Tích Lũ Trẻ Đập Rắn
Sabbahulakumārakavatthu
Tích truyện kể duyên do Đức Phật nói kệ 131–132 Kinh Pháp Cú, phẩm Hình Phạt, theo Chú giải Kinh Pháp Cú (Dhammapada-aṭṭhakathā). Bản Việt: Trưởng lão Pháp Minh dịch từ Pāli.
Bản Việt · Trưởng lão Pháp Minh dịch từ Pāli
KỆ NGÔN: (Pháp Cú số 131-132)
131. “Sukhakāmāni bhūtāni,
Yo daṇḍena vihiṃsati;
Attano sukhamesāno,
Pecca so na labhate sukhaṃ.”
“Chúng sanh cầu an lạc,
Ai dùng trượng hại người,
Để tìm lạc cho mình,
Đời sau không được lạc.”
132. “Sukhakāmāni bhūtāni,
Yo daṇḍena na hiṃsati;
Attano sukhamesāno,
Pecca so labhate sukhaṃ.”
“Chúng sanh cầu an lạc,
Không dùng trượng hại người,
Để tìm lạc cho mình,
Đời sau được hưởng lạc.”
(Bản dịch của Ngài H.T. Minh Châu)
Kệ Pháp Cú nầy, Đức Bổn Sư đã thuyết khi Ngài ngự tại Jetavana Vihāra (Kỳ Viên Tự), đề cập đến một lũ trẻ con.
Một ngày nọ, đang vào thành Sāvatthī (Xá Vệ) để khất thực, giữa đường, Đức Bổn Sư gặp nhiều đứa trẻ cầm gậy đánh đập một con rắn hổ, Ngài bèn hỏi:
- Nầy các cậu bé, các cậu làm gì vậy?
- Bạch Ngài, chúng con đập con rắn.
Nghe vậy, Đức Bổn Sư hỏi tiếp:
- Tại sao đập nó?
- Bạch Ngài, vì sợ nó cắn.
Đức Bổn Sư liền dạy rằng:
- Các con tự nghĩ: “Ta sẽ làm cho mình được an vui”. Vậy mà các con lại đánh đập con rắn nầy, làm như thế, khi chuyển kiếp tái sanh ở cảnh giới nào, các con cũng sẽ không được an vui. Quả thật, người muốn tự mình hưởng được sự an vui thì không nên đánh đập kẻ khác.
Nói rồi, Đức Bổn Sư thuyết pháp và ngâm hai kệ ngôn nầy:
131.“Sukhakāmāni bhūtāni,
Yo daṇḍena vihiṃsati;
Attano sukhamesāno,
Pecca so na labhate sukhaṃ.”
Người nào cầu hạnh phúc cho mình mà lại lấy đao
gậy phá hại hạnh phúc kẻ khác, thì sẽ không được hạnh phúc.
132. “Sukhakāmāni bhūtāni,
Yo daṇḍena na hiṃsati;
Attano sukhamesāno,
Pecca so labhate sukhaṃ.”
Người nào cầu hạnh phúc cho mình mà không lấy đao gậy phá hại hạnh phúc kẻ khác, thì sẽ được hạnh phúc.
(Bản dịch của T.K. Trí Đức)
CHÚ GIẢI:
Yo daṇḍena: người nào làm khó, phá hại kẻ khác bằng gậy, hoặc bằng đất cục, đá chẳng hạn.
Pecca so na labhate sukhaṃ: người ấy sẽ không được hưởng hạnh phúc khi tái sanh ở cảnh giới khác, dầu là hạnh phúc cõi Nhân thiên hoặc hạnh phúc tối cao ở Níp Bàn cũng không có.
Pecca so labhate sukhaṃ: (ở kệ thứ hai): người ấy khi tái sanh ở cảnh giới khác sẽ hưởng được một trong ba hạnh phúc đã kể trên.
Cuối thời Pháp, cả năm trăm đứa bé đều đắc Thánh quả Tu Đà Hườn.
Lũ trẻ cầm cây đập hổ mang,
Bất ngờ gặp Đức Phật đi ngang,
Ngài dừng chân hỏi: “Vì sao đập?”,
Trẻ đáp: “Vì e nó cắn càn…”.
Phật dạy: Khi cần hạnh phúc mình,
Mà dùng đao trượng hại sanh linh,
Đời sau mất phước, luân hồi khổ,
Vô hại, đời sau mới phúc vinh!
