Xin xăm có nên không

Một thói quen đầu năm

Ngày đầu năm, nhiều người đi lễ, lắc ống xăm, rút một que rồi nhờ người giải. Phong tục này có ở nhiều nơi thờ tự, và người xin xăm phần lớn mang một tấm lòng mong bình an cho gia đình. Bài này không chê trách tấm lòng ấy, chỉ muốn đặt nó cạnh lời kinh để bạn tự cân nhắc.

Đức Phật nói gì về bói điềm

Kinh Phạm Võng (Trường Bộ 1) liệt kê nhiều cách kiếm sống mà kinh gọi là “nghề thấp kém” (tiracchānavijjā), là tà mạng của một số Sa-môn, Bà-la-môn: đoán điềm, đoán triệu chứng, giải mộng, xem tướng, xem dấu chuột gặm vải… (DN 1, đoạn 1.21.1–1.21.2); đoán mưa thuận hay hạn hán, được mùa hay mất mùa, bình yên hay nguy biến, ốm đau hay khỏe mạnh (đoạn 1.25.2); hỏi gương, hỏi đồng nữ, cầu hỏi thần linh (đoạn 1.26.2). Mỗi đoạn đều kết: Sa-môn Gotama tránh xa những nghề thấp kém, những tà mạng như vậy.

Danh sách này nói về cách các nhà tu sống nhờ của tín thí mà kiếm lợi, không phải một điều giới cấm người tại gia. Nhưng người tại gia cũng có thể rút ra một điều: Đức Phật không dùng, không dạy con đường đoán trước tương lai bằng điềm, vì Ngài đặt tương lai vào việc làm. Các bài Xem bói, cúng sao giải hạn và Xem ngày, phong thủy bàn thêm những chuyện gần với xin xăm.

Tin vào nghiệp hơn tin vào điềm

Có lòng tin; có giới; không đoán tương lai với những nghi lễ đặc biệt; không tin tưởng điềm lành; tin tưởng ở hành động; không tìm kiếm ngoài Tăng chúng người xứng đáng tôn trọng và tại đấy phục vụ trước. Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo, một nam cư sĩ là hòn ngọc trong giới nam cư sĩ, là hoa sen hồng trong giới nam cư sĩ, là hoa sen trắng trong giới nam cư sĩ.

Tăng Chi Bộ 5.175, đoạn 2.1–2.7

Câu then chốt là “tin vào nghiệp chứ không tin vào điềm” (kammaṁ pacceti no maṅgalaṁ). Người làm ngược lại, “tin vào điềm chứ không tin vào nghiệp”, bị kinh gọi bằng những chữ rất nặng (đoạn 1.1–1.5). Lý do không khó hiểu: nếu tin rằng một que xăm quyết định năm tới, ta dễ quên rằng chính việc mình làm mới quyết định. Kinh Tiểu Nghiệp Phân Biệt dạy “chúng sinh là chủ của nghiệp mình, là người thừa hưởng nghiệp mình” (MN 135, đoạn 4.1).

Điềm lành thật sự

Kinh Điềm Lành bắt đầu bằng câu hỏi của một vị thiên: “Nhiều chư thiên và loài người đã suy nghĩ về điềm lành, mong cầu được an ổn; xin Ngài nói điềm lành cao quý nhất” (Snp 2.4, kệ 2). Câu trả lời của Đức Phật không có quẻ, không có ngày giờ, chỉ có việc làm:

Hiếu dưỡng mẹ và cha,
Nuôi nấng vợ và con.
Làm nghề không rắc rối,
Là điềm lành tối thượng.

Bố thí, hành, đúng pháp,
Săn sóc các bà con,
Làm nghiệp không lỗi lầm,
Là điềm lành tối thượng.

Kinh Tập 2.4, kệ 6–7

Kệ cuối nói: “Ai làm được như vậy, ở đâu cũng không bại, đi đâu cũng an toàn” (kệ 13). Đó là một lá xăm mà ai cũng tự viết được.

Vì sao có lúc xăm “trúng”

Lời giải xăm thường rộng, nói về sức khỏe, tiền bạc, gia đạo, đi xa, nên ai cũng dễ thấy mình trong đó. Kinh Kālāma dạy cách thử một niềm tin: không tin vì truyền thống hay lời đồn, mà xét xem nó dẫn đến điều thiện hay bất thiện, an vui hay khổ đau (AN 3.65, đoạn 4.1–4.3). Một quẻ xăm khiến người ta bất an cả năm, hay khiến người ta trì hoãn việc nên làm, thì đã đem lại khổ, dù nó có “trúng” hay không.

Nếu bạn đã rút phải quẻ xấu

Thử hình dung chị Lan rút được quẻ hạ, lời giải nói năm nay gia đạo bất an. Chị lo đến mất ngủ. Nhớ lại lời kinh, chị đổi câu hỏi: nếu sợ gia đạo bất an, con đường đưa đến bình an là gì? Chị bớt to tiếng với chồng, gọi điện cho mẹ thường hơn, giữ năm giới cẩn thận hơn. Cuối năm nhìn lại, quẻ xăm đã thành một lời nhắc tốt, không còn là một bản án. Không cần sợ, không cần cúng giải; chỉ cần làm điều lành.

Một gợi ý nhỏ

Lần tới đi chùa đầu năm, bạn thử đọc chậm Kinh Điềm Lành, chọn một câu, rồi chép vào sổ tay làm “quẻ” của mình cho cả năm.