Kinh Lậu Hoặc Thứ Hai
Dutiyaāsava Sutta
Kinh Lậu Hoặc Thứ Hai nêu lại ba lậu hoặc, rồi nói người đoạn trừ dục lậu, ly tham thoát vô minh và đoạn trừ hữu lậu thì giải thoát khỏi sanh y.
Trước khi đọc kinh
Tóm lại
- Ba lậu hoặc mà kinh nêu là dục lậu, hữu lậu và vô minh lậu.
- Người đoạn trừ dục lậu, ly tham thoát vô minh và đoạn trừ hữu lậu thì giải thoát khỏi sanh y.
- Người ấy mang thân cuối cùng và dẹp tan cỗ xe ma.
Kinh Lậu Hoặc Thứ Hai nằm trong bộ Phật Thuyết Như Vậy, một tập hợp các bài kinh ngắn thuộc kinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli. Bài kinh mang số hiệu Iti 57 và mở đầu bằng lời dạy gửi đến các Tỷ-kheo, tức các vị xuất gia trong Tăng đoàn, về ba lậu hoặc. Phần văn xuôi nằm ở đoạn 1.1 đến 2.6, bài kệ nằm ở đoạn 3.1 đến 3.6, và lời kết nằm ở đoạn 4.1 đến 4.2.
Chữ nirūpadhi, khỏi sanh y, chỉ trạng thái không còn những điều kiện nuôi lớn một đời sống mới. Bài kệ đi từ việc đoạn trừ từng lậu hoặc đến hình ảnh mang thân cuối cùng và dẹp tan cỗ xe ma. Theo cách đọc của người viết, không phải câu trong kinh, thân cuối cùng ở đây không phải một lời hứa về tương lai xa, mà là dấu hiệu của một tâm đã đoạn tận các lậu hoặc ngay trong đời này.
Thuật ngữ Pāli trong kinh
- āsavā
- lậu hoặc
- kāmāsavo
- dục lậu
- bhavāsavo
- hữu lậu
- avijjāsavo
- vô minh lậu
- khīṇo
- đã đoạn trừ
- virājitā
- đã ly tham
- parikkhīṇo
- đã đoạn trừ hẳn
- vippamutto
- đã giải thoát
- nirūpadhi
- khỏi sanh y
- māraṁ
- ma vương
Kinh Lậu Hoặc Thứ Hai
1Điều này đã được Thế Tôn nói đến, đã được bậc A-la-hán nói đến, và tôi đã được nghe:
Này các Tỷ-kheo, có ba loại lậu hoặc này. Thế nào là ba? Dục lậu, hữu lậu và vô minh lậu. Này các Tỷ-kheo, có ba lậu hoặc này. Thế Tôn đã nói lên ý nghĩa này. Ở đây, ý nghĩa này được nói đến.Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: “Tayome, bhikkhave, āsavā. Katame tayo? Kāmāsavo, bhavāsavo, avijjāsavo— ime kho, bhikkhave, tayo āsavā”ti. Etamatthaṁ bhagavā avoca. Tatthetaṁ iti vuccati:This was said by the Buddha, the Perfected One: that is what I heard. “Mendicants, there are these three defilements. What three? The defilements of sensuality, desire to be reborn, and ignorance. These are the three defilements.” The Buddha spoke this matter. On this it is said:
2Ai đoạn trừ dục lậu,
Ly tham thoát vô minh,
Hữu lậu được đoạn trừ,
Giải thoát khỏi sanh y,
Mang cái thân cuối cùng,
Dẹp tan cỗ xe ma.“Yassa kāmāsavo khīṇo,
avijjā ca virājitā;
Bhavāsavo parikkhīṇo,
vippamutto nirūpadhi;
Dhāreti antimaṁ dehaṁ,
jetvā māraṁ savāhinin”ti.“One who has ended the defilement of sensuality, whose ignorance has faded away, and whose desire to be reborn is finished— liberated, free of attachments, they bear their final body, having vanquished Māra with his legions.”
3Ý nghĩa này được Thế Tôn nói đến và tôi đã được nghe.Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Aṭṭhamaṁ.This too is a matter that was spoken by the Blessed One: that is what I heard.
Giải nghĩa ngắn
Bài kinh này khác với bài kinh trước ở chỗ nó không dạy cách quán tri mà nói thẳng kết quả của việc đoạn trừ: dục lậu đoạn trừ, vô minh ly tham, hữu lậu đoạn trừ, và tâm giải thoát khỏi sanh y. Theo cách đọc của người viết, không phải câu trong kinh, thứ tự này cho thấy mỗi lậu hoặc được đối trị bằng một cách khác nhau, chứ không phải một phương thuốc chung cho cả ba.
Hình ảnh mang thân cuối cùng và dẹp tan cỗ xe ma kết lại bài kệ bằng một giọng dứt khoát. Theo cách đọc của người viết, không phải câu trong kinh, cỗ xe ma ở đây là toàn bộ những điều kiện kéo tâm đi trong vòng sinh tử, và dẹp tan cỗ xe ấy nghĩa là những điều kiện ấy không còn chở tâm đi nữa.
Ví dụ của người viết (không phải lời kinh), không phải chuyện trong kinh: một người từng nghiện mua sắm để khỏa lấp buồn chán, sau khi thấy rõ buồn chán không hết nhờ mua sắm thì người ấy ngừng mua, và số tiền tiết kiệm được chỉ là phần nhỏ so với sự nhẹ nhõm khi không còn bị thôi thúc mua nữa.
Kinh không nói người đoạn trừ lậu hoặc trở nên phi thường hay có năng lực lạ, mà chỉ nói người ấy giải thoát khỏi sanh y và mang thân cuối cùng. Theo cách đọc của người viết, không phải câu trong kinh, sự giản dị của lời kết này tự nó đã là một lời nhắc: giải thoát được đo bằng mức độ tâm hết bị trói, chứ không đo bằng những điều kỳ lạ bên ngoài.
Đoạn trừ ba lậu hoặc là giải thoát khỏi sanh y, mang thân cuối cùng và dẹp tan cỗ xe ma.
Viết bởi Diệu Hạnh
Nguồn trích dẫn
- Phật Thuyết Như Vậy 57 (Dutiyaāsava Sutta, Itivuttaka 57). Bản Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka, Iti 57 trên SuttaCentral.
- Bản tiếng Anh: Bhikkhu Sujato dịch, SuttaCentral, phát hành theo giấy phép CC0.
- Bản tiếng Việt: HT. Thích Minh Châu dịch (Tiểu Bộ Kinh, Kinh Phật Thuyết Như Vậy, Chương Ba Pháp; bản trên phatphapungdung.com, lấy ngày 24/10/2026). Bản dịch tiếng Việt của HT. Thích Minh Châu, trích đăng để phụng sự Pháp thí; nếu chủ sở hữu bản quyền có yêu cầu, xin liên hệ 0902 332 970 để điều chỉnh.
- Tên kinh tiếng Việt do Hoan Hỉ đặt theo tên Pāli; bản dịch của HT. Thích Minh Châu không đặt tên riêng cho từng kinh trong Phật Thuyết Như Vậy.