Tích Ngạ Quỉ Mình Rắn
Ahipetavatthu
Tích truyện kể duyên do Đức Phật nói kệ 71 Kinh Pháp Cú, phẩm Ngu, theo Chú giải Kinh Pháp Cú (Dhammapada-aṭṭhakathā). Bản Việt: Trưởng lão Pháp Minh dịch từ Pāli.
Bản Việt · Trưởng lão Pháp Minh dịch từ Pāli
KỆ NGÔN: (Pháp Cú số 71)
“Na hi pāpaṃ kataṃ kammaṃ,
Sajju khīraṃ’va muccati;
Ḍahantaṃ bālamanveti,
Bhasmācchanno’va pāvako.”
“Nghiệp ác như sữa bò,
Mới vắt chưa nổi dậy,
Như lửa ngún dưới tro,
Ngầm theo đốt kẻ quấy.”
Kệ Pháp Cú nầy, Đức Bổn Sư thuyết ra khi Ngài an ngự tại Veḷuvana, đề cập đến con ngạ quỉ mình rắn (ahipeta).
Quả nhiên, một ngày nọ, Đại đức Lakkhaṇa (Thiện Tướng), nguyên là một trong số cả ngàn cựu đạo sĩ hỏa giáo (Jatila) rủ Đại đức Moggallāna cùng đi vào thành Rājagaha khất thực. Trong lúc hai Ngài từ trên núi Gijjhakūṭa (Kỳ Xà Quật) đi xuống. Đại đức Moggallāna trông thấy con ngạ quỉ mình rắn nên mỉm cười. Đại đức Lakkhaṇa vì không có thiên nhãn, nên ngạc nhiên hỏi:
- Vì cớ chi mà đạo hữu mỉm cười?
- Thưa đạo hữu, bây giờ không phải là lúc trả lời câu hỏi của đạo hữu, đạo hữu hãy hỏi tôi khi nào chúng ta giáp mặt Đức Thế Tôn.
Sau khi đi bát vào trong thành Rājagaha trở ra, hai bạn đồng đạo đến đảnh lễ Đức Thế Tôn. Ngồi yên chỗ xong, Đại đức Lakkhaṇa liền hỏi rằng:
- Nầy đạo hữu Moggallāna! Lúc ở trên núi Gijjhakūṭa đi xuống, thấy bạn mỉm cười, tôi có hỏi cho rõ nguyên do, bạn bảo rằng: Nên hỏi bạn trước mặt Đức Thế Tôn. Vậy bây giờ bạn hãy giải rõ việc ấy đi.
Đại đức Moggallāna liền đáp:
- Thưa đạo hữu, buổi sáng nay tôi có mỉm cười khi trông thấy con ngạ quỉ mình rắn. Con quỉ dị hình nầy, đầu giống như đầu người, còn thân thì suôn đuột giống như mình rắn (ahipeta), bề dài của nó ước độ hai mươi lăm do tuần. Từ trước đầu nó, ngọn lửa bốc cháy lên dài tới sau đuôi, rồi lại bắt đầu từ đuôi cháy ra hai bên, cháy ngược tới trước đầu, hoặc từ giữa mình bốc lửa lên cháy lan ra hai bên, rồi từ hai bên mình bốc lên cháy ra hai phía, rồi từ hai phía bốc cháy nhập lại khúc giữa.
Theo tục truyền rằng: Về giống ngạ quỉ nầy có hai con, mình dài đến độ hai mươi lăm do tuần, kỳ dư những con khác chỉ dài độ ba phần tư do tuần mà thôi. Thứ dài hai mươi lăm do tuần như con mình rắn trên đây là một. Còn một con nữa là con ngạ quỉ Ô Nha (kākapeta), hình thù như con quạ.
Con sau này, Đại đức Moggallāna cũng thấy trên đỉnh núi Gijjhakūṭa. Thấy nó bị lửa thiêu đốt, Đại đức có thuyết kệ hỏi tiền nghiệp của nó như vầy:
“Pañcayojanikā jivhā,
Sīsante navayojanaṃ;
Kāyo accuggato tuyhaṃ,
Pañcavīsatiyojanaṃ;
Kinnu kammaṃ karitvāna,
Pattosi dukkhamīdissanti.”