DỨT TÍCH LŨ TRẺ ĐẬP RẮN
Sabbahulakumārakavatthu
Bản Pāli · Chaṭṭhasaṅgāyana Tipiṭaka
Sukhakāmāni bhūtānīti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto sambahule kumārake ārabbha kathesi.
Ekasmiñhi samaye satthā sāvatthiyaṃ piṇḍāya pavisanto antarāmagge sambahule kumārake ekaṃ gharasappajātikaṃ ahiṃ daṇḍakena paharante disvā “kumārakā kiṃ karothā”ti pucchitvā “ahiṃ, bhante, daṇḍakena paharāmā”ti vutte “kiṃ kāraṇā”ti puna pucchitvā “ḍaṃsanabhayena, bhante”ti vutte “tumhe ‘attano sukhaṃ karissāmā’ti imaṃ paharantā nibbattanibbattaṭṭhāne sukhalābhino na bhavissatha. Attano sukhaṃ patthentena hi paraṃ paharituṃ na vaṭṭatī”ti vatvā anusandhiṃ ghaṭetvā dhammaṃ desento imā gāthā abhāsi –
“Sukhakāmāni bhūtāni, yo daṇḍena vihiṃsati;
Attano sukhamesāno, pecca so na labhate sukhaṃ.
“Sukhakāmāni bhūtāni, yo daṇḍena na hiṃsati;
Attano sukhamesāno, pecca so labhate sukha”nti.
Tattha yo daṇḍenāti yo puggalo daṇḍena vā leḍḍuādīhi vā viheṭheti. Pecca so na labhate sukhanti so puggalo paraloke manussasukhaṃ vā dibbasukhaṃ vā paramatthabhūtaṃ vā nibbānasukhaṃ na labhati. Dutiyagāthāya pecca so labhateti so puggalo paraloke vuttappakāraṃ tividhampi sukhaṃ labhatīti attho.
Desanāvasāne pañcasatāpi te kumārakā sotāpattiphale patiṭṭhahiṃsūti.
Sambahulakumārakavatthu tatiyaṃ.
X. 3. A Company of Boys
Bản Anh · E. W. Burlingame, Buddhist Legends (1921)
131-132. Whoever injures with the rod living beings that long for happiness...
This religious instruction was given by the Teacher while he was in residence at Jetavana with reference to a company of boys.
For one day, as the Teacher was entering Sāvatthi for alms, he saw by the wayside a company of boys beating a house-snake with a stick. Thereupon he asked, “Boys, what are you doing?” “Reverend Sir,” replied the boys, “we are beating a snake with a stick.” “Why are you doing that?” “Reverend Sir, we are afraid he will bite us.” Then said the Teacher, “If you beat this snake, thinking to yourselves, ‘We shall thereby insure our own happiness,’ the result will be that in the various places where you will be reborn you will not obtain happiness. They who seek to gain happiness for themselves should not strike another.” So saying, he joined the connection, and preaching the Law, pronounced the following Stanzas,
131. Whoever injures with the rod living beings that long for happiness,
Longing himself for happiness, will not obtain happiness after death.
132. Whoever does not injure with the rod living beings that long for happiness,
Longing himself for happiness, will obtain happiness after death.
- Text: N iii. 50-51. Ed. note: this is derived from Udāna 2.3.
Biên tập trang: Tuệ Minh
Nguồn trích dẫn
- Bản Việt: Trưởng lão Pháp Minh dịch từ Pāli, Chú giải Kinh Pháp Cú (Dhammapada-aṭṭhakathā), quyển 3, NXB Tôn Giáo, 2011; bản số hoá trên theravada.vn. Chép nguyên văn bản dịch, chỉ trình bày lại cho dễ đọc.
- Bản Pāli: Dhammapada-aṭṭhakathā, Chaṭṭhasaṅgāyana Tipiṭaka, Viện Nghiên cứu Vipassana (VRI), tipitaka.org.
- Bản Anh: Eugene Watson Burlingame dịch, Buddhist Legends, Harvard Oriental Series 28–30, 1921 (thuộc phạm vi công cộng); bản số hoá do Ānandajoti Bhikkhu hiệu đính, ancient-buddhist-texts.net.
- Bản dịch tiếng Việt thuộc quyền của dịch giả và nơi ấn hành, được đăng để học Pháp, không thu phí. Nếu chủ sở hữu bản quyền yêu cầu, xin liên hệ Hoan Hỉ (0902 332 970) để chúng tôi điều chỉnh ngay.