Tích Ba Nhóm Tỳ Khưu
Tayojanavatthu
Tích truyện kể duyên do Đức Phật nói kệ 127 Kinh Pháp Cú, phẩm Ác, theo Chú giải Kinh Pháp Cú (Dhammapada-aṭṭhakathā). Bản Việt: Trưởng lão Pháp Minh dịch từ Pāli.
Bản Việt · Trưởng lão Pháp Minh dịch từ Pāli
KỆ NGÔN: (Pháp Cú số 127)
“Na antalikkhe na samuddamajjhe,
Na pabbatānaṃ vivaraṃ pavissa;
Na vijjate1 so jagatippadeso,
Yatraṭṭhito1 mucceyya pāpakammā.”
“Không trên trời, giữa biển,
Không lánh vào động núi,
Không chỗ nào trên đời,
Trốn được quả ác nghiệp.”
(Bản dịch của Ngài H.T. Minh Châu)
Kệ Pháp Cú nầy, Đức Bổn Sư đã thuyết khi Ngài ngự tại Kỳ Viên Tự (Jetavana Vihāra), đề cập đến ba nhóm Tỳ khưu.
Tương truyền rằng: Trong thời Đức Bổn Sư đang ngự tại Kỳ Viên, có nhiều vị Tỳ khưu đang trên đường về yết kiến Ngài, ghé vào một làng nọ để khất thực.
Dân làng thỉnh bát các Tỳ khưu, mời các Ngài ngồi nơi nhà khách, dâng cháo và bánh ngọt các Ngài điểm tâm xong, ráp nhau ngồi nghe thuyết pháp, vì chưa đến giờ dâng bữa cơm ngọ.
Trong khi ấy, một phụ nữ đã nấu cơm ở nhà bếp, đang còn nấu canh và các món ăn phụ, chụm lửa quá Vijjatī – Yatthaṭṭhito (theo bản Pāḷi của CSCD. / Dhammagiri. India). Nhiều, ngọn lửa từ lò bốc lên cháy mái tranh. Một bựng tranh cháy bay bổng lên không.
Ngay lúc ấy, một con quạ đang bay qua, đút cổ vào trong bựng tranh đang cháy, bị cỏ tranh quấn khắp mình thiêu đốt, rơi xuống giữa làng. Các Tỳ khưu thấy vậy, nghĩ thầm: “Ôi! Tội nghiệp thay!
Các đạo hữu hãy coi đó! Con quạ nầy chết dữ do tạo nghiệp gì, ngoài Đức Bổn Sư ra, ai mà biết được? Chúng ta sẽ hỏi Ngài cho biết tiền nghiệp của nó!”. Rồi các Tỳ khưu lại ra đi.
Một nhóm Tỳ khưu khác, cũng đáp thuyền về Kỳ Viên để yết kiến Đức Thế Tôn. Thuyền đi giữa biển, bỗng nhiên đứng khựng lại.
Hành khách xôn xao hỏi: “Trong đây chắc có người xui xẻo.”. Họ đồng ý bắt thăm xem ai là người phải chịu hi sinh để tế hải thần. Đợt đầu tiên, vợ của thuyền trưởng rút trúng thăm ấy. Thuyền trưởng lại yêu cầu bắt thăm một lần nữa. Đợt thứ hai, cũng vợ ông ta trúng thăm. Đến đợt thứ ba, lá thăm cũng về phần phụ nữ nầy.
Hành khách nhìn mặt thuyền trưởng và hỏi:
- Phải tính sao đây, ông chủ?
Thuyền trưởng đáp:
- Ta không thể vì một phụ nữ mà để cho đại chúng phải thọ nạn. Quí vị hãy thảy cô ta xuống biển đi!
Khi bị bắt thảy xuống nước, phụ nữ ấy kinh hãi sợ chết, khóc thét lên. Thuyền trưởng nghe la, bèn nói:
- Cần gì phải làm hủy hoại những nữ trang của cô ấy cho uổng?
Ông ta cởi hết nữ trang của cô vợ, cho cô ta mặc một cái váy cũ, rồi bảo mọi người:
- Hãy ném cô ta đi! Vì ta không thể chịu được khi thấy xác cô ta nổi phình trên mặt nước, cho nên mấy người hãy lấy bình đầy cát cột vào cổ cô ta rồi liệng cô ta xuống biển cho ta khỏi trông thấy cô ta nữa.
Mọi người làm theo lời thuyền trưởng.
Ngay chỗ bị ném xuống, phụ nữ ấy bị cá và rùa bao vây cắn rỉa.
Chư Tỳ khưu nghe hết câu chuyện nầy, tự nghĩ: “Ngoài Đức Bổn Sư ra, nào ai khác biết được tiền nghiệp của phụ nữ ấy? Chúng ta sẽ hỏi Đức Bổn Sư về tiền nghiệp của nàng!”.