Lược dịch:
“Với lưỡi năm do tuần,
Đầu người chín do tuần,
Mình người dài thườn thượt,
Hai mươi lăm do tuần,
Do nghiệp gì kiếp trước,
Người thọ khổ hiện thân?”
Ngạ quỉ đáp:
“Ahaṃ bhante Moggallāna
Kassapassa mahesino
Saṅghassābhihaṭaṃ bhattaṃ
Āharesiṃ yathicchakanti.”
Lược dịch:
“Bạch Đại đức Mục Kiền Liên
Thời Ca Diếp đại hiền,
Lúc Tăng chưa thọ bát,
Con ăn vụng trước tiên.”
Tiếp theo bài kệ, ngạ quỉ kể tích rằng:
- Bạch Ngài, trong thời kỳ Đức Phật Kassapa, có
nhiều vị vào làng khất thực. Dân trong làng thấy chư Tăng thì phát tâm ái mộ, nên cung thỉnh quí Ngài vào an ngự trong nhà khách sảnh, lấy nước rửa chân quí Ngài rồi thoa xức dầu. Kế đó, họ dưng cháo điểm tâm và đồ ngọt giải lao. Trong khi chờ đến giờ để cúng dường cơm ngọ, họ xúm nhau ngồi nghe thuyết pháp.
Sau thời pháp, các thính giả xin thỉnh bát không của quí Ngài, rồi mạnh ai nấy về nhà của mình, lựa toàn cao lương mỹ vị để đầy mỗi bát mà đem đến khách đường.
Lúc bấy giờ, con là một con quạ đang đậu trên mái nhà khách, thấy vậy mới bay xuống mổ ăn ba lần ba vắt cơm bát. Cơm ấy Đại đức Tăng chưa nhận lãnh cũng như chưa kiểm soát rồi bố thí, cũng không phải là cơm của thí chủ từ nhà mình đem đến, với tác ý cúng dường đến toàn thể Đại đức Tăng.
Vì ăn trước ba vắt cơm ấy, và cũng chỉ có tiền ác nghiệp ấy thôi, mà đến khi mạng chung con phải trả quả, bị thiêu đốt trong lửa địa ngục A Tỳ, quả còn dư sót nên giờ đây phải hóa sanh làm ngạ quỉ Quạ (kākapeta) ở trên núi Gijjhakūṭa, để chịu khổ như thế nầy đây.
Trên đây là tiền tích của ngạ quỉ Quạ, đã thuật lại với Đại đức Moggallāna.
Hôm nay, trước mặt Đức Thế Tôn, Đại đức quả quyết rằng:
- Tôi đã mỉm cười khi thấy ngạ quỉ mình rắn.
Bấy giờ, Đức Bổn Sư xác nhận lời của Đại đức và phán:
- Nầy các Tỳ khưu, Moggallāna đã nói sự thật. Chính Như Lai từ ngày đắc quả Chánh Giác cũng đã từng thấy ngạ quỉ rắn ấy nhưng không nói cho người khác biết vì nghĩ rằng: “Những ai không tin lời Như Lai, ắt gặp sự bất lợi.”.
Sau khi minh chứng, xác nhận sự mục kích của Đại đức Moggallāna cùng với Lakkhaṇa trong buổi sáng hôm ấy, Đức Bổn Sư thuyết về nhị thập điều (Vīsativatthūni: Có lẽ hai mươi phận sự của bậc Sa môn: là setthabhūmissayo… sikkhāpadāripūrī (xin xem “Kho tàng Pháp Bảo” của Đại đức Bửu Chơn).
