Kinh Hành Pháp Tùy Pháp
Dhammānudhammapaṭipanna Sutta
Kinh Hành Pháp Tùy Pháp mô tả ngắn gọn cách hành trì của vị Tỷ-kheo đúng pháp, từ lời nói và suy tư cho đến sự an trú với tâm xả, chánh niệm và tỉnh giác.
Trước khi đọc kinh
Tóm lại
- Vị Tỷ-kheo hành trì đúng pháp thì khi nói chỉ nói đúng pháp, không nói phi pháp.
- Khi suy tư, vị ấy chỉ suy tư với suy tư đúng pháp, không suy tư phi pháp.
- Do từ bỏ hai điều ấy, vị ấy trú xả với chánh niệm và tỉnh giác.
Kinh Hành Pháp Tùy Pháp thuộc tập Phật Thuyết Như Vậy và mang số hiệu 86. Bài kinh rất ngắn, mở đầu bằng lời xác nhận rằng đối với vị Tỷ-kheo hành trì tùy pháp đúng pháp, có một cách giải thích đúng đắn về cách hành trì ấy. Sau đó kinh trình bày trực tiếp cách hành trì ấy qua lời nói, suy tư và sự an trú. Chữ dhammānudhammapaṭipannassa nghĩa là của vị hành trì tùy pháp đúng pháp, chữ upekkhako nghĩa là vị trú xả.
Phần kệ cuối kinh mở rộng hình ảnh của vị Tỷ-kheo ấy sang đời sống thường ngày. Vị ấy thích pháp, hân hoan trong pháp, suy tư trên Chánh pháp và tùy niệm pháp, nhờ đó Chánh pháp không bị tổn giảm. Dù khi đi, khi đứng, khi ngồi hay khi nằm, nội tâm của vị ấy vẫn được chế ngự và vị ấy đạt được an tịnh.
Thuật ngữ Pāli trong kinh
- dhammānudhammapaṭipannassa
- của vị hành trì tùy pháp đúng pháp
- dhammaṁ
- pháp
- adhammaṁ
- phi pháp
- upekkhako
- vị trú xả
- veyyākaraṇāya
- để giải thích, để tuyên bố
- sato
- vị có chánh niệm
- sampajāno
- vị có tỉnh giác
- dhammārāmo
- vị thích pháp
- dhammarato
- vị hân hoan trong pháp
Kinh Hành Pháp Tùy Pháp
1Với vị Tỷ-kheo hành trì tùy pháp đúng pháp, đây là cách thức đúng đắn để giải thoát những chữ: “Thực hành tùy pháp đúng pháp”. Khi vị ấy nói vị ấy nói đúng pháp không phải phi pháp; khi vị ấy suy tư, vị ấy suy tư với suy tư đúng pháp, không phải suy tư phi pháp. Do từ bỏ hai điều ấy, vị ấy trú xả, chánh niệm tỉnh giác.
Thích pháp, hân hoan pháp,
Suy tư trên Chánh pháp,
Tỷ-kheo tùy niệm pháp,
Chánh pháp không tổn giảm,
Khi đi hoặc khi đứng,
Khi ngồi hoặc khi nằm,
Nội tâm được chế ngự
Vị ấy đạt an tịnh.Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: “Dhammānudhammapaṭipannassa bhikkhuno ayamanudhammo hoti veyyākaraṇāya— dhammānudhammapaṭipannoyanti bhāsamāno dhammaññeva bhāsati no adhammaṁ, vitakkayamāno vā dhammavitakkaññeva vitakketi no adhammavitakkaṁ, tadubhayaṁ vā pana abhinivejjetvā upekkhako viharati sato sampajāno”ti. Etamatthaṁ bhagavā avoca. Tatthetaṁ iti vuccati: “Dhammārāmo dhammarato, dhammaṁ anuvicintayaṁ; Dhammaṁ anussaraṁ bhikkhu, saddhammā na parihāyati. Caraṁ vā yadi vā tiṭṭhaṁ, nisinno uda vā sayaṁ; Ajjhattaṁ samayaṁ cittaṁ, santimevādhigacchatī”ti. Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Sattamaṁ.This was said by the Buddha, the Perfected One: that is what I heard. “Regarding a mendicant practicing in line with the teaching, it is in line with the teaching to declare that this is what it means to practice in line with the teaching. When speaking, they speak on the teaching, not against it. When thinking, they think on the teaching, not against it. And rejecting both, they meditate staying equanimous, mindful and aware.” The Buddha spoke this matter. On this it is said: “Delighting in the teaching, enjoying the teaching, contemplating the teaching, a mendicant who recollects the teaching doesn’t fall away from the true teaching. Whether walking or standing, sitting or lying down, with mind collected inside, they attain only peace.” This too is a matter that was spoken by the Blessed One: that is what I heard.
