Tích Đại Đức Ujjhānasaññī
Ujjhānasaññittheravatthu
Tích truyện kể duyên do Đức Phật nói kệ 253 Kinh Pháp Cú, phẩm Cấu Uế, theo Chú giải Kinh Pháp Cú (Dhammapada-aṭṭhakathā). Bản Việt: Trưởng lão Pháp Minh dịch từ Pāli.
Bản Việt · Trưởng lão Pháp Minh dịch từ Pāli
KỆ NGÔN: (Pháp Cú câu 253)
“Paravajjānupassissa,
Niccaṃ ujjhānasaññino,
Āsavā tassa vaḍḍhanti,
Ārā so āssvakkhayā .”
“Ai thấy rõ lỗi người,
Thường sanh lòng nóng giận,
Lậu hoặc ắt tăng trưởng,
Rất xa lậu hoặc trừ.”
(HT Thích Minh Châu)
Pháp Cú nầy được Đức Thế Tôn thuyết ra khi Ngài ngự tại Jetavana, đề cập đến vị Đại Đức Ujjhānasaññī (Ưa Bắt Lỗi).
Tương truyền rằng: Vị Đại Đức nầy hay đi đây đi đó, tìm lỗi chư Tỳ Khưu, nói rằng: “Ông nầy mặc y như thế nầy, ông kia khoác y vai trái như thế kia.” . Chư Tỳ Khưu mách với Đức Bổn Sư rằng:
- Bạch Ngài! Có vị Đại Đức Ujjhānasaññī thường hành động như thế đó.
- Nầy các Tỳ Khưu! Người đứng ở địa vị trưởng, khi ban huấn từ để giáo hoá thì không gọi là người ưa bắt lỗi. Còn người có tâm đi tìm lỗi người để chỉ trích, là người vạch lá tìm sâu thì trong tám bậc thiền, dầu một bậc cũng không phát sanh đến người đó, mà toàn là lậu hoặc tăng trưởng lên thôi.
Nói rồi, Đức Bổn Sư ngâm lên kệ ngôn rằng:
“Paravajjānupassissa,
Niccaṃ ujjhānasaññino,
Āsavā tassa vaḍḍhanti,
Ārā so āssvakkhayā .”
“Ai thấy rõ lỗi người,
Thường sanh lòng nóng giận,
Lậu hoặc ắt tăng trưởng,
Rất xa lậu hoặc trừ.”
(HT Thích Minh Châu)
CHÚ GIẢI:
Ujjhānasaññino : “Phải mặc y nội như vầy, phải mặc y vai trái như vầy …” Người nào mà ưa đi tìm lỗi người để chỉ trích thế nọ, thế kia, thì một trong tám bậc thiền định không phát triển đến người đó mà các lậu hoặc lại tăng trưởng. Bởi lẽ đó, người ấy rấtxa cái gọi là A La Hán lậu tận. Cuối thời Pháp, nhiều người chứng đắc quả Thánh, nhất là Tu Đà Hườn quả.
Phải được làm Sư mới dạy trò
Không thì chớ để nặng lòng lo…
Càng hay chỉ trích tâm càng động
Lỗi nhỏ nơi người lại thấy to
Bắt lỗi ai chi tự xét mình
Tâm từ thanh tịnh, miệng làm thinh
Tám thiền, tám quả, may còn đạt
Lậu hoặc nhờ đây hết tái sinh.
DỨT TÍCH ĐẠI ĐỨC ƯA BẮT LỖI
Ujjhānasaññittheravatthu
Bản Pāli · Chaṭṭhasaṅgāyana Tipiṭaka
Paravajjānupassissāti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto ujjhānasaññiṃ nāma ekaṃ theraṃ ārabbha kathesi.
So kira “ayaṃ evaṃ nivāseti, evaṃ pārupatī”ti bhikkhūnaṃ antarameva gavesanto vicarati. Bhikkhū “asuko nāma, bhante, thero evaṃ karotī”ti satthu ārocesuṃ. Satthā, “bhikkhave, vattasīse ṭhatvā evaṃ ovadanto ananupavādo. Yo pana niccaṃ ujjhānasaññitāya paresaṃ antaraṃ pariyesamāno evaṃ vatvā vicarati, tassa jhānādīsu ekopi viseso nuppajjati, kevalaṃ āsavāyeva vaḍḍhantī”ti vatvā imaṃ gāthamāha –
“Paravajjānupassissa, niccaṃ ujjhānasaññino;
Āsavā tassa vaḍḍhanti, ārā so āsavakkhayā”ti.
Tattha ujjhānasaññinoti evaṃ nivāsetabbaṃ evaṃ pārupitabbanti paresaṃ antaragavesitāya ujjhānabahulassa puggalassa jhānādīsu ekadhammopi na vaḍḍhati, atha kho āsavāva tassa vaḍḍhanti. Teneva kāraṇena so arahattamaggasaṅkhātā āsavakkhayā ārā dūraṃ gatova hotīti.
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti.
Ujjhānasaññittheravatthu ekādasamaṃ.
XVIII. 11. The Fault-Finding Monk
Bản Anh · E. W. Burlingame, Buddhist Legends (1921)
253. If a man look to find flaws in another...
This religious instruction was given by the Teacher while he was in residence at Jetavana with reference to an Elder named Fault-finder, Ujjhānasaññī.
The story goes that this Elder used to go about finding fault with the monks, saying, “Thus does this monk put on his undergarment, thus does he put on his upper garment.” The monks reported the matter to the Teacher, saying, “Reverend Sir, Elder So-and-so is doing thus and so.” The Teacher replied, “Monks, he who attends strictly to whatever comes under the head of duty and admonishes others to do likewise, the same is not a faultfinder. But he who is minded to find fault, who seeks to find flaws in others, and who goes about talking accordingly, such a man will never attain a single one of the Specific Attainments such as Trance; only the Impurities increase within him.” So saying, he pronounced the following Stanza,
253. If a man look to find flaws in another, if he be minded ever to find fault,
The Impurities increase within him; such a man is far from Destruction of the Impurities.
- Text: N iii. 376-377.
Biên tập trang: Tuệ Minh
Nguồn trích dẫn
- Bản Việt: Trưởng lão Pháp Minh dịch từ Pāli, Chú giải Kinh Pháp Cú (Dhammapada-aṭṭhakathā), quyển 4, NXB Tôn Giáo, 2011; bản số hoá trên theravada.vn. Chép nguyên văn bản dịch, chỉ trình bày lại cho dễ đọc.
- Bản Pāli: Dhammapada-aṭṭhakathā, Chaṭṭhasaṅgāyana Tipiṭaka, Viện Nghiên cứu Vipassana (VRI), tipitaka.org.
- Bản Anh: Eugene Watson Burlingame dịch, Buddhist Legends, Harvard Oriental Series 28–30, 1921 (thuộc phạm vi công cộng); bản số hoá do Ānandajoti Bhikkhu hiệu đính, ancient-buddhist-texts.net.
- Bản dịch tiếng Việt thuộc quyền của dịch giả và nơi ấn hành, được đăng để học Pháp, không thu phí. Nếu chủ sở hữu bản quyền yêu cầu, xin liên hệ Hoan Hỉ (0902 332 970) để chúng tôi điều chỉnh ngay.