Kinh Sống Đúng Pháp
Dhammacariya Sutta
Còn gọi là: Kinh Kapila, Kinh Pháp Hành, Kinh Tập 2.6
Sống đúng Pháp là châu báu quý nhất, dù tại gia hay xuất gia. Bài kinh nói thẳng về người khoác áo tu mà lòng đầy bụi bặm, và về một Tăng chúng biết giữ mình trong sạch.
Trước khi đọc kinh
Kinh Sống Đúng Pháp (Dhammacariya Sutta), còn gọi là Kinh Kapila, là bài kinh thứ sáu trong phẩm Tiểu (Cūḷavagga) của Kinh Tập. Bài kệ đầu: sống đúng theo Pháp, sống đời phạm hạnh, bậc hiền trí gọi đó là châu báu cao quý nhất (kệ 1.1–1.2). Theo chú giải Kinh Tập (Paramatthajotikā), sống đúng Pháp là những việc lành nơi thân, khẩu, ý; phạm hạnh ở đây là con đường Thánh; và đó là châu báu cao quý nhất vì nó đi theo mình, do mình làm chủ, không ai chia phần được. Chú giải nhận xét: hai câu đầu cho thấy dù tại gia hay xuất gia, chỗ nương tựa chỉ là sự thực hành đúng; rồi bài kinh mới nói đến người xuất gia mà không thực hành. Người ấy ăn nói thô lỗ, ưa làm khổ người như loài thú hoang, nên đời sống càng tệ hại, bụi bặm trong lòng càng dày (kệ 2.1–2.4); ưa cãi cọ, bị si mê che kín, được giảng giải cũng không hiểu Pháp (kệ 3.1–3.4); quấy nhiễu các vị đã khéo tu tập mà không biết đó là con đường đưa đến địa ngục (kệ 4.1–4.4).
Chú giải kể duyên khởi. Sau khi Phật Ca-diếp (Kassapa) nhập diệt, có hai anh em xuất gia: người anh là Sodhana dốc sức thiền định và chứng quả A-la-hán; người em là Kapila chọn việc học, thông thạo Tam tạng, có đông đệ tử và nhiều lợi dưỡng. Say vì học rộng, Kapila nói điều được phép là không được phép, điều có lỗi là không có lỗi, và khi các vị Tỷ-kheo hiền thiện khuyên can thì chê họ như nắm tay rỗng. Người anh khuyên đến hai ba lần rồi thôi. Một ngày Bố-tát, Kapila lên tòa hỏi ba lần giới bổn có được tụng không, không ai đáp; ông liền nói nghe hay không nghe giới bổn thì cũng chẳng có giới luật gì cả, rồi đứng dậy. Theo chú giải, ông đã làm cho giáo pháp của Phật Ca-diếp suy tàn như vậy. Rất lâu sau, vào thời Đức Phật Gotama, năm trăm người con của làng chài gần Xá-vệ (Sāvatthī) kéo lưới được một con cá thân vàng óng mà miệng hôi thối, đem dâng vua; vua mang cá đến Kỳ Viên (Jetavana) hỏi Đức Phật. Ngài nói đó là Kapila: thân vàng vì xưa đã giảng dạy lời Phật, miệng hôi vì đã mắng nhiếc các vị Tỷ-kheo. Con cá đáp lời Đức Phật, rồi hối hận mà chết. Trước đại chúng đang xúc động, Đức Phật nói bài kinh này; chú giải ghi năm trăm người con làng chài ấy xuất gia và chứng quả A-la-hán, chính là các vị trong Kinh Yasoja (Ud 3.3).