Giải nghĩa ngắn
Điểm chính của Kinh Hành Pháp Tùy Pháp nằm ở sự nhất quán giữa lời nói, suy tư và tâm an trú. Theo cách đọc của người viết, không phải câu trong kinh, kinh không tách việc tu tập thành lời nói hay việc làm riêng biệt, mà đặt cả ba mặt trong cùng một cách hành trì, để pháp được giữ vững trong mọi biểu hiện của tâm.
Ví dụ của người viết, không phải chuyện trong kinh: một người đang nóng giận trong buổi họp vẫn giữ lời nói ngay thẳng, khi suy nghĩ về việc khó thì xét xem suy nghĩ ấy có hợp với điều thiện hay không, và khi không cần nói hay nghĩ thêm thì giữ tâm bình thản. Hình ảnh ấy chỉ giúp bạn hình dung cách hành trì đúng pháp trong đời thường.
Kinh nói vị Tỷ-kheo từ bỏ hai điều ấy, rồi trú xả với chánh niệm và tỉnh giác. Theo cách đọc của người viết, không phải câu trong kinh, sự từ bỏ ở đây không phải là đè nén tâm, mà là buông hai điều ấy để tâm an trú trong sự tỉnh giác, nhờ đó tâm không bị kéo đi bởi điều trái pháp.
Phần kệ cuối kinh nhắc rằng vị ấy đạt an tịnh trong mọi oai nghi, khi đi, khi đứng, khi ngồi hay khi nằm. Theo cách đọc của người viết, không phải câu trong kinh, chi tiết này cho thấy pháp không chỉ hiện diện trong lúc ngồi yên, mà hiện diện trong toàn bộ đời sống thường ngày của vị hành trì.
Hành trì tùy pháp đúng pháp là nói đúng pháp, suy tư đúng pháp và an trú xả với chánh niệm tỉnh giác.
Viết bởi Diệu Hạnh
Nguồn trích dẫn
- Phật Thuyết Như Vậy 86 (Dhammānudhammapaṭipanna Sutta, Itivuttaka 86). Bản Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka, Iti 86 trên SuttaCentral.
- Bản tiếng Anh: Bhikkhu Sujato dịch, SuttaCentral, phát hành theo giấy phép CC0.
- Bản tiếng Việt: HT. Thích Minh Châu dịch (Tiểu Bộ Kinh, Kinh Phật Thuyết Như Vậy, Chương Ba Pháp; bản trên phatphapungdung.com, lấy ngày 24/10/2026). Bản dịch tiếng Việt của HT. Thích Minh Châu, trích đăng để phụng sự Pháp thí; nếu chủ sở hữu bản quyền có yêu cầu, xin liên hệ 0902 332 970 để điều chỉnh.
- Tên kinh tiếng Việt do Hoan Hỉ đặt theo tên Pāli; bản dịch của HT. Thích Minh Châu không đặt tên riêng cho từng kinh trong Phật Thuyết Như Vậy.