Tích Bà La Môn Cháu Của Trưởng Lão Xá Lợi Phất
Sāriputtattherassa bhāgineyyavatthu
Tích truyện kể duyên do Đức Phật nói kệ 107 Kinh Pháp Cú, phẩm Ngàn, theo Chú giải Kinh Pháp Cú (Dhammapada-aṭṭhakathā). Bản Việt: Trưởng lão Pháp Minh dịch từ Pāli.
Bản Việt · Trưởng lão Pháp Minh dịch từ Pāli
KỆ NGÔN: (Pháp Cú số 107)
“Yo ca vassasataṃ jantu,
Aggiṃ paricare vane;
Ekañca bhāvitattānaṃ,
Muhuttamapi pūjaye;
Sā yeva pūjanā seyyo,
Yañce vassasataṃ hutaṃ.”
“Dầu trải một trăm năm,
Thờ lửa tại rừng sâu,
Chẳng bằng trong giây lát,
Cúng dường bậc tự tu.
Cúng dường vậy tốt hơn,
Hơn trăm năm tế tự”.
(Bản dịch của Ngài H.T. Minh Châu)
Kệ Pháp Cú này, Đức Bổn Sư thuyết, khi Ngài ngự tại Veḷuvana (Trúc Lâm), đề cập đến cháu Trưởng lão Sārīputta (Xá Lợi Phất).
Trưởng lão cũng đến thăm người cháu và hỏi:
- Này thầy Bà la môn, thầy có làm điều thiện chi không?
- Bạch Ngài, có.
- Thầy đã làm điều gì?
- Tháng tháng tôi giết một con thịt để tế lễ giữ gìn lửa thần.
- Thầy làm như vậy có ích gì?
- Người ta nói đó là con đường lên Phạm Thiên giới.
- Ai nói như thế?
- Bạch Ngài, các vị thầy của tôi.
- Thầy đã dốt mà các thầy của thầy lại cũng không biết con đường lên cõi Phạm Thiên. Lại đây, chúng ta cùng đi yết kiến Đức Bổn Sư.
Trưởng lão dắt người cháu đến ra mắt Đức Bổn Sư và thuật lại câu chuyện giữa hai cậu cháu, rồi nói:
- Bạch Ngài, xin Ngài hoan hỷ thuyết về con đường lên cõi Phạm Thiên cho thầy này nghe.
Đức Bổn Sư hỏi lại:
- Thầy đã nói như thế, phải không?
- Dạ phải, bạch Ngài Cồ Đàm.
Nghe vậy, Đức Thế Tôn dạy rằng:
- Này thầy Bà La môn, dầu thầy có chăm lo tế tự lửa thần như vậy cả trăm năm đi nữa, sự cúng tế của thầy cũng không bì kịp sự cúng dường đến bậc Thinh Văn của Như Lai, dầu chỉ trong giây lát.
Nói rồi, Đức Thế Tôn thuyết pháp và kết luận bằng bài kệ:
107. “Yo ca vassasataṃ jantu,
Aggiṃ paricare vane;
Ekañca bhāvitattānaṃ,
Muhuttamapi pūjaye;
Sā y’eva pūjanā seyyo,
Yañce vassasataṃ hutaṃ.”
“Trăm năm trọn một kiếp người,
Rừng sâu thờ lửa, chẳng lơi ngày nào.
Không bằng giây phút cần lao,
Cúng dường những bậc tu nào Chánh chân.
Cúng dường chân tu một lần,
Còn hơn tế tự lửa thần trăm năm.”
CHÚ GIẢI:
Jantu: chúng sanh.
Aggiṃ paricare vane: dầu cho tránh khỏi mọi
chướng ngại, vào rừng lo tế tự lửa thần ở đó…
Phần sau nên giải thích y như bài kệ trước.
Cuối thời Pháp, thầy Bà la môn đắc quả Tu Đà Hườn, nhiều người khác cũng chứng đắc Thánh quả, nhất là quả vị Tu Đà Hườn.
Pháp Chủ cũng mong độ cháu trai,
Sát sanh hàng tháng cúng thần hoài,
Dẫn chàng đến Phật, nhờ Phật thuyết,
Chánh Pháp, cho chàng tránh ác lai.
Phật dạy: Dầu con cúng lửa thần,
Trăm năm lo lắng thật chuyên cần,
Không bằng với đức tin chơn chánh,
Cúng bậc Thinh Văn chỉ một lần!
DỨT TÍCH BÀ LA MÔN
Sāriputtattherassa bhāgineyyavatthu
Bản Pāli · Chaṭṭhasaṅgāyana Tipiṭaka
Yo ca vassasataṃ jantūti imaṃ dhammadesanaṃ satthā veḷuvane viharanto sāriputtattherassa bhāgineyyaṃ ārabbha kathesi.
