Ngũ giới là gì: năm món quà an toàn bạn tặng cho mọi người

Năm giới là gì

Trong các buổi lễ quy y ở chùa Nam truyền, người Phật tử đọc theo từng câu, mỗi câu kết bằng “tôi xin thọ trì điều học này”:

• Tránh sát sinh: không cố ý lấy mạng sống của chúng sinh.
• Tránh lấy của không cho: không trộm cắp, không gian lận.
• Tránh tà dâm: không ngoại tình, không quan hệ làm tổn thương gia đình người khác.
• Tránh nói dối: không nói sai sự thật để lừa người.
• Tránh các chất say: không dùng rượu bia và chất gây nghiện làm tâm mất tỉnh táo.

Chữ Pāli là sikkhāpada, nghĩa là “điều học”. Đây không phải lệnh cấm của một đấng nào, mà là những điều bạn tự nguyện tập theo.

Năm món quà, không phải năm điều cấm

Tăng Chi Bộ 8.39 có một cách nhìn rất ấm áp. Đức Phật nói: khi một người từ bỏ sát sinh, người ấy trao cho vô lượng chúng sinh món quà không sợ hãi, không oán thù, không hại; và chính người ấy cũng được hưởng sự không sợ hãi, không oán thù, không hại vô lượng. Kinh nói đúng như vậy cho cả năm giới, và gọi chúng là năm món quà lớn, xưa cũ, chưa từng bị các bậc trí chê trách.

Thử nghĩ trong gia đình: một người chồng không rượu chè, một người vợ không dối chồng, là món quà an tâm lớn nhất họ trao cho nhau. Ở chỗ làm, người không gian lận khiến ai cũng yên lòng khi làm việc cùng.

Năm giới trong lời dạy về con đường

Năm giới nằm trong ba chi chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng của Bát chánh đạo. Chánh ngữ là tránh nói dối, nói đâm thọc, nói thô ác, nói phù phiếm (SN 45.8, đoạn 5.2). Chánh mạng là bỏ cách kiếm sống sai trái, nuôi mình bằng nghề chân chính (đoạn 7.2). Đức Phật cũng nói rõ năm nghề người cư sĩ không nên làm: buôn bán vũ khí, buôn bán chúng sinh, buôn thịt, buôn chất say, buôn chất độc (Tăng Chi Bộ 5.177).

Kinh Bại Vong thì cho thấy mặt bên kia: rượu chè, cờ bạc, ngoại tình là những cửa dẫn gia đình đến sa sút.

Lỡ phạm giới thì sao?

Nhiều người ngại thọ giới vì sợ phạm. Hãy nhớ: giới là điều học. Người học thì có lúc sai. Khi lỡ phạm, bạn nhận ra, thấy cái hại của nó, và nguyện giữ lại từ hôm nay. Không cần sợ bị trừng phạt, cũng không cần tự dằn vặt. Mỗi ngày giữ được trọn năm giới là một ngày bạn đã tặng mọi người quanh mình một món quà.