Khi thuyền đến bến, các Tỳ khưu lên bờ và đi bộ về chùa.
Một nhóm Tỳ khưu khác gồm có bảy vị, nhập hạ ở miền biên địa, mãn hạ, trở về yết kiến Đức Bổn Sư. Dọc đường, chiều tối các vị vào một ngôi chùa xin tạm trú.
Trong một cái động đá có bảy cái giường, chư Tăng được vào nằm nghỉ trong đó. Đến nửa đêm, một tảng đá to bằng nóc nhà, từ trên núi lăn xuống, chắn bít cửa động đá.
Chư Tăng ở chùa bảo nhau: “Chúng ta đã để cho các Tỳ khưu khách ngụ trong động đá nầy, bây giờ tảng đá to nầy đứng chắn lấp cửa động. Chúng ta hãy dẹp nó đi!”. Tất cả dân chúng trong bảy làng họp lại, rán hết sức đẩy cũng không nhúc nhích nổi tảng đá. Bên trong động, các Tỳ khưu cũng tận lực một cách vô ích.
Suốt bảy ngày liền, dân chúng không dời được tảng đá. Các Tỳ khưu khách phải nhịn đói trong bảy ngày, thọ khổ rất khốc liệt.
Đến ngày thứ bảy, tảng đá tự động lăn đi.
Các Tỳ khưu được thoát nạn, tự nghĩ: “Quả ác nầy của chúng ta, trừ Đức Bổn Sư ra thì có ai biết được? Chúng ta sẽ hỏi Ngài!”.
Ra khỏi chùa nầy, các Tỳ khưu nầy gặp hai nhóm Tỳ khưu trước, liền vần đoàn cùng nhau đi về đảnh lễ Đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Sau khi đáp lời vấn an của Đức Bổn Sư, chư Tăng lần lượt hỏi Ngài về lý do của những điều mình đã mục kích. Đức Bổn Sư tuần tự giải thích những lý do ấy như sau:
- Nầy các Tỳ khưu, con quạ ấy, tự nó đã tạo nghiệp ác nên mới chịu quả báo như vậy. Quả nhiên, trong thời quá khứ, nơi thành Bārāṇasī (Ba La Nại), có một nông phu, tự mình tập con bò của mình mà tập không được. Con bò của anh ta cứ đi một chút lại nằm xuống. Anh ta đánh nó đứng dậy thì nó cũng chỉ đi một chút rồi lại nằm ỳ xuống như trước. Rán hết sức mình mà tập con bò lỳ không được, anh ta nổi nóng nói rằng: “Từ đây về sau mầy sẽ nằm ngủ an vui nhé!”. Anh ta lấy rơm quấn cổ con bò coi như cục rơm, rồi lấy lửa châm đốt.”.
Con bò bị thiêu sống, phải chết ngay nơi ấy.
- Nầy các Tỳ khưu, đó là tiền nghiệp của con quạ tạo. Do quả dị thục, nó đã bị thiêu trong hỏa ngục rất lâu và do quả còn dư sót nó đã đầu thai làm quạ bảy lần và bị chết cháy trên không như thế.
- Nầy các Tỳ khưu, sau đây là tiền nghiệp của phụ nữ ấy. Trong thời quá khứ, nơi thành Bārāṇasī (Ba La Nại), vợ của một gia chủ nọ, một tay quán xuyến tất cả công việc nhà, nào là gánh nước, giã gạo, nấu cơm v.v… Có một con chó đực, cứ ngồi nhìn chị ta trong khi chị ta đang làm các công việc nhà. Khi chị ta đem cơm ra ruộng cho chồng, hoặc vào rừng kiếm củi, lá v.v… con chó cũng đi theo chị ta.
Thấy vậy, các thanh thiếu niên chế nhạo rằng: “Anh em ơi, bữa nay thợ săn dắt con chó đi săn, chúng mình sẽ có thịt ăn!”.
Nghe lũ trẻ nói vậy, chị ta mắc cỡ, lấy gậy, lấy đá đánh đuổi con chó chạy đi xa. Theo truyền thuyết, con chó nầy đã là chồng của chị ta trong ba tiền kiếp, cho nên không thể đoạn tuyệt luyến ái được. Quả thật, mặc dầu trong cái vòng luân hồi vô thỉ, ban đầu không có ai là vợ hoặc là chồng của ai cả, nhưng trong những kiếp gần đây, vì tình thân thuộc mà phát sanh sự ái luyến thái quá, cho đến nỗi con chó lìa xa chị ta không được.
Phụ nữ nổi giận, muốn giết con chó, bèn lấy một cuộn dây đem theo mình, khi đem cháo ra ruộng cho chồng ăn, con chó vẫn lẽo đẽo theo sau phụ nữ ấy.