Nghe Pháp xong, chư Tỳ khưu còn muốn biết sinh tiền nghiệp của ngạ quỉ mình rắn, nên bạch hỏi Đức Bổn Sư. Ngài từ bi thuyết tiếp sự tích sau đây:
Tương truyền rằng: Trong thời dĩ vãng xa xưa, có nhiều người hiệp nhau cất lên một thảo xá (paṇṇasālā) ở cạnh bờ sông gần thành Bārāṇasī, rồi dâng đến Đức Phật Độc Giác.
Từ khi an ngự nơi đó, Ngài vẫn thường thường đi vào khất thực trong thành.
Dân chúng trong thành cũng quen lệ, sáng và chiều mang theo lễ vật như hương hoa đi cúng dường Đức Phật Độc Giác. Con đường của mọi người đi viếng Đức Phật xuyên qua đám ruộng cày của một thanh niên nọ, cũng là dân ở trong thành Bārāṇasī. Vì thế, mỗi ngày hai lần sáng và chiều, tất cả đại chúng đi đến thảo xá của Đức Phật Độc Giác, ai cũng giẫm đạp lên đám ruộng của thanh niên ấy.
Chàng trai đã nhiều phen cản ngăn không cho quần chúng giẫm đạp lên đất ruộng của mình, nhưng cũng vô hiệu. Tức quá, không biết làm cách nào khác, chàng ta nghĩ quấy rằng: “Nếu như không có thảo xá của vị Sa môn ở đây, thì họ bặt đường lui tới, đâu có đạp bừa lên ruộng của ta.”.
Vì qui tội cho thảo xá của Đức Độc Giác Phật, nên chàng nông phu thừa lúc Ngài đi vào thành khất thực, chàng đập phá những đồ vật dụng của Ngài tan nát, rồi châm lửa đốt luôn cốc lá.
Khi thấy chỗ ngụ của mình đã cháy tiêu, Đức Phật Độc Giác rời bỏ chỗ ấy đi, không chút gì luyến tiếc.
Đại chúng mang hương hoa đến, trông thấy cốc bị cháy, hỏi chuyền nhau rằng: “Không biết Đại đức của chúng ta đi đâu?”. Chàng trai khi ấy cũng có mặt trong nhóm đại chúng, đến chỗ cốc cháy, chàng đứng giữa đám đông tự khoe rằng: “Chính tay tôi đã đốt thảo xá của ông ấy.”.
Quần chúng nổi giận la lên: “Hãy giữ chặt tên ấy. Tại vì nó gây tội ác mà chúng ta không còn được gặp Đức Phật Độc Giác nữa.”. Rồi kẻ tay chân, người gậy gộc đánh đập chàng nông dân ấy đến vong mạng. Chết rồi, chàng ta bị đọa xuống A tỳ địa ngục, bị thiêu đốt mãi mãi, cho đến khi địa đại cao lên thêm một do tuần mới thoát khỏi nơi đó. Vì còn dư sót quả, chàng ta phải hóa sanh ngạ quỉ Rắn, ở trên núi Gijjhakūṭa hiện nay vậy.
Khi thuật hết tích trên đây, Đức Bổn Sư kết luận rằng:
- Nầy các Tỳ khưu, nghiệp ác bao giờ cũng giống như sữa tươi vậy. Hễ sữa tươi mới vắt ra không biến chất như thế nào thì nghiệp ác bao giờ khi làm chưa thuần thục như thế ấy. Nhưng khi nghiệp quả chín mùi thì lúc bấy giờ kẻ ác phải mang lấy thống khổ triền miên vậy.
Đức Thế Tôn thuyết pháp giải rộng thêm nghĩa lý trường hợp trên đây, rồi Ngài kết thúc bằng bài kệ nầy:
“Na hi pāpaṃ kataṃ kammaṃ,
Sajju khīraṃ’va muccati;
Ḍahantaṃ bālamanveti,
Bhasmācchanno’va pāvakoti.”
“Nghiệp ác vừa mới làm ra,
Như sữa mới nặn khó mà đông ngay.
Tro tàn lửa ngún còn đây,
Ngầm theo kẻ ác, hằng ngày đốt thiêu.”