Hiểu đúng: bài kinh không dạy khinh chê người xuất gia, mà dạy Tăng chúng tự giữ mình trong sạch. Lời kinh hướng về chính các vị Tỷ-kheo: khi biết một người có ước muốn xấu, hạnh kiểm xấu, hãy đồng lòng tránh xa (kệ 7.1–8.2), như sàng bỏ những hạt lép (kệ 9.1–9.2); chú giải giải hạt lép là hạt nhìn bên ngoài giống hạt lúa mà bên trong rỗng, như người mang hình tướng Sa-môn mà không có giới. Điều kinh nhắm đến là một đời sống chung hòa hợp: người trong sạch sống với người trong sạch, kính trọng lẫn nhau, rồi cùng nhau chấm dứt khổ đau (kệ 10.1–10.4). Chữ patissatā ở kệ 10.2 có thể hiểu là “luôn có chánh niệm”; ở đây dịch là “kính trọng lẫn nhau” theo chú giải, vốn giải chữ này là sống với nhau có lòng tôn kính. Chuyện Kapila cũng là lời nhắc cho người học Phật tại gia: học nhiều mà không sống theo thì cái học dễ thành kiêu mạn, như Pháp Cú phẩm Song Yếu dạy: người tụng nhiều mà phóng dật, không làm theo, thì như kẻ chăn bò đếm bò của người khác (kệ 19). Tối nay, bạn có thể tự hỏi: điều mình học hôm nay, mình đã sống được bao nhiêu?
Ý chính
- Sống đúng Pháp, sống đời phạm hạnh là châu báu cao quý nhất (1.1–1.2).
- Người xuất gia mà ăn nói thô lỗ, ưa làm khổ người thì bụi bặm trong lòng càng dày (2.1–2.4).
- Tỷ-kheo ưa cãi cọ, bị si mê che kín, được giảng giải cũng không hiểu Pháp (3.1–3.4).
- Người đầy cấu uế lâu năm thật khó làm cho sạch, như hố phân đầy ắp (6.1–6.4).
- Tăng chúng đồng lòng tránh xa người có ước muốn xấu, như sàng bỏ hạt lép (8.1–9.2).
- Người trong sạch sống với người trong sạch, hòa hợp, sáng suốt thì chấm dứt khổ đau (10.1–10.4).
Thuật ngữ Pāli trong kinh
- dhammacariya
- sống đúng Pháp; theo chú giải là những việc lành nơi thân, khẩu, ý
- brahmacariya
- phạm hạnh; theo chú giải ở đây là con đường Thánh
- vasuttama
- châu báu cao quý nhất
- mukhara
- ăn nói thô lỗ, lắm lời
- patissata
- theo chú giải là kính trọng lẫn nhau; cũng có thể hiểu là có chánh niệm
- saṅkilesa
- điều ô nhiễm, sự làm cho tâm dơ bẩn
- palāpa
- hạt lép: bên ngoài như hạt lúa, bên trong rỗng
- samagga
- hòa hợp, đồng lòng
Kinh Sống Đúng Pháp
1Pháp hạnh và Phạm hạnh,
Được gọi là tối thượng hạnh,
Nếu là người xuất gia,
Bỏ nhà, sống không nhà.Dhammacariyaṁ brahmacariyaṁ, Etadāhu vasuttamaṁ; Pabbajitopi ce hoti, Agārā anagāriyaṁ.A righteous life, a spiritual life, they call this the supreme treasure. But if someone goes forth from the lay life to homelessness
2Nếu bản tánh lắm mồm,
Ưa làm hại như thú,
Đời sống ấy ác độc,
Làm ngã tăng bụi trần.So ce mukharajātiko, vihesābhirato mago; Jīvitaṁ tassa pāpiyo, rajaṁ vaḍḍheti attano.who is of scurrilous character, a beast and a bully, their life gets worse, as poison grows inside them.
3Tỷ-kheo ưa cãi nhau,
Bị vô minh che đậy,
Không biết pháp luật dạy,
Pháp do Phật tuyên thuyết.Kalahābhirato bhikkhu, Mohadhammena āvuto; Akkhātampi na jānāti, Dhammaṁ buddhena desitaṁ.A mendicant who loves to quarrel, wrapped in delusion, doesn’t even know what’s been explained in the Dhamma taught by the Buddha.
