Kinh Tái Sanh Do Dục

Trước khi đọc kinh

Kinh Tái Sanh Do Dục là bài kinh số 95 trong tập Phật Thuyết Như Vậy, tức bản dịch tiếng Việt của tập kinh Itivuttaka trong kinh Nikāya, tức năm bộ kinh gốc bằng tiếng Pāli, ngôn ngữ gốc của bộ kinh. Kinh mở đầu bằng lời kể rằng điều này đã được Thế Tôn nói đến, đã được bậc A-la-hán nói đến, và người kể đã được nghe.

Kinh gồm một khối liền, mở đầu bằng câu nêu ba sanh khởi của dục. Phần còn lại là bài kệ, nói về những người thọ dụng các dục trong đời này và đời khác, về thái độ của bậc Hiền trí khi từ bỏ tất cả dục, và về người chặt đứt dòng nước khó vượt qua để vượt qua đau khổ không còn dư tàn. Bài kệ cũng nhắc đến chư Thiên trong số những người thọ dụng dục, cho thấy dục không chỉ là chuyện của loài người.

Giải nghĩa ngắn

Kinh nêu ba sanh khởi của dục là dục đối với sự vật hiện tại, sự thích thú đối với sự vật do người ấy tự tạo ra, và sự chấp nhận sự vật do người khác tạo ra. Theo cách đọc của người viết, không phải câu trong kinh, ba trường hợp này bao quát cả dục đang có mặt trước mắt, dục do người ấy tạo ra và dục do người khác tạo ra, nên khó có một loại dục nào nằm ngoài ba trường hợp ấy.

Phần kệ nói những ai có lòng dục đối với sự vật hiện tại, các chư Thiên chi phối sự vật do người khác tạo ra, chư thiên ưa thích thú đối với sự vật tự tạo, cùng các chúng sanh khác thọ dụng các loại dục, thì đi trong luân hồi từ đời này sang đời khác mà không vượt qua được. Theo cách đọc của người viết, không phải câu trong kinh, kinh kể cả chư Thiên vào số những người thọ dụng dục, nên sự thọ dụng dục không phải chuyện chỉ của loài người.

Kinh đối chiếu với thái độ của bậc Hiền trí, là người biết rõ sự nguy hại trong việc thọ dụng các dục nên từ bỏ tất cả dục, dầu thuộc về chư Thiên hay thuộc về loài người, trong đời này và đời khác. Theo cách đọc của người viết, không phải câu trong kinh, sự từ bỏ ở đây được kinh nói như kết quả của việc thấy rõ nguy hại, chứ không phải sự ép buộc quay lưng với đời sống.

Ví dụ của người viết, không phải chuyện trong kinh. Chú Khải thích sưu tầm đồ cũ và đã chất đầy một góc nhà, dù nhiều món chú không dùng đến trong nhiều tháng (không phải lời kinh). Theo cách đọc của người viết, không phải câu trong kinh, khi chú đem cho bớt những món không dùng thì góc nhà trống ra và chú thấy nhẹ nhõm, vì lòng thích giữ đồ của chú đã bớt đi một phần.

Phần kệ cuối nói người chặt đứt dòng nước khó vượt qua, tức sự say đắm sự vật thân ái và tốt đẹp, thì làm cho lắng dịu, không còn vật dư thừa, vượt qua đau khổ không còn dư tàn, và do thắng tri được sự diệt tận của sanh nên không đi đến sanh rồi sanh lại. Theo cách đọc của người viết, không phải câu trong kinh, hình ảnh dòng nước khó vượt qua cho thấy dục không phải một vật nhỏ có thể gạt sang một bên, mà là một dòng chảy cần được chặt đứt.

Bậc Hiền trí từ bỏ tất cả dục, thuộc chư Thiên hay loài người, để vượt qua đau khổ mà không còn dư tàn.