CHÚ GIẢI:
Sajju khīraṃ: Sữa tươi mới nặn, là sữa từ trong vú bò cái mới nặn ra.
Muccati: Là chín mùi, biến chất, nổi dậy. Sữa bò để lâu mới biến chất thành chua hoặc có đóng váng trên mặt, hoặc đông đặc lại, chớ lúc mới vừa nặn ra nó chưa bị mất tính chất sữa tươi của nó. Cho nên người làm sanh tô, lạc, đề hồ cần phải ủ sữa và chờ đợi một thời gian mới có kết quả.
Nghiệp ác cũng vậy, khi mới vừa làm nó chưa trổ quả liền ngay lúc ấy. Nếu quả ác thuần thục ngay thì không có ai dám tạo ác nghiệp cả. Những kẻ làm ác sở dĩ còn sống an nhiên do nhờ nghiệp lành quá khứ còn duy trì Ngũ uẩn hiện tại. Nhưng sau khi Ngũ uẩn phân ly, nghiệp quả thuần thục, những người ấy sẽ sa đọa vào khổ cảnh ác thú chẳng sai.
Ḍahantaṃ bālamanveti: Ngầm theo đốt kẻ ngu.
Bhasmācchannova pāvako: Như lửa ngún dưới
tro. Thật thế, than lửa bị vùi lấp dưới tro nóng thì không cháy lên ngọn, vì có tro che. Nhưng ai vô ý cào lớp tro mặt mà đụng nhằm lửa than thì sẽ bị phỏng da mặt, cháy tay ngay và sẽ có cảm giác nóng dữ dội như lửa cháy xém tới trong óc.
Cũng như thế, sau khi tạo nghiệp ác, kẻ ngu bị nghiệp theo đốt mãi mãi, nhứt là bị sa hỏa ngục trong kiếp thứ hai hoặc kiếp thứ ba chẳng hạn.
Khi thời pháp chấm dứt, nhiều vị Tỳ khưu chứng đắc Thánh quả, nhứt là Tu Đà Hườn quả.
Gặp Phật mà không tạo phước gì,
Còn gây tội ác rõ ngu si,
Ruộng kia trống trải, ngăn người đến,
Đường nọ liền trơn, cấm chúng đi.
Vọng chấp tư điền, đồ địa chất,
Hỏa thiêu thảo xá, cảnh Liên trì,
Nay làm ngạ quỉ mình như rắn,
Thọ khổ trường miên khó thoát ly.
DỨT TÍCH NGẠ QUỈ MÌNH RẮN
Ahipetavatthu
Bản Pāli · Chaṭṭhasaṅgāyana Tipiṭaka
Na hi pāpaṃ kataṃ kammanti imaṃ dhammadesanaṃ satthā veḷuvane viharanto aññataraṃ ahipetaṃ ārabbha kathesi.
Ekasmiñhi divase jaṭilasahassassa abbhantaro āyasmā lakkhaṇatthero ca mahāmoggallānatthero ca “rājagahe piṇḍāya carissāmā”ti gijjhakūṭato otaranti. Tesu āyasmā mahāmoggallānatthero ekaṃ ahipetaṃ disvā sitaṃ pātvākāsi. Atha naṃ lakkhaṇatthero “kasmā, āvuso, sitaṃ pātukarosī”ti sitakāraṇaṃ pucchi. “Akālo, āvuso lakkhaṇa, imassa pañhassa, bhagavato santike maṃ puccheyyāsī”ti thero