Tích Thầy Tỳ Kheo Bị Kết Tội Trộm Cắp
Aññatarattheravatthu
Tích truyện kể duyên do Đức Phật nói kệ 409 Kinh Pháp Cú, phẩm Bà-la-môn, theo Chú giải Kinh Pháp Cú (Dhammapada-aṭṭhakathā). Bản Việt: Thiền viện Viên Chiếu dịch.
Bản Việt · Thiền viện Viên Chiếu dịch
Ở đời vật dài, ngắn ...
Đức Thế Tôn dạy những lời này khi Ngài đang ở tại Kỳ Viên, liên quan đến một thầy Tỳ-kheo.
Tại thành Xá-vệ, có một người Bà-la-môn mang nặng tà kiến, một hôm vì sợ tấm vải choàng ngoài của mình có mùi mồ hôi, bèn cởi ra để ở ngoài, rồi ngồi quay mặt vào nhà mình. Lúc ấy, có một vị Sa-môn đã đắc A-la-hán, sau khi thọ trai đang đi về tinh xá , thấy tấm vải và nhìn quanh không có ai, thầy nghĩ nó vô chủ liền lượm nó như thầy từng lượm vải rách bị liệng bỏ, và cầm đi. Ông Bà-la-môn trông thấy liền đi đến mắng chửi Tôn giả:
- Này lão Tỳ-kheo đầu trọc kia, ngươi lấy tấm vải của ta đấy.
- Này Bà-la-môn, tấm vải này của ông ư?
- Đúng.
- Tôi nhìn quanh không thấy ai, tưởng nó là đồ bỏ đi liền nhặt lấy. Đây, trả ông.
Nói rồi Tôn giả đưa tấm vải cho ông Bà-la-môn. Khi về tinh xá, thầy kể chuyện cho các thầy Tỳ-kheo nghe. Các thầy bèn trêu Tôn giả:
- Này huynh, tấm vải huynh nhặt dài hay ngắn, thô hay mịn?
- Thưa chư huynh, tôi chẳng cần biết nó dài hay ngắn, thô hay mịn. Tôi không tham đắm nó. Tôi nhặt chỉ vì nghĩ nó là đồ người ta bỏ, thế thôi.
Các thầy nghe nói vậy bèn bạch Phật câu chuyện, và thưa:
- Bạch Thế Tôn, thầy Tỳ-kheo này nói dối.
Đức Phật dạy:
- Này các Tỳ-kheo, không phải đâu. Tỳ-kheo này đã nói rất thật. Kẻ nào trừ được lậu hoặc không lấy vật người khác.
Ngài nói kệ:
409Ở đời, vật dài, ngắn,
Nhỏ, lớn, đẹp hay xấu,
Phàm không cho không lấy,
Ta gọi Bà-la-môn.
Aññatarattheravatthu
Bản Pāli · Chaṭṭhasaṅgāyana Tipiṭaka
Yodha dīghanti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto aññatarattheraṃ ārabbha kathesi.
Sāvatthiyaṃ kireko micchādiṭṭhiko brāhmaṇo sarīragandhagahaṇabhayena uttarasāṭakaṃ apanetvā ekamante ṭhapetvā gehadvārābhimukho nisīdi. Atheko khīṇāsavo bhattakiccaṃ katvā vihāraṃ gacchanto taṃ sāṭakaṃ disvā ito cito ca oloketvā kañci apassanto “nissāmiko aya”nti paṃsukūlaṃ adhiṭṭhahitvā gaṇhi. Atha naṃ brāhmaṇo disvā akkosanto upasaṅkamitvā “muṇḍaka, samaṇa, mama sāṭakaṃ gaṇhasī”ti āha. Taveso, brāhmaṇāti. Āma, samaṇāti. “Mayā kañci apassantena paṃsukūlasaññāya gahito, gaṇha na”nti tassa datvā vihāraṃ gantvā bhikkhūnaṃ tamatthaṃ ārocesi. Athassa vacanaṃ sutvā bhikkhū tena saddhiṃ keḷiṃ karontā “kiṃ nu kho, āvuso, sāṭako dīgho rasso thūlo saṇho”ti. Āvuso, dīgho vā hotu rasso vā thūlo vā saṇho vā, natthi mayhaṃ tasmiṃ ālayo, paṃsukūlasaññāya naṃ gaṇhinti. Taṃ sutvā bhikkhū tathāgatassa ārocesuṃ – “esa, bhante, bhikkhu abhūtaṃ vatvā aññaṃ byākarotī”ti. Satthā “bhūtaṃ, bhikkhave, esa katheti, khīṇāsavā nāma paresaṃ santakaṃ na gaṇhantī”ti vatvā imaṃ gāthamāha –
“Yodha dīghaṃ va rassaṃ vā, aṇuṃ thūlaṃ subhāsubhaṃ;
Loke adinnaṃ nādiyati, tamahaṃ brūmi brāhmaṇa”nti.
