vì sao làm được gì?” (Ja 49, kệ 1). Truyện kể kèm theo bài kệ, thuộc phần chú giải, kể về một đám cưới bị lỡ vì cứ chờ ngày theo sao.

Còn chuyện nhà cửa

Kinh Điềm Lành có một câu gần với điều người ta mong ở phong thủy: “Sống ở nơi thích hợp, đã làm phước từ trước, tự đặt mình đúng hướng, là điềm lành cao quý nhất” (Kinh Tập 2.4, kệ 4). “Nơi thích hợp” ở đây là nơi an toàn, có bạn lành, thuận cho đời sống và việc tu tập. Chọn một ngôi nhà thoáng, sáng, gần chợ, gần chùa, hàng xóm tử tế là việc hợp lý; còn hướng nhà quyết định vận mệnh thì kinh không dạy. Kinh Kālāma nhắc ta tự xét: điều gì khi làm theo đưa đến lợi ích và an vui thì nhận lấy (AN 3.65).

Thử hình dung

Một gia đình chuẩn bị làm nhà. Bà nội muốn đi xem ngày động thổ, các con thì không tin. Thay vì tranh cãi, cả nhà có thể chọn ngày bà yên tâm, rồi làm cho ngày ấy thật sự tốt: sáng sớm dâng cơm chư Tăng, cả nhà giữ năm giới trọn ngày, trả công thợ sòng phẳng, mời hàng xóm đến chung vui. Bà vui, con cháu không phải làm điều mình không tin, và ngày ấy được lấp đầy bằng chính những điều kinh gọi là tốt lành.

Một gợi ý nhỏ

Lần tới khi gia đình bàn chuyện chọn ngày, bạn thử góp thêm một câu hỏi: “Hôm ấy mình sẽ làm việc lành gì?” Một câu hỏi nhẹ nhàng như vậy thường làm thay đổi bầu không khí hơn mọi tranh luận.