āha. Tesu rājagahe piṇḍāya caritvā bhagavato santikaṃ gantvā nisinnesu lakkhaṇatthero pucchi, “āvuso, moggallānaṃ tvaṃ gijjhakūṭā otaranto sitaṃ pātukaritvā mayā sitakāraṇaṃ puṭṭho ‘bhagavato santike maṃ puccheyyāsī’ti avaca, kathehi idāni taṃ kāraṇa”nti. Thero āha – “ahaṃ, āvuso, ekaṃ petaṃ disvā sitaṃ pātvākāsiṃ. Tassa evarūpo attabhāvo – manussasīsaṃ viya assa sīsaṃ, ahissa viya seso attabhāvo, ahipeto nāmesa pamāṇato pañcavīsatiyojaniko, tassa sīsato uṭṭhitā aggijālā yāva naṅguṭṭhā gacchanti, naṅguṭṭhato uṭṭhitā aggijālā yāva sīsā, majjhesīsato uṭṭhitā dve passāni gacchanti, dvīhi passehi uṭṭhitā majjhe otarantī”ti. Dvinnaṃyeva kira petānaṃ attabhāvo pañcavīsatiyojaniko, avasesānaṃ tigāvutappamāṇo. Imassa ceva ahipetassa kākapetassa ca pañcavīsatiyojaniko. Tesu ayaṃ tāva ahipeto. Kākapetampi mahāmoggallāno gijjhakūṭamatthake paccamānaṃ disvā tassa pubbakammaṃ pucchanto imaṃ gāthamāha –
“Pañcayojanikā jivhā, sīsaṃ te navayojanaṃ;
Kāyo accuggato tuyhaṃ, pañcavīsatiyojanaṃ;
Kiṃ nu kammaṃ karitvāna, pattosi dukkhamīdisa”nti.
Athassa peto ācikkhanto –
“Ahaṃ bhante moggallāna, kassapassa mahesino;
Saṅghassa ābhataṃ bhattaṃ, āhāresiṃ yadicchaka”nti. –
Gāthaṃ vatvā āha – “bhante, kassapabuddhakāle sambahulā bhikkhū gāmaṃ piṇḍāya pavisiṃsu,. Manussā there disvā sampiyāyamānā āsanasālāyaṃ nisīdāpetvā pāde dhovitvā telaṃ makkhetvā yāguṃ pāyetvā khajjakaṃ datvā piṇḍapātakālaṃ āgamayamānā dhammaṃ suṇantā nisīdiṃsu. Dhammakathāvasāne therānaṃ patte ādāya attano attano gehā nānaggarasabhojanassa pūretvā āhariṃsu. Tadā ahaṃ kāko hutvā āsanasālāya chadanapiṭṭhe nilīno taṃ disvā ekena gahitapattato tikkhattuṃ mukhaṃ pūrento tayo kabaḷe aggahesiṃ. Taṃ pana bhattaṃ neva saṅghassa santakaṃ, na saṅghassa niyametvā dinnaṃ, na bhikkhūhi gahitāvasesakaṃ. Attano attano gehaṃ netvā manussehi bhuñjitabbakaṃ, kevalaṃ saṅghaṃ uddissa abhihaṭamattameva. Tato mayā tayo kabaḷā gahitā, ettakaṃ me pubbakammaṃ. Svāhaṃ kālaṃ katvā tassa kammassa vipākena avīcimhi paccitvā tattha pakkāvasesena idāni gijjhakūṭe kākapeto hutvā nibbatto imaṃ dukkhaṃ paccānubhomī”ti. Idaṃ kākapetassa vatthu.