Tampi hi thero upasaṅkamitvā āha – “kiṃ, brāhmaṇa, kusalaṃ karosī”ti? “Āma, bhante”ti. “Kiṃ karosī”ti? “Māse māse ekaṃ ekaṃ pasuṃ ghātetvā aggiṃ paricarāmī”ti. “Kimatthaṃ evaṃ karosī”ti? “Brahmalokamaggo kireso”ti. “Kenevaṃ kathita”nti? “Ācariyehi me, bhante”ti. “Neva tvaṃ brahmalokassa maggaṃ jānāsi, nāpi te ācariyā, ehi, satthu santikaṃ gamissāmā”ti taṃ satthu santikaṃ netvā taṃ pavattiṃ ārocetvā “imassa, bhante, brahmalokassa maggaṃ kathethā”ti āha. Satthā “evaṃ kirā”ti pucchitvā “evaṃ, bho gotamā”ti vutte, “brāhmaṇa, vassasatampi evaṃ aggiṃ paricarantassa tava aggipāricariyā mama sāvakassa taṅkhaṇamattaṃ pūjampi na pāpuṇātī”ti vatvā anusandhiṃ ghaṭetvā dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha –
“Yo ca vassasataṃ jantu, aggiṃ paricare vane;
Ekañca bhāvitattānaṃ, muhuttamapi pūjaye;
Sāyeva pūjanā seyyo, yañce vassasataṃ huta”nti.
Tattha jantūti sattādhivacanametaṃ. Aggiṃ paricare vaneti nippapañcabhāvapatthanāya vanaṃ pavisitvāpi tattha aggiṃ paricareyya. Sesaṃ purimasadisamevāti.
Desanāvasāne so brāhmaṇo sotāpattiphalaṃ pāpuṇi, aññepi bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti.
Sāriputtattherassa bhāgineyyavatthu chaṭṭhaṃ.
VIII. 6. Sāriputta’s Nephew
Bản Anh · E. W. Burlingame, Buddhist Legends (1921)
107. Though a man for a hundred years...
This religious instruction was given by the Teacher while he was in residence at Veḷuvana with reference to Elder Sāriputta’s nephew.
For the Elder went to his nephew also and said, “Brahman, do you ever do a single good deed?” “Yes, Reverend Sir.” “What do you do?” “Month after month, I slay a single beast and tend the sacrificial fire.” “For what purpose do you do that?” “That, they say, is the way to the World of Brahmā.” “Who told you so?” “My teachers, Reverend Sir.” “Neither you nor your teachers know the way to the World of Brahmā. Come, let us go to the Teacher.”
So Elder Sāriputta conducted his nephew to the Teacher, informed the Teacher of the incident, and said to him, “Reverend Sir, tell this man the way to the World of Brahmā.” Said the Teacher, “Brahman, are you correctly reported?” “Yes, Sir Gotama.” “Brahman, though you should thus tend the sacrificial fire for a hundred years, yet would the merit of your performance not attain the worth of honor done to my disciple for even a single instant.” So saying, he joined the connection, and preaching the Law, pronounced the following Stanza,
107. Though a man for a hundred years should tend the sacrificial fire in the forest,
Yet, should he honor for even a single instant a man who has trained himself,
It were better for him so to render honor than to offer sacrifice for a hundred years.
- Text: N ii. 232-233.
Biên tập trang: Tuệ Minh
Nguồn trích dẫn
- Bản Việt: Trưởng lão Pháp Minh dịch từ Pāli, Chú giải Kinh Pháp Cú (Dhammapada-aṭṭhakathā), quyển 3, NXB Tôn Giáo, 2011; bản số hoá trên theravada.vn. Chép nguyên văn bản dịch, chỉ trình bày lại cho dễ đọc.
- Bản Pāli: Dhammapada-aṭṭhakathā, Chaṭṭhasaṅgāyana Tipiṭaka, Viện Nghiên cứu Vipassana (VRI), tipitaka.org.
- Bản Anh: Eugene Watson Burlingame dịch, Buddhist Legends, Harvard Oriental Series 28–30, 1921 (thuộc phạm vi công cộng); bản số hoá do Ānandajoti Bhikkhu hiệu đính, ancient-buddhist-texts.net.
- Bản dịch tiếng Việt thuộc quyền của dịch giả và nơi ấn hành, được đăng để học Pháp, không thu phí. Nếu chủ sở hữu bản quyền yêu cầu, xin liên hệ Hoan Hỉ (0902 332 970) để chúng tôi điều chỉnh ngay.