Chôl Chnăm Thmây: đón năm mới ở chùa Khmer bằng ba việc phước
Giữa tháng Tư, khi mùa khô sắp hết, người Khmer Nam Bộ đón năm mới. Ba ngày Tết diễn ra phần lớn ở chùa: rước Đại lịch, đắp núi cát, tắm tượng Phật và tắm cho các bậc cao niên.
Tết Chôl Chnăm Thmây năm 2026 và 2027
| Mốc | Âm lịch | Năm 2026 | Năm 2027 |
|---|---|---|---|
| Tết Chôl Chnăm Thmây (3 ngày) | Đầu tháng Chét (lịch Khmer) | Thứ Ba 14/4 đến Thứ Năm 16/4/2026 | Thứ Tư 14/4 đến Thứ Sáu 16/4/2027 |
Có năm Tết kéo dài bốn ngày theo lịch Khmer. Ngày nghỉ chính thức do Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành công bố.
Ba ngày Tết ở chùa Khmer
- Ngày thứ nhất, Chôl Sangkran Thmây (vào năm mới). Người dân mặc đẹp, mang lễ vật lên chùa làm lễ rước Đại lịch, đón vị thần năm mới theo tín ngưỡng dân gian Khmer. Buổi tối nghe chư Tăng tụng kinh, thọ giới.
- Ngày thứ hai, Wonbof. Buổi sáng dâng cơm chư Tăng. Buổi chiều đắp núi cát trong sân chùa, tượng trưng cho việc tích lũy phước thiện, có chư Tăng tụng kinh.
- Ngày thứ ba, Lơng Săk. Lễ tắm tượng Phật bằng nước thơm, tắm cho các vị sư và người cao tuổi trong nhà để tỏ lòng kính trọng, kết hợp lễ cầu siêu cho ông bà đã khuất.
Ba căn bản làm phước trong lời kinh
Đức Phật dạy:
"Này các Tỷ-kheo, có ba căn bản làm phước. Thế nào là ba? Căn bản làm phước do bố thí, căn bản làm phước do giới đức, căn bản làm phước do tu tập."AN 8.36, HT. Thích Minh Châu dịch
Ba ngày Tết ở chùa Khmer đi đủ ba việc ấy: dâng cơm chư Tăng là bố thí, thọ giới là giới đức, nghe kinh và giữ tâm thanh tịnh là tu tập. Bài kinh còn cho thấy quả của việc làm phước lớn dần theo mức độ một người thực hành cả ba việc, chứ không chỉ một việc.
Việc tắm cho người cao tuổi trong nhà cũng có gốc trong lời kinh về lòng biết ơn. Kinh Thi-ca-la-việt (DN 31) dạy người con phụng dưỡng cha mẹ như phương Đông, và Kinh Tăng Chi gọi cha mẹ là hai người không thể trả ơn hết (AN 2.33).
Phật tử nên làm gì trong ba ngày Tết
- Đến chùa thọ năm giới vào ngày đầu năm, để năm mới bắt đầu bằng một lời nguyện sống tốt.
- Dâng cơm chư Tăng vừa sức gia đình, không vay mượn để làm lễ lớn.
- Tắm, chúc Tết ông bà, cha mẹ và xin lỗi những điều chưa phải trong năm cũ.
- Hồi hướng cho người đã khuất theo tinh thần Kinh Ngoài Bức Tường.
Hiểu đúng: phong tục và lời kinh
Tết Chôl Chnăm Thmây có cả phần tín ngưỡng dân gian, như rước vị thần năm mới, và phần Phật giáo. Người học Phật có thể tham dự trọn vẹn với lòng tôn trọng văn hóa, đồng thời hiểu rằng phước của năm mới không đến từ nước tắm hay ngọn núi cát, mà từ tâm bố thí, giữ giới và tu tập của chính mình. Té nước chúc phúc là niềm vui ngày Tết; điều làm năm mới an lành là sống đúng năm giới mỗi ngày.
Hỏi nhanh
Tết Chôl Chnăm Thmây năm 2027 là ngày nào?
Tết Chôl Chnăm Thmây năm 2027 diễn ra từ Thứ Tư 14/4 đến Thứ Sáu 16/4/2027. Năm 2026, Tết diễn ra từ 14 đến 16/4/2026.
Chôl Chnăm Thmây nghĩa là gì?
Chôl Chnăm Thmây trong tiếng Khmer nghĩa là vào năm mới. Đây là Tết cổ truyền của đồng bào Khmer Nam Bộ.
Vì sao Tết Khmer gắn với chùa?
Chùa Nam tông là trung tâm đời sống tinh thần của phum sóc Khmer. Ba ngày Tết là dịp làm đủ ba căn bản làm phước theo Kinh AN 8.36: bố thí, giữ giới và tu tập.
Xem lịch tất cả ngày lễ trong năm tại trang Các ngày lễ Phật giáo Nam truyền.
Viết bởi Tuệ Minh
Nguồn trích dẫn
- Kinh Phước Nghiệp Sự, Tăng Chi 8.36 (AN 8.36). Bản Việt: HT. Thích Minh Châu dịch (Đại Tạng Kinh Việt Nam; bản trên SuttaCentral).
- Kinh Thi-ca-la-việt, Trường Bộ 31 (DN 31). Bản Việt: HT. Thích Minh Châu dịch (Đại Tạng Kinh Việt Nam; bản trên SuttaCentral).
- Kinh Tăng Chi, Chương Hai Pháp, kinh 33 (AN 2.33). Bản Việt: HT. Thích Minh Châu dịch (Đại Tạng Kinh Việt Nam; bản trên SuttaCentral).
- Tết Chôl Chnăm Thmây, Cổng thông tin phổ biến giáo dục pháp luật TP. Cần Thơ; Cổng thông tin điện tử tỉnh Sóc Trăng.