Idha pana thero “ahipetaṃ disvā sitaṃ pātvākāsi”nti āha. Athassa satthā sakkhī hutvāpi uṭṭhāya “saccaṃ, bhikkhave, moggallāno āha. Mayāpesa sambodhipattadivaseyeva diṭṭho, apicāhaṃ ‘ye me vacanaṃ na saddaheyyuṃ, tesaṃ ahitāya bhaveyyā’ti parānuddayāya na kathesi”nti āha. Lakkhaṇasaṃyuttepi (saṃ. ni. 2.202 ādayo) hi mahāmoggallānena diṭṭhakāleyeva satthā tassa sakkhī hutvā vinītavatthūni kathesi, idampi tena tatheva kathitaṃ. Taṃ sutvā bhikkhū tassa pubbakammaṃ pucchiṃsu. Satthāpi tesaṃ kathesi –
Atīte kira bārāṇasiṃ nissāya nadītīre paccekabuddhassa paṇṇasālaṃ kariṃsu. So tattha viharanto nibaddhaṃ nagare piṇḍāya carati. Nāgarāpi sāyaṃpātaṃ gandhapupphādihatthā paccekabuddhassūpaṭṭhānaṃ gacchanti. Eko bārāṇasivāsī puriso taṃ maggaṃ nissāya khettaṃ kasi. Mahājano sāyaṃpātaṃ paccekabuddhassūpaṭṭhānaṃ gacchanto taṃ khettaṃ maddanto gacchati. Kassako ca “mā me khettaṃ maddathā”ti vārentopi vāretuṃ nāsakkhi. Athassa etadahosi – “sace imasmiṃ ṭhāne paccekabuddhassa paṇṇasālā na bhaveyya, na me khettaṃ maddeyyu”nti. So paccekabuddhassa piṇḍāya paviṭṭhakāle paribhogabhājanāni bhinditvā paṇṇasālaṃ jhāpesi. Paccekabuddho taṃ jhāmaṃ disvā yathāsukhaṃ pakkāmi. Mahājano gandhamālaṃ ādāya āgato jhāmapaṇṇasālaṃ disvā “kahaṃ nu kho no ayyo gato”ti āha. Sopi mahājaneneva saddhiṃ gato mahājanamajjhe ṭhitakova evamāha – “mayā tassa paṇṇasālā jhāpitā”ti. Atha naṃ “gaṇhatha, imaṃ pāpimaṃ nissāya mayaṃ paccekabuddhaṃ daṭṭhuṃ na labhimhā”ti daṇḍādīhi pothetvā jīvitakkhayaṃ pāpesuṃ. So avīcimhi nibbattitvā yāvāyaṃ mahāpathavī yojanamattaṃ ussannā, tāva niraye paccitvā pakkāvasesena gijjhakūṭe ahipeto hutvā nibbatti. Satthā idaṃ tassa pubbakammaṃ kathetvā, “bhikkhave, pāpakammaṃ nāmetaṃ khīrasadisaṃ, yathā khīraṃ duyhamānameva na pariṇamati. Tathā kammaṃ kayiramānameva na vipaccati. Yadā pana vipaccati, tadā evarūpena dukkhena socatī”ti anusandhiṃ ghaṭetvā dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha –
“Na hi pāpaṃ kataṃ kammaṃ, sajjukhīraṃva muccati;
Ḍahantaṃ bālamanveti, bhasmacchannova pāvako”ti.
Tattha sajjukhīraṃ vāti taṃ khaṇaṃyeva dhenuyā thanehi nikkhantaṃ abbhuṇhaṃ khīraṃ na muccati na pariṇamati. Idaṃ vuttaṃ hoti – yathā idaṃ sajjukhīraṃ taṃ khaṇaññeva na muccati na pariṇamati na pakatiṃ vijahati. Yasmiṃ pana bhājane duhitvā gahitaṃ yāva tattha takkādiambilaṃ na pakkhipati, yāva dadhibhājanādikaṃ ambilabhājanaṃ na pāpuṇāti, tāva pakatiṃ avijahitvā pacchā jahati, evameva pāpakammampi kariyamānameva na vipaccati. Yadi vipacceyya, na koci pāpakammaṃ kātuṃ visaheyya. Yāva pana kusalābhinibbattā khandhā dharanti, tāva naṃ te rakkhanti. Tesaṃ bhedā apāye nibbattakkhandhesu vipaccati, vipaccamānañca ḍahantaṃ bālamanveti.“Kiṃ viyā”ti? “Bhasmacchannova pāvako”ti. Yathā hi chārikāya paṭicchanno vītaccitaṅgāro akkantopi chārikāya paṭicchannattā na tāva ḍahati, chārikaṃ pana tāpetvā cammādīnaṃ ḍahanavasena yāva matthaluṅgā ḍahanto gacchati, evameva pāpakammampi yena kataṃ hoti, taṃ bālaṃ dutiye vā tatiye vā attabhāve nirayādīsu nibbattaṃ ḍahantaṃ anugacchatīti.
