Quy y Tam Bảo cần làm gì: trước, trong và sau ngày quy y

Quy y là gì, nói ngắn gọn

Ông Mahānāma, một người họ Sakya, hỏi Đức Phật: “Bạch Thế Tôn, đến mức nào thì gọi là người cư sĩ?” Đức Phật đáp:

—Này Mahànàma, khi nào quy y Phật, quy y Pháp, quy y chúng Tăng, cho đến như vậy, này Mahànàma, là người nam cư sĩ.

Tăng Chi Bộ 8.25, đoạn 1.4–1.5

Ý nghĩa của từng ngôi Tam Bảo đã được trình bày trong bài Tam Bảo và quy y là gì. Bài này tập trung vào câu hỏi thực tế: quy y ở đâu, làm thế nào, và sau đó cần làm gì.

Quy y ở đâu, làm thế nào

Trong kinh, việc quy y thường diễn ra rất tự nhiên. Một người nghe Đức Phật giảng, thấy rõ điều mình chưa từng thấy, liền thưa: xin Thế Tôn ghi nhận con là người cư sĩ đã quy y trọn đời, kể từ hôm nay. Vị bà-la-môn Jāṇussoṇi đã nói như vậy sau khi hỏi về việc cúng cho người chết (AN 10.177, đoạn 19.2). Vua Ajātasattu cũng nói như vậy sau khi nghe Kinh Sa-môn Quả (DN 2, đoạn 99.4–99.5).

Ngày nay, theo truyền thống các nước Phật giáo Nam truyền, người muốn quy y thường đến chùa, đảnh lễ, xin một vị Tỷ-kheo truyền giới. Vị thầy đọc trước, người quy y đọc theo lời kính lễ Đức Thế Tôn, rồi đọc Tam quy ba lần, như ghi trong Kinh Tam Quy: “Con xin quy y Phật, con xin quy y Pháp, con xin quy y Tăng” (Khp 1, đoạn 2.1–4.3). Sau đó là thọ năm giới. Việc nhận pháp danh, nhận giấy chứng nhận quy y là phong tục của từng chùa, không có trong kinh. Bạn không cần lễ vật đắt tiền, chỉ cần lòng thành và hiểu mình đang làm gì.

Sau ngày quy y: giữ năm giới

Ông Mahānāma hỏi tiếp: đến mức nào thì người cư sĩ được gọi là có giới? Đức Phật đáp: khi người cư sĩ tránh sát sinh, tránh lấy của không cho, tránh tà hạnh trong các dục, tránh nói dối, tránh rượu và các chất say là nền tảng của phóng dật (AN 8.25, đoạn 2.2–2.3). Đó là năm giới.

Đức Phật gọi mỗi giới là một “đại thí”: người giữ giới đã cho vô lượng chúng sinh sự không sợ hãi, không thù oán, không bị hại, và chính mình cũng được hưởng phần ấy (AN 8.39, đoạn 3.6–3.7). Trong cùng bài kinh, chính việc quy y Phật, Pháp, Tăng cũng được kể là ba dòng phước đầu tiên (đoạn 1.3).

Tám việc của người cư sĩ

Câu trả lời đầy đủ nhất nằm ở phần cuối Tăng Chi Bộ 8.25. Người cư sĩ sống vì lợi ích của mình là người có lòng tin, có giới, có bố thí, thích gặp chư Tăng, thích nghe chánh pháp, ghi nhớ những pháp đã nghe, suy xét ý nghĩa những pháp đã ghi nhớ, và hiểu nghĩa, hiểu pháp rồi thực hành đúng theo pháp (đoạn 3.2–3.9). Người cư sĩ sống vì lợi ích của mình và của người là người làm tám điều ấy và khích lệ người khác cùng làm (đoạn 4.2–4.9).

Tương Ưng Bộ 55.37 nói gọn hơn: người cư sĩ đầy đủ lòng tin là người tin vào sự giác ngộ của Như Lai; đầy đủ bố thí là người sống trong gia đình với tâm không bị xan tham làm cấu uế, rộng tay cho, vui thích chia sẻ; đầy đủ trí tuệ là người thấy được sự sinh diệt của các pháp (SN 55.37, đoạn 4.2–6.2).

Một điều nên tránh

Tăng Chi Bộ 5.175 nói người cư sĩ quý như ngọc, như hoa sen, là người có lòng tin, có giới, và “tin vào nghiệp, không tin vào điềm may” (AN 5.175, đoạn 2.3–2.5). Quy y Tam Bảo không phải để có thêm một nơi cầu xin may mắn, mà để có một con đường, tức Bát chánh đạo. Điều này không có nghĩa là xem thường người khác, mà là tự nhắc mình đặt lòng tin vào đâu.

Thử hình dung một kỹ sư ba mươi tuổi vừa quy y. Điều thay đổi lớn nhất với anh có lẽ không phải là buổi lễ, mà là thói quen mới: sáng nào cũng đọc Tam quy và năm giới trước khi đi làm, mỗi tháng lên chùa nghe pháp một lần, và từ chối rượu trong các buổi tiếp khách. Lúc đầu có thể thấy khó, nhưng dần dần đời sống nhẹ hẳn đi.

Một gợi ý nhỏ

Dù bạn đã quy y hay chưa, sáng mai bạn thử dành một phút đọc chậm ba câu Tam quy, rồi chọn một trong năm giới để giữ thật kỹ trong ngày. Tối về nhìn lại. Nếu muốn chính thức quy y, bạn hãy đến một ngôi chùa gần nhà và hỏi vị thầy trụ trì. Cánh cửa ấy luôn mở. Bài Phật tử tại gia sống thế nào sẽ giúp bạn bước tiếp.