Sau khi đưa cháo cho chồng ăn rồi, chị ta cầm cái bình không đi đến một ao nước, hốt cát đổ đầy bình. Nhìn thấy con chó đứng gần đó, chị ta tróc kêu nó đến.
Con chó nghĩ thầm: “Từ lâu lắm, hôm nay ta mới được nghe những lời dịu ngọt.”, nó ngoắt đuôi chạy lại.
Phụ nữ ấy nắm chặt cổ con chó. Một đầu dây đã cột sẵn vào bình đầy cát, còn một đầu chị ta cột cổ con chó, rồi ném cái bình xuống ao nước. Con chó bị lôi theo cái bình và bị chết chìm dưới ao.
Do quả dị thục của ác nghiệp nầy, phụ nữ đã bị thiêu đốt rất lâu dưới Địa ngục. Do quả dư sót, chị ta bị cột cổ dính với cái bình đầy cát, thảy xuống nước và chết đuối như vậy trong một trăm kiếp nữa, khi được trở lại làm người.
- Nầy các Tỳ khưu, các thầy đã gặp nạn cũng là do quả tiền nghiệp. Thật vậy, trong thời quá khứ, có bảy cậu bé chăn bò cư ngụ nơi thành Bārāṇasī, thường đuổi bò cho ăn trong một chỗ đất hoang ở ven rừng, cứ bảy ngày thì trở lại chỗ ban đầu.
Một hôm, khi đuổi bò về, chúng gặp một con kỳ đà và rượt theo nó. Con kỳ đà chạy thoát, chun xuống một gò mối. Cái gò nầy có bảy ngách. Lũ trẻ nói: “Bây giờ chúng ta không thể bắt được nó. Ngày mai ta hãy trở lại bắt nó!”. Nói rồi, bảy đứa bé, mỗi đứa bẻ một nhánh cây làm gậy, thọc xuống bít bảy lỗ ngách rồi bỏ đi.
Hôm sau, không nhớ đến con kỳ đà, lũ trẻ đuổi bò cho đi ăn ở một nơi khác. Đến ngày thứ bảy, chúng đuổi bò đáo trở lại chỗ cũ, nhìn thấy gò mối mới nhớ đến con kỳ đà: “Con kỳ đà bây giờ ra sao nhỉ?”. Mỗi đứa bé tự khai mở lỗ ngách của mình đã bít.
Con kỳ đà đã ngất ngư gần chết, thân hình ốm chỉ còn xương với da, run rẩy bò lê ra ngoài. Thấy nó như vậy, lũ trẻ thương xót khuyên nhau: “Thôi đừng phá nó nữa, nó đã nhịn đói bảy ngày rồi.”, chúng xoa lưng nó và nói: “Hãy đi an vui nhé!”, rồi thả nó ra. Nhờ con kỳ đà chưa chết, bọn trẻ không bị thiêu ở Địa ngục. Tuy nhiên, bảy đứa trẻ đã tạo cộng nghiệp, nên mười bốn kiếp về sau, mỗi kiếp chúng đều bị bỏ đói bảy ngày như thế cả.
- Nầy các Tỳ khưu, thuở xa xưa, khi sanh làm bảy đứa trẻ chăn bò, các thầy đã tạo ác nghiệp như thế.
Khi ấy, một vị Tỳ khưu hỏi Đức Thế Tôn rằng:
- Bạch Ngài, nếu vậy thì khi con người đã tạo nghiệp ác rồi, dầu cho bay lên trời, lặn xuống biển, hoặc vào trong hang núi, cũng không thoát khỏi quả của nghiệp phải chăng?
Đức Bổn Sư xác nhận:
- Nầy các Tỳ khưu, đúng như vậy! Bất cứ nơi đâu, như trên trời chẳng hạn, cũng không có chỗ trú để tránh khỏi quả của nghiệp ác.
Nói rồi, Đức Thế Tôn ngâm kệ rằng:
“Na antalikkhe na samuddamajjhe,
Na pabbatānaṃ vivaraṃ pavissa;
Na vijjate so jagatippadeso,
Yatraṭṭhito mucceyya pāpakammāti.”
Chẳng phải bay lên không trung,
Chẳng phải lặn xuống đáy biển,
Chẳng phải chui vào hang sâu núi thẳm,
Dù tìm khắp thế gian nầy, chẳng có nơi nào
Trốn khỏi ác nghiệp đã gây.
(Bản dịch của T.K. Trí Đức)
CHÚ GIẢI:
Ý nghĩa của kệ ngôn nầy là:
Dầu cho ai có giỏi nói: “Bằng phương thế nầy ta sẽ tránh khỏi quả của ác nghiệp.”, rồi bay lên ngồi trên không, hoặc lặn xuống đáy biển sâu đến tám muôn bốn ngàn do tuần, hoặc vào ngồi trong hang núi, người ấy cũng không bao giờ thoát khỏi quả của ác nghiệp. Khắp bốn phương tám hướng trên mặt đất nầy, không có một chỗ đứng an toàn nhỏ bằng mảy lông để tránh khỏi quả của ác nghiệp được.
