Tích Ma Vương Chẳng Nhát Được La-Hầu-La
Māravatthu
Tích truyện kể duyên do Đức Phật nói kệ 351–352 Kinh Pháp Cú, phẩm Tham Ái, theo Chú giải Kinh Pháp Cú (Dhammapada-aṭṭhakathā). Bản Việt: Thiền viện Viên Chiếu dịch.
Bản Việt · Thiền viện Viên Chiếu dịch
Ai tới đích, không sợ...
Đức Thế Tôn dạy những lời này khi Ngài đang ở tại Kỳ Viên, liên quan đến ma vương.
Một hôm, nhiều Trưởng lão Tỳ-kheo đến tịnh xá Kỳ Viên không phải thời. Các thầy vào thất Trưởng lão. La-hầu-la, đánh thức Tôn giả dậy. Thấy chẳng còn chỗ nào để ngủ, Tôn giả bèn đến nằm trước hương thất Phật. Vị Trưởng lão tôn kính này tuy mới tám tuổi nhưng đã đắc quả A-la-hán. Ma vương Vasavattì thấy vậy bèn nghĩ: "Con của Sa-môn đang nằm trước cửa hương thất, còn Sa-môn Cồ-đàm thì nghỉ ở trong. Nếu ngón tay người con bị kẹp đau, vị Sa-môn cũng sẽ thấy đau như mình bị kẹp vậy".
Rồi hắn biến thành voi chúa khổng lồ tiến đến bên vị Trưởng lão, dùng vòi quấn đầu Tôn giả và gầm lên thật to. Trong hương thất, đức Thế Tôn thấy hết, bèn nói:
- Này Ma vương, trăm ngàn kẻ như ngươi cũng không làm La-hầu-la sợ hãi được. Người này không còn kinh sợ vì đã diệt trừ tham ái, mạnh mẽ hùng tráng, đại trí đại huệ.
Ngài nói kệ:
351Ai tới đích, không sợ,
Ly ái. không nhiễm ô,
Nhổ mũi tên sanh tử,
Thân này thân cuối cùng.
352Ái lìa, không chấp thủ,
Cú pháp khéo biện tài,
Thấu suốt từ vô ngại,
Hiểu thử lớp trước sau,
Thân này thân cuối cùng,
Vị như vậy được gọi,
Bậc đại trí, đại nhân.
Phật nói xong, rất nhiều người đắc quả Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm và A-na-hàm. Ma vương tự bảo: "Sa-môn Cồ-đàm thấy ta", hắn bèn biến mất.
Māravatthu
Bản Pāli · Chaṭṭhasaṅgāyana Tipiṭaka
Niṭṭhaṅgatoti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto māraṃ ārabbha kathesi.
Ekadivasañhi vikāle sambahulā therā jetavanavihāraṃ pavisitvā rāhulattherassa vasanaṭṭhānaṃ gantvā taṃ uṭṭhāpesuṃ. So aññattha vasanaṭṭhānaṃ apassanto tathāgatassa gandhakuṭiyā pamukhe nipajji. Tadā so āyasmā arahattaṃ patto avassikova hoti. Māro vasavattibhavane ṭhitoyeva taṃ āyasmantaṃ gandhakuṭipamukhe nipannaṃ disvā cintesi – “samaṇassa gotamassa rujanakaaṅgulī bahi nipanno, sayaṃ antogandhakuṭiyaṃ nipanno, aṅguliyā pīḷiyamānāya sayampi pīḷito bhavissatī”ti. So mahantaṃ hatthirājavaṇṇaṃ abhinimminitvā āgamma soṇḍāya therassa matthakaṃ parikkhipitvā mahantena saddena koñcanādaṃ ravi. Satthā gandhakuṭiyaṃ nisinnova tassa mārabhāvaṃ ñatvā, “māra, tādisānaṃ satasahassenāpi mama puttassa bhayaṃ uppādetuṃ na sakkā. Putto hi me asantāsī vītataṇho mahāvīriyo mahāpañño”ti vatvā imā gāthā abhāsi –
“Niṭṭhaṅgato asantāsī, vītataṇho anaṅgaṇo;
Acchindi bhavasallāni, antimoyaṃ samussayo.
“Vītataṇho anādāno, niruttipadakovido;
Akkharānaṃ sannipātaṃ, jaññā pubbāparāni ca;
Sa ve antimasārīro,
Mahāpañño mahāpurisoti vuccatī”ti.
Tattha niṭṭhaṅgatoti imasmiṃ sāsane pabbajitānaṃ arahattaṃ niṭṭhaṃ nāma, taṃ gato pattoti attho. Asantāsīti abbhantare rāgasantāsādīnaṃ abhāvena asantasanako. Acchindi bhavasallānīti sabbānipi bhavagāmīni sallāni acchindi. Samussayoti ayaṃ etassa antimo deho.