4Bị vô minh lãnh đạo,
Hại bậc tu tập ngã,
Không biết đường ô nhiễm,
Đưa đến cõi địa ngục.Vihesaṁ bhāvitattānaṁ, avijjāya purakkhato; Saṅkilesaṁ na jānāti, maggaṁ nirayagāminaṁ.Harassing those who are evolved, governed by ignorance, they don’t know that corruption is the path that leads to hell.
5Vị Tỷ-kheo như vậy,
Rơi vào chỗ đọa xứ,
Đi đầu thai chỗ này,
Đến đầu thai chỗ khác,
Đi từ tối tăm này,
Đến chỗ tối tăm khác.
Vị ấy sau khi chết,
Rơi vào chỗ khổ đau.Vinipātaṁ samāpanno, gabbhā gabbhaṁ tamā tamaṁ; Sa ve tādisako bhikkhu, pecca dukkhaṁ nigacchati.Entering the underworld, passing from womb to womb, from darkness to darkness, such a mendicant falls into suffering after death.
6Như hố phân đầy tràn,
Sau nhiều năm chất chứa,
Cũng vậy, kẻ uế nhiễm,
Thật khó lòng gột sạch.Gūthakūpo yathā assa, sampuṇṇo gaṇavassiko; Yo ca evarūpo assa, dubbisodho hi sāṅgaṇo.One such as that is like a sewer brimful with years of filth for it’s hard to clean one full of grime.
7Hỡi này các Tỷ-kheo,
Hãy biết người như vậy,
Hệ lụy với gia đình,
Ác dục, ác tư duy,
Ác uy nghi cử chi,
Ác sở hành, hành xứ.Yaṁ evarūpaṁ jānātha, bhikkhavo gehanissitaṁ; Pāpicchaṁ pāpasaṅkappaṁ, pāpaācāragocaraṁ.Mendicants, knowing that someone is like this, attached to the domestic life, of corrupt wishes and wicked intent, of bad behavior and alms-resort,
8Tất cả đều đồng tình,
Tránh xa ngưòi như vậy,
Hãy thổi nó như bụi,
Hãy quăng nó như rác.Sabbe samaggā hutvāna, abhinibbajjiyātha naṁ; Kāraṇḍavaṁ niddhamatha, kasambuṁ apakassatha.then having gathered in harmony, you should expel them. Throw out the trash! Get rid of the rubbish!
9Hãy đuổi kẻ nói nhiều,
Kẻ Sa-môn giả hiệu,
Sau khi đuổi ác dục,
Ác uy nghi hành xứ.Tato palāpe vāhetha, Assamaṇe samaṇamānine; Niddhamitvāna pāpicche, Pāpaācāragocare.And sweep away the scraps— they’re not ascetics, they just think they are. When you’ve thrown out those of corrupt wishes, of bad behavior and alms-resort,
10Hãy giữ mình trong sạch,
Chung sống kẻ trong sạch,
Sống thích đáng, chánh niệm,
Rồi hòa hợp, sáng suốt,
Hãy chấm dứt khổ đau.Suddhā suddhehi saṁvāsaṁ, Kappayavho patissatā; Tato samaggā nipakā, Dukkhassantaṁ karissathāti. Dhammacariyasuttaṁ chaṭṭhaṁ.dwell in communion, ever mindful, the pure with the pure. Then in harmony, alert, you’ll make an end of suffering.
Viết bởi Chánh Tín
Nguồn trích dẫn
- Kinh Tập 2.6 (Dhammacariya Sutta). Bản Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka, Snp 2.6 trên SuttaCentral.
- Bản tiếng Anh: Bhikkhu Sujato dịch, SuttaCentral, phát hành theo giấy phép CC0.
- Bản tiếng Việt: HT. Thích Minh Châu dịch (Đại Tạng Kinh Việt Nam, Tiểu Bộ Kinh tập I; bản trên BuddhaSasana, budsas.org). Bản dịch tiếng Việt của HT. Thích Minh Châu, trích đăng để phụng sự Pháp thí; nếu chủ sở hữu bản quyền có yêu cầu, xin liên hệ 0902 332 970 để điều chỉnh.