Cuối thời Pháp, ba nhóm Tỳ khưu đều đắc Thánh quả, nhất là Tu Đà Hườn quả. Kỳ dư đại chúng thính pháp đều hưởng được lợi ích.
Ba nhóm Tỳ khưu lễ Phật Đà,
Tường trình mọi việc thấy vừa qua:
Một con quạ tự bay vào lửa,
Thiếu phụ bị thần biển chẳng tha.
Bảy vị Tỳ khưu bị bảy ngày,
Nhốt trong hang núi, lạ lùng thay!
Cầu xin Phật giải Nhân tiền nghiệp,
Phật bảo: “Các thầy lắng nghe đây!”
Con quạ trước là một dân cày,
Đốt bò chứng chẳng nương tay.
Ngày xưa, thiếu phụ dìm con chó,
Xuống một ao hồ, chết rã thây.
Bảy đứa chăn trâu, nhốt kỳ đà,
Bảy ngày đói khát, mới buông tha,
Nhân nào Quả nấy không sai chạy,
Chẳng có nơi đâu khỏi Nghiệp mà!
DỨT TÍCH BA NHÓM TỲ KHƯU
Tayojanavatthu
Bản Pāli · Chaṭṭhasaṅgāyana Tipiṭaka
Na antalikkheti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto tayo jane ārabbha kathesi.
Satthari kira jetavane viharante sambahulā bhikkhū satthu dassanatthāya āgacchantā ekaṃ gāmaṃ piṇḍāya pavisiṃsu. Gāmavāsino te sampatte ādāya āsanasālāya nisīdāpetvā yāgukhajjakaṃ datvā piṇḍapātavelaṃ āgamayamānā dhammaṃ suṇantā nisīdiṃsu. Tasmiṃ khaṇe bhattaṃ pacitvā sūpabyañjanaṃ dhūpayamānāya ekissā itthiyā bhājanato aggijālā uṭṭhahitvā chadanaṃ gaṇhi. Tato ekaṃ tiṇakaraḷaṃ uṭṭhahitvā jalamānaṃ ākāsaṃ pakkhandi. Tasmiṃ khaṇe eko kāko ākāsena gacchanto tattha gīvaṃ pavesetvā tiṇavalliveṭhito jhāyitvā gāmamajjhe pati. Bhikkhū taṃ disvā “aho bhāriyaṃ kammaṃ, passathāvuso, kākena pattaṃ vippakāraṃ, iminā katakammaṃ aññatra satthārā ko jānissati, satthāramassa kammaṃ pucchissāmā”ti cintetvā pakkamiṃsu.
Aparesampi bhikkhūnaṃ satthu dassanatthāya nāvaṃ abhiruyha gacchantānaṃ nāvā samudde niccalā aṭṭhāsi. Manussā “kāḷakaṇṇinā ettha bhavitabba”nti salākaṃ vicāresuṃ. Nāvikassa ca bhariyā paṭhamavaye ṭhitā dassanīyā pāsādikā, salākā tassā pāpuṇi. “Salākaṃ puna vicārethā”ti vatvā yāvatatiyaṃ vicāresuṃ, tikkhattumpi tassā eva pāpuṇi. Manussā “kiṃ, sāmī”ti nāvikassa mukhaṃ olokesuṃ. Nāviko “na sakkā ekissā atthāya mahājanaṃ nāsetuṃ, udake naṃ khipathā”ti āha. Sā gahetvā udake khipiyamānā maraṇabhayatajjitā viravaṃ akāsi. Taṃ sutvā nāviko ko attho imissā ābharaṇehi naṭṭhehi, sabbābharaṇāni omuñcitvā ekaṃ pilotikaṃ nivāsāpetvā chaḍḍetha naṃ, ahaṃ panetaṃ udakapiṭṭhe plavamānaṃ daṭṭhuṃ na sakkhissāmī tasmā yathā naṃ ahaṃ na passāmi, tathā ekaṃ vālukakuṭaṃ gīvāya bandhitvā samudde khipathāti. Te tathā kariṃsu. Tampi patitaṭṭhāneyeva macchakacchapā vilumpiṃsu. Bhikkhū taṃ pavattiṃ ñatvā “ṭhapetvā satthāraṃ ko añño etissā itthiyā katakammaṃ jānissati, satthāraṃ tassā kammaṃ pucchissāmā”ti icchitaṭṭhānaṃ patvā nāvāto oruyha pakkamiṃsu.