Anādānoti khandhādīsu niggahaṇo. Niruttipadakovidoti niruttiyañca sesapadesu cāti catūsupi paṭisambhidāsu chekoti attho. Akkharānaṃ sannipātaṃ, jaññā pubbāparāni cāti akkharānaṃ sannipātasaṅkhātaṃ akkharapiṇḍañca jānāti, pubbakkharena aparakkharaṃ, aparakkharena pubbakkharañca jānāti. Pubbakkharena aparakkharaṃ jānāti nāma – ādimhi paññāyamāne majjhapariyosānesu apaññāyamānesupi “imesaṃ akkharānaṃ idaṃ majjhaṃ, idaṃ pariyosāna”nti jānāti. Aparakkharena pubbakkharaṃ jānāti nāma – ante paññāyamāne ādimajjhesu apaññāyamānesu “imesaṃ akkharānaṃ idaṃ majjhaṃ, ayaṃ ādī”ti jānāti. Majjhe paññāyamānepi “imesaṃ akkharānaṃ ayaṃ ādi, ayaṃ anto”ti jānāti. Evaṃ mahāpañño. Sa ve antimasārīroti esa koṭiyaṃ ṭhitasarīro, mahantānaṃ atthadhammaniruttipaṭibhānānaṃ sīlakkhandhādīnañca pariggāhikāya paññāya samannāgatattā mahāpañño, “vimuttacittattā khvāhaṃ, sāriputta, mahāpurisoti vadāmī”ti (saṃ. ni. 5.377) vacanato vimuttacittatāya ca mahāpurisoti vuccatīti attho.
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsu. Māropi pāpimā “jānāti maṃ samaṇo gotamo”ti tatthevantaradhāyīti.
Māravatthu aṭṭhamaṃ.
XXIV. 8. Māra seeks in vain to frighten Rāhula
Bản Anh · E. W. Burlingame, Buddhist Legends (1921)
351-352. He that has reached perfection...
This religious instruction was given by the Teacher while he was in residence at Jetavana with reference to Māra.
For one day several Elders entered the Jetavana monastery at an unseasonable hour, and going to the quarters of Elder Rāhula, woke him up. Rāhula, seeing no other place to sleep, went and lay down in front of the Tathāgata’s Perfumed Chamber. This Venerable Elder, although he was but eight years old, had already attained Arahatship. As Māra Vasavattī, keeping his natural form, beheld this Venerable Elder lying in front of the Perfumed Chamber, he thought to himself, “The son of the monk Gotama lies without the Perfumed Chamber, as though his finger hurt him; the monk himself reclines within the Perfumed Chamber, and if the finger of his son be pinched, he himself will feel a pinching.” So Māra took the form of a gigantic elephant-king, and drawing near the Elder, encircled the head of the Elder with his trunk, and with a loud voice trumpeted the Heron’s Call. The Teacher, even as he reclined in the Perfumed Chamber, perceived that it was Māra, and said, “Māra, with a hundred thousand like yourself, it would be impossible for you to frighten my son. My son is unafraid, devoid of Craving, of mighty vigor, of great wisdom.” So saying, he pronounced the following Stanzas,
351. He that has reached perfection, he that is unafraid, free from Craving, devoid of lust,
He that has cut out the arrows of being, such a man has reached his last state of existence.
352. He that is free from Craving, he that is without attachment,
He that is skilled to interpret words in the old dialect,
He that knows the order of the letters from first to last,
Such a man has received his last body, such a man is a great sage, a great man.
At the conclusion of the lesson many obtained the Fruit of Conversion and the Fruits of the Second and Third Paths. Māra the Evil One said to himself, “The monk Gotama knows me,” and then and there disappeared.
- Text: N iv. 69-71.
Biên tập trang: Tuệ Minh
Nguồn trích dẫn
- Bản Việt: Thiền viện Viên Chiếu dịch, Tích Truyện Pháp Cú (1995), dịch từ bản Anh Buddhist Legends của E. W. Burlingame; bản số hoá trên BuddhaSasana. Chép nguyên văn bản dịch, chỉ trình bày lại cho dễ đọc.
- Bản Pāli: Dhammapada-aṭṭhakathā, Chaṭṭhasaṅgāyana Tipiṭaka, Viện Nghiên cứu Vipassana (VRI), tipitaka.org.
- Bản Anh: Eugene Watson Burlingame dịch, Buddhist Legends, Harvard Oriental Series 28–30, 1921 (thuộc phạm vi công cộng); bản số hoá do Ānandajoti Bhikkhu hiệu đính, ancient-buddhist-texts.net.
- Bản dịch tiếng Việt thuộc quyền của dịch giả và nơi ấn hành, được đăng để học Pháp, không thu phí. Nếu chủ sở hữu bản quyền yêu cầu, xin liên hệ Hoan Hỉ (0902 332 970) để chúng tôi điều chỉnh ngay.