Tích Người Diễn Kịch Câm Xuất Gia Làm Sa Môn
Naṭaputtakattheravatthu
Tích truyện kể duyên do Đức Phật nói kệ 417 Kinh Pháp Cú, phẩm Bà-la-môn, theo Chú giải Kinh Pháp Cú (Dhammapada-aṭṭhakathā). Bản Việt: Thiền viện Viên Chiếu dịch.
Bản Việt · Thiền viện Viên Chiếu dịch
Bỏ trói buộc loài người ...
Đức Thế Tôn dạy những lời này khi Ngài đang ở tại Trúc Lâm, liên quan đến một thầy Tỳ-kheo trước khi xuất gia, là diễn viên kịch câm.
Có một diễn viên kịch câm đi trình diễn lang thang đây đó. Một hôm nghe Phật thuyết pháp xong, ông xin xuất gia làm Sa-môn và đắc quả A-la-hán. Khi đến làng kia khất thực, đức Phật và chư Tăng trông thấy một diễn viên kịch câm khác đang biểu diễn. Các thầy hỏi thầy Tỳ-kheo cựu diễn viên:
- Này huynh, ở đàng kia có một diễn viên kịch câm đang diễn trò như huynh hồi ấy. Huynh có nhớ tiếc cuộc sống cũ không?
- Thưa chư huynh, không.
Các thầy bạch Phật:
- Bạch Thế Tôn, thầy Tỳ-kheo này nói dối, phạm tội vọng ngữ.
Đức Phật dạy:
- Này các Tỳ-kheo, ông ấy đã thoát được mọi buộc ràng.
Và Ngài nói kệ:
417Bỏ trói buộc loài người,
Vượt trói buộc cõi trời,
Giải thoát mọi buộc ràng,
Ta gọi Bà-la-môn.
Naṭaputtakattheravatthu
Bản Pāli · Chaṭṭhasaṅgāyana Tipiṭaka
Hitvāti imaṃ dhammadesanaṃ satthā veḷuvane viharanto ekaṃ naṭaputtakaṃ ārabbha kathesi.
So kira ekaṃ naṭakīḷaṃ kīḷayamāno vicaranto satthu dhammakathaṃ sutvā pabbajitvā arahattaṃ pāpuṇi. Tasmiṃ buddhappamukhena bhikkhusaṅghena saddhiṃ piṇḍāya pavisante bhikkhū ekaṃ naṭaputtaṃ kīḷantaṃ disvā, “āvuso, esa tayā kīḷitakīḷitaṃ kīḷati, atthi nu kho te ettha sineho”ti pucchitvā “natthī”ti vutte “ayaṃ, bhante, abhūtaṃ vatvā aññaṃ byākarotī”ti āhaṃsu. Satthā tesaṃ kathaṃ sutvā, “bhikkhave, mama putto sabbayoge atikkanto”ti vatvā imaṃ gāthamāha –
“Hitvā mānusakaṃ yogaṃ, dibbaṃ yogaṃ upaccagā;
Sabbayogavisaṃyuttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇa”nti.
Tattha mānusakaṃ yoganti mānusakaṃ āyuñceva pañca kāmaguṇe ca. Dibbayogepi eseva nayo. Upaccagāti yo mānusakaṃ yogaṃ hitvā dibbaṃ yogaṃ atikkanto, taṃ sabbehi catūhipi yogehi visaṃyuttaṃ ahaṃ brāhmaṇaṃ vadāmīti attho.
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti.
Naṭaputtakattheravatthu pañcatiṃsatimaṃ.
XXVI. 35. The Monk who was once a Mime
Bản Anh · E. W. Burlingame, Buddhist Legends (1921)
417. He that has cast off...
This religious instruction was given by the Teacher while he was in residence at Veḷuvana with reference to a certain monk who was once a mime.
It is said that a certain mime giving performances from place to place heard the Teacher preach the Law, whereupon he retired from the world, became a monk, and attained Arahatship. One day, as he as entering the village for alms, in company with the Congregation of Monks presided over by the Buddha, the monks saw a certain mime going through his performance. Thereupon they asked the monk who was once a mime, “Brother, yonder mime is going through the same kind of performance you used to go through; have you no longing for this sort of life?” “No, brethren,” replied the monk. The monks said to the Teacher, “Reverend Sir, this monk utters what is not true, is guilty of falsehood.” When the Teacher heard them say this, he replied, “Monks, my son has passed beyond all bonds.” So saying, he pronounced the following Stanza,
417. He that has cast off the bondage of things of earth,
He that has escaped from the bondage of things of heaven,
He that has thrown off every bond, such a man I call a Brahman.
- Text: N iv. 224-225.
Biên tập trang: Tuệ Minh
Nguồn trích dẫn
- Bản Việt: Thiền viện Viên Chiếu dịch, Tích Truyện Pháp Cú (1995), dịch từ bản Anh Buddhist Legends của E. W. Burlingame; bản số hoá trên BuddhaSasana. Chép nguyên văn bản dịch, chỉ trình bày lại cho dễ đọc.
- Bản Pāli: Dhammapada-aṭṭhakathā, Chaṭṭhasaṅgāyana Tipiṭaka, Viện Nghiên cứu Vipassana (VRI), tipitaka.org.
- Bản Anh: Eugene Watson Burlingame dịch, Buddhist Legends, Harvard Oriental Series 28–30, 1921 (thuộc phạm vi công cộng); bản số hoá do Ānandajoti Bhikkhu hiệu đính, ancient-buddhist-texts.net.
- Bản dịch tiếng Việt thuộc quyền của dịch giả và nơi ấn hành, được đăng để học Pháp, không thu phí. Nếu chủ sở hữu bản quyền yêu cầu, xin liên hệ Hoan Hỉ (0902 332 970) để chúng tôi điều chỉnh ngay.