Aparepi satta bhikkhū satthu dassanatthāya gacchantā sāyaṃ ekaṃ vihāraṃ pavisitvā vasanaṭṭhānaṃ pucchiṃsu. Ekasmiñca leṇe satta mañcā honti. Tesaṃ tadeva labhitvā tattha nipannānaṃ rattibhāge kūṭāgāramatto pāsāṇo pavaṭṭamāno āgantvā leṇadvāraṃ pidahi. Nevāsikā bhikkhū “mayaṃ imaṃ leṇaṃ āgantukabhikkhūnaṃ pāpayimhā, ayañca mahāpāsāṇo leṇadvāraṃ pidahanto aṭṭhāsi, apanessāma na”nti samantā sattahi gāmehi manusse sannipātetvā vāyamantāpi ṭhānā cāletuṃ nāsakkhiṃsu. Anto paviṭṭhabhikkhūpi vāyamiṃsuyeva. Evaṃ santepi sattāhaṃ pāsāṇaṃ cāletuṃ nāsakkhiṃsu. Āgantukā sattāhaṃ chātajjhattā mahādukkhaṃ anubhaviṃsu. Sattame divase pāsāṇo sayameva pavaṭṭitvā apagato. Bhikkhū nikkhamitvā “amhākaṃ imaṃ pāpaṃ aññatra satthārā ko jānissati, satthāraṃ pucchissāmā”ti cintetvā pakkamiṃsu. Te purimehi saddhiṃ antarāmagge samāgantvā sabbe ekatova satthāraṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisinnā satthārā katapaṭisanthārā attanā attanā diṭṭhānubhūtāni kāraṇāni paṭipāṭiyā pucchiṃsu.
Satthāpi tesaṃ paṭipāṭiyā evaṃ byākāsi – “bhikkhave, so tāva kāko attanā katakammameva anubhosi. Atītakāle hi bārāṇasiyaṃ eko kassako attano goṇaṃ damento dametuṃ nāsakkhi. So hissa goṇo thokaṃ gantvā nipajji, pothetvā uṭṭhāpitopi thokaṃ gantvā punapi tatheva nipajji. So vāyamitvā taṃ dametuṃ asakkonto kodhābhibhūto hutvā ‘ito dāni paṭṭhāya sukhaṃ nipajjissasī’ti palālapiṇḍaṃ viya karonto palālena tassa gīvaṃ paliveṭhetvā aggimadāsi, goṇo tattheva jhāyitvā mato. Tadā, bhikkhave, tena kākena taṃ pāpakammaṃ kataṃ. So tassa vipākena dīgharattaṃ niraye paccitvā vipākāvasesena sattakkhattuṃ kākayoniyaṃ nibbattitvā evameva ākāse jhāyitvāva mato”ti.
Sāpi, bhikkhave, itthī attanā katakammameva anubhosi. Sā hi atīte bārāṇasiyaṃ ekassa gahapatikassa bhariyā udakaharaṇakoṭṭanapacanādīni sabbakiccāni sahattheneva akāsi. Tassā eko sunakho taṃ gehe sabbakiccāni kurumānaṃ olokentova nisīdati. Khette bhattaṃ harantiyā dārupaṇṇādīnaṃ vā atthāya araññaṃ gacchantiyā tāya saddhiṃyeva gacchati. Taṃ disvā daharamanussā “ambho nikkhanto sunakhaluddako, ajja mayaṃ maṃsena bhuñjissāmā”ti uppaṇḍenti. Sā tesaṃ kathāya maṅku hutvā sunakhaṃ leḍḍudaṇḍādīhi paharitvā palāpeti, sunakho nivattitvā puna anubandhati. So kirassā tatiye attabhāve bhattā ahosi, tasmā sinehaṃ chindituṃ na sakkoti. Kiñcāpi hi anamatagge saṃsāre jāyā vā pati vā abhūtapubbā nāma natthi, avidūre pana attabhāve ñātakesu adhimatto sineho hoti, tasmā so sunakho taṃ vijahituṃ na sakkoti. Sā tassa kujjhitvā khettaṃ sāmikassa yāguṃ haramānā rajjuṃ ucchaṅge ṭhapetvā agamāsi, sunakho tāyeva saddhiṃ gato. Sā sāmikassa yāguṃ datvā tucchakuṭaṃ ādāya ekaṃ udakaṭṭhānaṃ gantvā kuṭaṃ vālukāya pūretvā samīpe oloketvā ṭhitassa sunakhassa saddamakāsi. Sunakho “cirassaṃ vata me ajja madhurakathā laddhā”ti naṅguṭṭhaṃ cālento taṃ upasaṅkami. Sā taṃ gīvāyaṃ daḷhaṃ gahetvā ekāya rajjukoṭiyā kuṭaṃ bandhitvā ekaṃ rajjukoṭiṃ sunakhassa gīvāyaṃ bandhitvā kuṭaṃ udakābhimukhaṃ pavaṭṭesi. Sunakho kuṭaṃ anubandhanto udake patitvā tattheva kālamakāsi. Sā tassa kammassa vipākena dīgharattaṃ niraye paccitvā vipākāvasesena attabhāvasate vālukakuṭaṃ gīvāyaṃ bandhitvā udake pakkhittā kālamakāsīti.