Tassattho – sāṭakābharaṇādīsu dīghaṃ vā rassaṃ vā maṇimuttādīsu aṇuṃ vā thūlaṃ vā mahagghaappagghavasena subhaṃ vā asubhaṃ vā yo puggalo imasmiṃ loke parapariggahitaṃ nādiyati, tamahaṃ brāhmaṇaṃ vadāmīti attho.
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti.
Aññatarattheravatthu chabbīsatimaṃ.
XXVI. 26. The Monk who was accused of Theft
Bản Anh · E. W. Burlingame, Buddhist Legends (1921)
409. Whosoever here in this world...
This religious instruction was given by the Teacher while he was in residence at Jetavana with reference to a certain Elder.
The story goes that a certain Brahman of false views who lived at Sāvatthi, for fear his outer cloth might catch the odor of his body, took it off, laid it aside, and sat down facing his house. Now a certain monk who was an Arahat, on his way to the monastery after breakfast, saw that cloth, and looking about and seeing no one, and therefore concluding that it had no owner, adopted it as a refuse-rag, and took it with him. When the Brahman saw him, he went up to him and abused him, saying, “Shaveling monkling, you are taking my cloth.” “Is this your cloth, Brahman?” “Yes, monk.” “I saw no one about, and thinking it was a refuse-rag, took it with me; here it is.” So saying, the Elder gave the Brahman back his cloth. Then he went to the monastery and related the incident to the monks in detail.
When the monks heard his story, they made fun of him, saying, “Brother, is the cloth you took long or short, coarse or fine?” “Brethren,” replied the Elder, “never mind whether the cloth is long or short, coarse or fine; I have no attachment for it. I took it, supposing it to be a refuse-rag.” When the monks heard his reply, they reported the matter to Tathāgata, saying, “Reverend Sir, this monk says what is not true and utters falsehood.” Said the Teacher, “No, monks, what this monk says is quite true; they that have rid themselves of the evil passions do not take what belongs to others.” So saying, he pronounced the following Stanza,
409. Whosoever here in this world takes nothing that is not given to him,
Whether it be long or short, coarse or fine, beautiful or ugly, him I call a Brahman.
- Text: N iv. 183-184.
Biên tập trang: Tuệ Minh
Nguồn trích dẫn
- Bản Việt: Thiền viện Viên Chiếu dịch, Tích Truyện Pháp Cú (1995), dịch từ bản Anh Buddhist Legends của E. W. Burlingame; bản số hoá trên BuddhaSasana. Chép nguyên văn bản dịch, chỉ trình bày lại cho dễ đọc.
- Bản Pāli: Dhammapada-aṭṭhakathā, Chaṭṭhasaṅgāyana Tipiṭaka, Viện Nghiên cứu Vipassana (VRI), tipitaka.org.
- Bản Anh: Eugene Watson Burlingame dịch, Buddhist Legends, Harvard Oriental Series 28–30, 1921 (thuộc phạm vi công cộng); bản số hoá do Ānandajoti Bhikkhu hiệu đính, ancient-buddhist-texts.net.
- Bản dịch tiếng Việt thuộc quyền của dịch giả và nơi ấn hành, được đăng để học Pháp, không thu phí. Nếu chủ sở hữu bản quyền yêu cầu, xin liên hệ Hoan Hỉ (0902 332 970) để chúng tôi điều chỉnh ngay.