Desanāvasāne bahū sotāpannādayo ahesunti.
Ahipetavatthu dvādasamaṃ.
V. 12. The Snake-Ghost and the Crow-Ghost
Bản Anh · E. W. Burlingame, Buddhist Legends (1921)
71. For an evil deed, when done, does not bear evil fruit at once, just as new-milked milk does not turn at once.
It follows the doer, the simpleton, to consume him, like fire covered with ashes.
This religious instruction was given by the Teacher while he was in residence at Veḷuvana with reference to a certain snake-ghost.
For on a certain day, in the midst of a thousand ascetics wearing matted hair, the Venerable Elder Lakkhaṇa and the Venerable Elder Moggallāna the Great descended from Vulture Peak with the intention of making an alms-pilgrimage in Rājagaha. The Venerable Elder Moggallāna the Great, seeing a snake-ghost, smiled. Thereupon Elder Lakkhaṇa asked him the reason for his smile, saying, “Brother, why do you smile?” Said Elder Moggallāna the Great, “Brother, it is not the proper time for you to ask that question. Wait until we are in the presence of the Exalted One and then ask me.” When they had completed their rounds for alms in Rājagaha and had come into the presence of the Teacher and had sat down. Elder Lakkhaṇa asked Elder Moggallāna, “Brother Moggallāna, as you were descending from Vulture Peak, you smiled; and when I asked you the reason for your smile, you said, ‘Wait until we are in the presence of the Teacher and then ask me.’ Now tell me the reason.”
Said the Elder, “Brother, I smiled because I saw a snake-ghost. This is what he looked like: his head was like the head of a man, and the rest of his body was like that of a snake. He was what is called a snake-ghost. He was twenty-five leagues in length. Flames of fire started from his head and went as far as his tail; flames of fire started from his tail and went as far as his head. Flames of fire starting from his head played on both sides of his body; flames of fire starting from his sides descended on his body. There are two ghosts, they say, whose length is twenty-five leagues, the length of the rest being three-quarters of a league. But the length of this snake-ghost and of this crow-ghost was twenty-five leagues.” So much for the snake-ghost.
On another occasion Moggallāna saw a crow-ghost enduring torment on the summit of Vulture Peak. And he asked the ghost about his former deed, pronouncing the following Stanza,
Your tongue is five leagues long, your head is nine leagues long.
Your body rises twenty-five leagues above the earth;
What was the deed you did to meet with such suffering as this?
Said the ghost, answering his question,
Reverend Moggallāna, I carried away to my heart’s content, food
Brought to a company of monks of the mighty sage Kassapa.
12 a. Story of the Past: The crow-ghost
Reverend Sir, in the dispensation of the Buddha Kassapa, a company of monks entered a village for alms. When the villagers saw the Elders, they received them cordially, provided seats for them in a rest-house, furnished them with rice-porridge, gave them hard food, and bathed their feet and anointed them with oil. And while waiting for the time to come to give alms, they sat and listened to the Law. At the conclusion of the recitation of the Law they took the Elders’ bowls, filled them in their several houses with food flavored with various choice flavors, and returned with them.
At that time I was a crow, perched on the ridge-pole of the rest-house. When I saw what was happening, I filled my mouth thrice out of the bowl taken by one of those villagers, taking three mouthfuls of food. Now that food did not belong to the company of monks, nor was it given and handed over to the company of monks. It was simply and solely the remains of food taken by the monks which the villagers would have carried to their own houses and eaten, and was brought forth merely on the occasion of the visit of the monks. Well, I took three mouthfuls; that was the extent of my misdeed in a former state of existence. As the result of that misdeed, when I died, I suffered torment in the Avīci Hell; and thereafter, because the fruit of my evil deed was not yet exhausted, I was reborn on Vulture Peak as a crow-ghost. Now as the fruit of my evil deed, I endure this suffering. End of Story of the crow-ghost.