Tumhehipi, bhikkhave, attanā katakammameva anubhūtaṃ. Atītasmiñhi bārāṇasivāsino satta gopālakadārakā ekasmiṃ aṭavipadese sattāhavārena gāviyo vicarantā ekadivasaṃ gāviyo vicāretvā āgacchantā ekaṃ mahāgodhaṃ disvā anubandhiṃsu. Godhā palāyitvā ekaṃ vammikaṃ pāvisi. Tassa pana vammikassa satta chiddāni, dārakā “mayaṃ dāni gahetuṃ na sakkhissāma, sve āgantvā gaṇhissāmā”ti ekeko ekekaṃ sākhabhaṅgamuṭṭhiṃ ādāya sattapi janā satta chiddāni pidahitvā pakkamiṃsu. Te punadivase taṃ godhaṃ amanasikatvā aññasmiṃ padese gāviyo vicāretvā sattame divase gāviyo ādāya gacchantā taṃ vammikaṃ disvā satiṃ paṭilabhitvā “kā nu kho tassā godhāya pavattī”ti attanā attanā pidahitāni chiddāni vivariṃsu. Godhā jīvite nirālayā hutvā aṭṭhicammāvasesā pavedhamānā nikkhami. Te taṃ disvā anukampaṃ katvā “mā naṃ māretha, sattāhaṃ chinnabhattā jātā”ti tassā piṭṭhiṃ parimajjitvā “sukhena gacchāhī”ti vissajjesuṃ. Te godhāya amāritattā niraye tāva na pacciṃsu. Te pana satta janā ekato hutvā cuddasasu attabhāvesu satta satta divasāni chinnabhattā ahesuṃ. Tadā, bhikkhave, tumhehi sattahi gopālakehi hutvā taṃ kammaṃ katanti. Evaṃ satthā tehi puṭṭhapuṭṭhaṃ pañhaṃ byākāsi.
Atheko bhikkhu satthāraṃ āha – “kiṃ pana, bhante, pāpakammaṃ katvā ākāse uppatitassapi samuddaṃ pakkhandassāpi pabbatantaraṃ paviṭṭhassāpi mokkho natthī”ti. Satthā “evametaṃ, bhikkhave, ākāsādīsupi ekapadesopi natthi, yattha ṭhito pāpakammato mucceyyā”ti vatvā anusandhiṃ ghaṭetvā dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha –
“Na antalikkhe na samuddamajjhe, na pabbatānaṃ vivaraṃ pavissa;
Na vijjatī so jagatippadeso, yatthaṭṭhito mucceyya pāpakammā”ti.
Tassattho – sace hi koci “iminā upāyena pāpakammato muccissāmī”ti antalikkhe vā nisīdeyya, caturāsītiyojanasahassagambhīraṃ mahāsamuddaṃ vā paviseyya, pabbatantare vā nisīdeyya, neva pāpakammato mucceyya. Puratthimādīsu jagatipadesesu pathavībhāgesu na so vālaggamattopi okāso atthi, yattha ṭhito pāpakammato muccituṃ sakkuṇeyyāti.
Desanāvasāne te bhikkhū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsu, sampattamahājanassāpi sātthikā dhammadesanā ahosīti.
Tayojanavatthu ekādasamaṃ.
IX. 11. Three Parties of Monks
Bản Anh · E. W. Burlingame, Buddhist Legends (1921)
127. Neither in the heaven above, nor in the depths of the sea,
Nor in a cavern of the mountains, should one there enter;
Nowhere on earth can the place be found
Where a man can escape from the consequences of an evil deed.
This religious instruction was given by the Teacher while he was in residence at Jetavana with reference to three groups of persons.
11 a. Story of the Present: A crow burned to death
The story goes that while the Teacher was in residence at Jetavana, a party of monks set out to pay him a visit, and entered a certain village for alms. The inhabitants of the village took their bowls, provided seats for them in a rest-house, offered them rice-porridge and hard food, and while awaiting time for almsgiving, sat and listened to the Law. At that moment a flame of fire shot up from under the cooking-vessel of a certain woman who was boiling rice and seasoning sauce and curry, and caught the thatch of the roof; whereupon a bundle of grass detached itself from the thatch and floated away into the air in a mass of flames.
At that moment a crow came soaring through the air, thrust his neck into the bundle of grass, was instantly enveloped in the blazing mass, burned to a crisp, and fell to the ground in the heart of the village. All this happened before the very eyes of the monks, and they said, “Oh, what a terrible thing has happened! Just look, brethren, at the dreadful death that has overtaken this crow! As for what he did in a previous state of existence to be overtaken by so dreadful a death, who is likely to know other than the Teacher alone? Let us therefore ask the Teacher what he did in a previous state of existence.” And with this purpose in mind they departed.
