Quy y rồi có phải quy y lại không? Lời kinh nói gì

Quy y là gì, để biết “làm lại” nghĩa là gì

Chữ “quy y” dịch từ saraṇa, nghĩa là nơi nương tựa, chỗ che chở. Nói “con quy y Phật, Pháp, Tăng” là chọn bậc Thầy chỉ đường, con đường, và những người cùng đi làm chỗ dựa cho đời mình. Khi hỏi Đức Phật thế nào là người cư sĩ (upāsaka, nghĩa đen là người ngồi gần, tức người học Pháp tại gia), ông Mahānāma nhận được câu đáp:

—Này Mahànàma, khi nào quy y Phật, quy y Pháp, quy y chúng Tăng, cho đến như vậy, này Mahànàma, là người nam cư sĩ.

Tăng Chi Bộ 8.25

Câu đáp không nhắc đến số lần, thời hạn hay nghi thức nào. Chỗ nương tựa còn thì tư cách ấy còn.

Lỡ phạm giới thì quy y có mất không?

Ngay trong bài kinh ấy, ông Mahānāma hỏi tiếp một câu khác: “Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là người nam cư sĩ giữ giới?” Đức Phật đáp: “khi nào người nam cư sĩ từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ đắm say rượu men, rượu nấu, cho đến như vậy, là người nam cư sĩ giữ giới” (AN 8.25).

Kinh tách hai câu hỏi: quy y là một tầng, giữ giới là tầng kế tiếp. Từ đó bài này suy ra (đây là cách đọc của người viết, không phải một câu kinh nói thẳng) rằng khi lỡ phạm giới, việc cần làm là sửa ở chỗ giới: nhận lỗi, quyết tâm giữ lại, như bài Sám hối theo kinh Nikāya trình bày. Theo truyền thống Nam truyền (không phải lời kinh), cư sĩ vẫn thường xin vị Tỷ-kheo cho thọ lại Tam quy và năm giới vào các dịp lễ; đó là cách nhắc mình, không phải điều kiện để quy y có hiệu lực.

“Từ nay cho đến mạng chung”

Khi bà-la-môn Jāṇussoṇi nghe xong lời Đức Phật, ông thưa: “Xin Tôn giả Gotama hãy nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng” (AN 10.177). Theo cách đọc của người viết, lời quy y trong kinh vốn là lời hứa trọn đời, nên không có chuyện hết hạn rồi phải xin cấp lại.

Đổi chùa, đổi thầy có phải làm lại không?

Kệ Pháp Cú 190 nói người quy y là người “quy y Đức Phật, Chánh Pháp và chư Tăng”; theo cách đọc của người viết, ba ngôi ấy không thuộc riêng một ngôi chùa hay một vị thầy nào. Vì vậy dọn nhà, đổi chùa vẫn đi tiếp con đường cũ. Nơi mới là chỗ để nghe pháp và học hỏi thêm, không phải nơi để bắt đầu lại.

Có nên quy y lại để giải hạn, giải nghiệp?

Nếu có ai mời bạn “quy y lại cho hết xui”, bạn hãy mở kinh ra xem. Tăng Chi Bộ 5.175 mô tả người cư sĩ quý như hoa sen trắng là người “Có lòng tin; có giới; không đoán tương lai với những nghi lễ đặc biệt; không tin tưởng điềm lành; tin tưởng ở hành động” (AN 5.175). Quy y là chọn con đường, không phải một lá bùa; nghiệp được sửa bằng việc làm từ hôm nay.

Quy y thật nằm ở chỗ nào

Pháp Cú 190–192 trả lời gọn: người quy y Phật, Pháp, Tăng là người “dùng chánh tri kiến, thấy được bốn Thánh đế”, và “thật quy y an ổn, thật quy y tối thượng, có quy y như vậy, mới thoát mọi khổ đau” (Dhp 190–192). Theo cách đọc của người viết, chiều sâu của quy y đo bằng sự thấy rõ và thực hành, không đo bằng số buổi lễ.

Thử hình dung một chị quy y năm hai mươi lăm tuổi, rồi mười năm bận con nhỏ không ra chùa. Chị không cần thủ tục nào để “được nhận lại”. Sáng mai chị đọc chậm ba câu Tam quy, chọn một giới giữ thật kỹ trong ngày, và đã trở lại đúng hướng.

Một gợi ý nhỏ

Bạn mở bài Kinh Tam Quy (Khp 1), đọc chậm ba lần. Muốn thọ lại giới, hãy đến chùa gần nhà hỏi vị trụ trì, như bài Quy y Tam Bảo cần làm gì hướng dẫn. Quy y không phải tấm thẻ cần gia hạn; đó là hướng đi, và lạc hướng thì chỉ cần quay lại hôm nay.

Hỏi nhanh

Quy y rồi, lâu không đến chùa thì có phải quy y lại không?

Không cần. Theo AN 8.25, khi nào quy y Phật, Pháp, Tăng thì gọi là người cư sĩ; trong các kinh bài này dẫn, không thấy đặt thời hạn. Việc nên làm là nhắc lại Tam quy hằng ngày (Khp 1) và quay lại thực hành.

Lỡ phạm giới thì quy y có mất không?

Kinh hỏi riêng hai câu: thế nào là cư sĩ (quy y) và thế nào là cư sĩ giữ giới (AN 8.25). Phạm giới là chuyện cần sửa ở giới: nhận lỗi, quyết tâm giữ lại; xin thọ lại năm giới nếu muốn.

Đổi chùa, đổi thầy thì quy y có phải làm lại không?

Quy y là nương tựa Phật, Pháp, Tăng (Dhp 190), không thuộc về một ngôi chùa hay một vị thầy. Có thể đến chùa mới để học hỏi, nghe pháp mà không phải làm lại.

Có nên quy y lại để giải hạn, giải nghiệp không?

Không thấy trong các kinh bài này dẫn. AN 5.175 khen người cư sĩ “không tin tưởng điềm lành; tin tưởng ở hành động”. Nghiệp được sửa bằng việc làm tốt từ nay, không bằng một nghi lễ.