At this point, then, the Elder said, “I smiled because I saw a snake-ghost.” Straightway the Teacher arose and witnessed to the truth of Moggallāna’s statement, saying, “Monks, what Moggallāna says is the exact truth. I myself saw this very ghost on the day I attained Enlightenment. But out of compassion for others, I did not say, ‘As for those who will not believe my words, may it be to their disadvantage.’ ” (According to the Lakkhaṇa Saṁyutta, when Moggallāna the Great saw the ghost, the Teacher became his witness and told twenty stories.) When the monks heard what he said, they inquired about his deed in a former state of existence. Thereupon the Teacher related the following
12 b. Story of the Past: The snake-ghost
The story goes that in times long past men erected a bower of leaves and grass on the bank of the river near Benāres for a Private Buddha. During his residence there the Private Buddha regularly went to the city for alms, and the residents of the city, in the evening and in the morning, took perfumes and garlands in their hands and went and ministered to the Private Buddha. Now a certain resident of Benāres was plowing a field near the wayside, and as the multitude passed by in the evening and in the morning to do service to the Private Buddha, they trampled his field. The farmer tried to prevent them from so doing, saying to them, “Do not trample my field,” but in spite of his best efforts, was unable to do so. Finally the following thought occurred to him, “If the bower of the Private Buddha were not in this place, they would not trample my field.” Accordingly, when the Private Buddha had entered the city for alms, the farmer broke all of his vessels for eating and drinking and set fire to his bower of leaves and grass.
When the Private Buddha saw his bower burned down, he wandered forth at his own good pleasure. When the multitude drew near with perfumes and garlands and saw the bower of leaves and grass burned down, they said, “Where can our noble teacher have gone?” Now the farmer also had gone with the multitude, and standing among them, said, “It was I who burned down his bower of leaves and grass.” Then the multitude cried out, “Seize him; seize him. All because of this wicked man, we have lost the privilege of seeing the Private Buddha.” And they beat him with sticks and stones and deprived him of life. He was reborn in the Avīci Hell. After suffering torment in this Hell until the great earth was elevated a league, he came out thence; and because the fruit of his evil deed was not yet exhausted, he was reborn on Vulture Peak as a snake-ghost. End of Story of the snake-ghost.
When the Teacher had related his misdeed in a former state of existence, he said,“Monks, as for an evil deed, it is like milk. Even as milk does not turn as soon as it is drawn, even so an evil deed does not at once ripen. But when it has once ripened, that moment it brings with it suffering such as this.” And joining the connection and preaching the Law, he pronounced the following Stanza,
71. For an evil deed, when done, does not bear evil fruit at once, just as new-milked milk does not turn at once.
It follows the doer, the simpleton, to consume him, like fire covered with ashes.
- The Story of the Present is derived from Saṁyutta, xix: ii. 254 ff. Cf. stories v. 13, X. 6, XX. 6, and xxii. 2. Text: N ii. 63-68.
Biên tập trang: Tuệ Minh
Nguồn trích dẫn
- Bản Việt: Trưởng lão Pháp Minh dịch từ Pāli, Chú giải Kinh Pháp Cú (Dhammapada-aṭṭhakathā), quyển 2, NXB Tôn Giáo, 2011; bản số hoá trên theravada.vn. Chép nguyên văn bản dịch, chỉ trình bày lại cho dễ đọc.
- Bản Pāli: Dhammapada-aṭṭhakathā, Chaṭṭhasaṅgāyana Tipiṭaka, Viện Nghiên cứu Vipassana (VRI), tipitaka.org.
- Bản Anh: Eugene Watson Burlingame dịch, Buddhist Legends, Harvard Oriental Series 28–30, 1921 (thuộc phạm vi công cộng); bản số hoá do Ānandajoti Bhikkhu hiệu đính, ancient-buddhist-texts.net.
- Bản dịch tiếng Việt thuộc quyền của dịch giả và nơi ấn hành, được đăng để học Pháp, không thu phí. Nếu chủ sở hữu bản quyền yêu cầu, xin liên hệ Hoan Hỉ (0902 332 970) để chúng tôi điều chỉnh ngay.