11 b. Story of the Present: A woman cast overboard
A second party of monks set out to pay the Teacher a visit and embarked in a ship. When the ship reached mid-ocean, it stopped and stood stock-still. “There must be a Jonah on board,” said the passengers, and cast lots. Now the captain had his wife on board, and she was a young woman in the bloom of youth, exceedingly beautiful and fair to see. When, therefore, they cast lots for the first time and the lot fell upon the captain’s wife, they said, “Cast lots again.” So they cast lots the second and the third time, and three times in succession the lot fell upon the captain’s wife. Thereupon the passengers went to the captain, looked him straight in the face, and asked him, “What about it, master?” The captain replied, “It is not right to sacrifice the lives of all on board for the sake of this lone woman; throw her overboard.” So they seized the woman and started to throw her overboard. All of a sudden, terrified with the fear of death, she let out a loud scream. When the captain heard her scream, he said, “There is no sense in allowing her jewels to go down with her; remove her jewels, every one, wrap her in a piece of cloth, and then throw her overboard into the sea. But I shall not have the heart to witness her death-struggle on the surface of the water. Therefore, in order to make sure that I shall not see her, tie a jar of sand about her neck in this fashion and then throw her overboard.” They did as the captain told them to. The moment she struck the water, fishes and tortoises swam up and tore her limb from limb. When the monks learned what had happened, they said, “With the single exception of the Teacher, who is likely to know what this woman did in a previous state of existence? Let us ask the Teacher what it was that she did.” So as soon as they reached the haven where they would be, they disembarked and set out to see the Teacher.
11 c. Story of the Present: Monks imprisoned in a cavern
Likewise seven other monks set out to see the Teacher. Arriving at a certain monastery in the evening, they entered and asked for a night’s lodging. Now there were seven beds in a certain rock-cell, and the seven monks, having obtained permission to sleep in this cavern, immediately lay down and went to sleep. In the night a rock as big as a pagoda came rolling down the opposite slope and stopped at the entrance to the cavern, blocking it completely. When the resident monks discovered what had happened, they said, “This cavern we provided for the express use of visiting monks. But this huge rock has fallen and blocked the entrance to the cavern completely; let us remove it.” So they gathered together the men from seven villages, and the men and the monks without struggled with might and main, and the monks who were imprisoned within struggled with might and main, but in spite of their combined efforts they were unable to budge the rock. Worse yet, for seven days they were unable to budge the rock, and for seven days the visiting monks, overcome with hunger, suffered greatly. Finally, on the seventh day, suddenly and without warning, the rock rolled away from the entrance to the cavern of its own accord, and the visiting monks were free. When they came out of the cavern, they thought to themselves, “With the single exception of the Teacher, who is likely to be able to explain the disaster with which we were overtaken? Let us ask the Teacher about it.” And with this purpose in mind they departed.
These seven monks met the two other parties of monks on the way, and all three parties of monks continued their journey together. Together they approached the Teacher, saluted him, and seated themselves at one side. Then, one after another, the three parties of monks asked the Teacher to explain the incidents which they had witnessed and in which they had had a share. The Teacher took up the incidents one after another and explained them as follows:
11 d. Story of the Past: Burning of an ox
“Monks, as for that crow, he experienced identically the same form of suffering he had once inflicted upon another. For in times long past that crow was a certain farmer of Benāres. Once upon a time he tried to break in an ox of his, but try as he might, he could not break him in. His ox would go a little way and then lie down; and when the farmer beat him, he would get up, go a little farther, and then lie down again. Finally, after the farmer had done his best to make his ox go and had failed completely, his anger got the better of him. Said the farmer to the ox, ‘Very well! from this moment you shall lie here to your heart’s content.’ So saying, the farmer wrapped the body of the ox with straw just as he would make a bundle of straw; and when he had so done, he set fire to the straw. Then and there the ox was burned to a crisp, and then and there he died. This, monks, is the evil deed which that crow committed at that time. Through the ripening of that evil deed he suffered torment in Hell for a long period of time, and thereafter, because the fruit of that evil deed was not yet exhausted, he was seven times in succession reborn as a crow.
11 e. Story of the Past: Drowning of a dog
“As for that woman, monks, she too experienced identically the same form of suffering she once inflicted upon another. For in times long past that woman was the wife of a certain householder of Benāres. She used to do with her own hand all of the household duties, such as fetching water, pounding rice, and cooking. And she had a certain dog that used to sit watching her as she performed her duties within the house; and whenever she went to the field to gather rice, or whenever she went to the forest to pick up firewood and leaves, that dog always went with her. One day some young men, seeing her with her dog, said jestingly, ‘Ah! here is a hunter come out with a dog; to-day we shall have some meat to eat!’ Annoyed by their jesting, the woman beat the dog with sticks and stones and clods of earth, and chased him away. The dog, however, ran back only a little way and then turned around and began to follow her again.
(It appears that in his third previous existence that dog had been her husband, and therefore it was impossible that he should ever lose his affection for her. In the revolution of being which has no conceivable beginning, there is no one who has not at some time or other been the wife or husband of somebody else. Of course, in states of existence not far removed, the affection that persists for relatives is exceedingly strong; and this is the reason why that dog simply could not leave his mistress.)
“The woman was in a great rage when she reached her husband’s field. After she had gathered what rice she needed, she picked up a rope, put it in the fold of her dress, and started back home. All this time that dog was following in her footsteps. After the woman had given her husband his meal of rice-porridge, she took an empty water-pot in her hand and started off for a certain water-pool. Having filled the vessel with sand, she looked about her, when all of a sudden she heard the dog bark close by. Immediately the dog ran up to her, wagging his tail and thinking to himself, ‘It is a long time since I have had a pleasant word from her to-day.’ The woman seized the dog firmly by the neck, fastened one end of the rope to the water-vessel and the other to the dog’s neck, and then started the vessel rolling down the slope into the water. The dog was dragged along by the water-vessel, fell into the water and died then and there. Through the ripening of that evil deed that woman suffered torment for a long period of time in Hell; and thereafter, because the fruit of that evil deed was not yet exhausted, in a hundred successive existences a jar of sand was tied to her neck, she was thrown into the water, and in this manner suffered death.
11 f. Story of the Past: Imprisonment of a lizard
“In like manner, monks, you too have experienced identically the same form of suffering you once inflicted upon others. For example, in times long past there lived in Benāres seven young cowherds. For seven days by turns they used to tend a herd of cattle. One day, as they were returning home after tending their cattle, they caught sight of a huge lizard. They immediately ran after the lizard, but the lizard ran faster than they did and slipped into a certain ant-hill. Now there were seven holes in this ant-hill, and the boys immediately concluded, ‘We shall not be able to catch this lizard to-day; we will come back again to-morrow and then we shall catch him.’ Accordingly each of them took a fistful of broken twigs, and between them the seven boys stuffed the seven holes full. Having so done, they went away. On the following day they drove their cows in a different direction and forgot all about that lizard. On the seventh day they came along with their cows, saw that ant-hill, and suddenly remembered about the lizard. ‘What has become of the lizard?’ thought they. Immediately each of them removed the twigs which they had stuffed into the seven holes. The lizard, caring little whether he lived or not, immediately came out of the hole, reduced to skin and bones, quaking and trembling. When those boys saw him, they took pity on him and said, ‘Do not kill him; he has not had a thing to eat for seven days.’ And they stroked him on the back and let him go, saying, ‘Go in peace.’ Now because those boys did not kill that lizard they escaped torture in Hell, but in fourteen successive existences that band of seven lacked food for seven successive days. Monks, you were those cowherds at that time, and that was the evil deed you committed.”
Thus did the Teacher, in answer to their questions, explain those three incidents. When he had finished speaking, a certain monk asked him, “But, Reverend Sir, if a man has committed an evil deed, can he not escape from the consequences thereof, either by soaring into the air, or by diving into the sea, or by entering a cave in a mountain?” Said the Teacher, “It matters not, monks, where he may seek to hide himself, whether in the air or in the sea or in the bowels of the earth; there is no place on earth where a man can escape from the consequences of an evil deed.” So speaking, he joined the connection, and preaching the Law, pronounced the following Stanza,
127. Neither in the heaven above, nor in the depths of the sea,
Nor in a cavern of the mountains, should one there enter;
Nowhere on earth can the place be found
Where a man can escape from the consequences of an evil deed.
- Text: N iii. 38-44.
Biên tập trang: Tuệ Minh
Nguồn trích dẫn
- Bản Việt: Trưởng lão Pháp Minh dịch từ Pāli, Chú giải Kinh Pháp Cú (Dhammapada-aṭṭhakathā), quyển 3, NXB Tôn Giáo, 2011; bản số hoá trên theravada.vn. Chép nguyên văn bản dịch, chỉ trình bày lại cho dễ đọc.
- Bản Pāli: Dhammapada-aṭṭhakathā, Chaṭṭhasaṅgāyana Tipiṭaka, Viện Nghiên cứu Vipassana (VRI), tipitaka.org.
- Bản Anh: Eugene Watson Burlingame dịch, Buddhist Legends, Harvard Oriental Series 28–30, 1921 (thuộc phạm vi công cộng); bản số hoá do Ānandajoti Bhikkhu hiệu đính, ancient-buddhist-texts.net.
- Bản dịch tiếng Việt thuộc quyền của dịch giả và nơi ấn hành, được đăng để học Pháp, không thu phí. Nếu chủ sở hữu bản quyền yêu cầu, xin liên hệ Hoan Hỉ (0902 332 970) để chúng tôi điều chỉnh ngay.