Đi chùa cầu tài lộc có được không

Mong có của là chuyện bình thường

Đức Phật nói với ông Cấp Cô Độc (Anāthapiṇḍika), một thương gia lớn ở Xá-vệ (Sāvatthī), rằng có bốn điều người đời ưa thích, mong muốn mà khó có được. Điều thứ nhất là ước muốn: “Mong của cải đến với tôi một cách hợp pháp” (AN 4.61, đoạn 2.1–2.3). Ba điều kế tiếp là danh tiếng cùng với bà con và thầy dạy, sống lâu, và sau khi chết được sinh lên cõi lành (đoạn 3.1–5.1). Kinh không chê ước muốn ấy. Mong có của chân chánh để lo cho gia đình là ước muốn ngay thẳng. Bài Phật tử có được giàu không nói kỹ hơn về điều này.

Nhưng cầu xin không làm ra của

Này Gia chủ, năm pháp khả lạc, khả hỷ, khả ý khó tìm được ở đời này, Ta tuyên bố không phải do nhân cầu xin, không phải do nhân ước vọng mà có được. Này Gia chủ, nếu năm pháp khả lạc, khả hỷ, khả ý khó tìm được ở đời này, do nhân cầu xin, do nhân ước vọng mà có được, thời ai ở đời này lại héo mòn vì một lẽ gì?

Tăng Chi Bộ 5.43, đoạn 3.1–3.2

Năm điều trong kinh này là tuổi thọ, sắc đẹp, an vui, danh tiếng và cõi trời. Đức Phật dạy người muốn những điều ấy đừng cầu xin, mà hãy đi con đường đưa đến chúng (đoạn 4.1–8.4). Của cải cũng theo cùng nguyên tắc. Kinh Tiểu Nghiệp Phân Biệt chỉ ra một nhân lâu dài của sự giàu có: người hay bố thí đồ ăn, thức uống, y phục, chỗ ở, đèn sáng cho Sa-môn, Bà-la-môn, nếu sinh làm người thì ở đâu cũng nhiều của cải (MN 135, đoạn 14.1–14.3). Bài Cầu nguyện có linh không bàn kỹ hơn về Tăng Chi Bộ 5.43.

Bốn điều đem lại của cải ngay đời này

Một người tại gia tên Dīghajāṇu thưa: chúng con là người tại gia, sống với vợ con, dùng hương hoa, nhận vàng bạc, xin Ngài dạy điều đem lại lợi ích và an vui cho đời này lẫn đời sau. Với đời này, Đức Phật nêu bốn điều (AN 8.54, đoạn 1.3–2.3):

• Siêng năng: dù làm ruộng, buôn bán, chăn nuôi hay làm việc cho triều đình, người ấy khéo léo, không biếng nhác, biết suy xét cách làm cho trọn việc (đoạn 2.4–2.8).
• Giữ gìn: của cải làm ra bằng mồ hôi, đúng pháp, thì biết bảo vệ để không bị vua quan lấy, trộm cướp lấy, lửa cháy, nước cuốn, hay người thừa kế không ra gì chiếm đoạt (đoạn 3.1–3.5).
• Bạn lành: gần gũi, trò chuyện với những người có lòng tin, giới hạnh, rộng rãi, trí tuệ, và học theo họ (đoạn 4.1–4.3).
• Sống cân bằng: biết thu, biết chi, không quá xa hoa, không quá khắt khe, như người cầm cân biết bên nào nặng bên nào nhẹ (đoạn 5.1–5.8).

Kinh còn ví của cải như một hồ nước lớn có bốn cửa vào và bốn cửa ra. Bốn cửa ra là trăng hoa, rượu chè, cờ bạc và bạn xấu; mở cửa ra mà đóng cửa vào, trời lại không mưa, thì hồ cạn dần (đoạn 6.1–6.8). Bài Làm ăn đúng chánh mạng nói thêm những nghề nên tránh, và bài Nợ nần, áp lực tiền bạc dành cho ai đang chật vật.

Vậy đi chùa để làm gì

Lên chùa đầu năm không vô ích, chỉ cần đặt đúng chỗ. Trong Tăng Chi Bộ 4.61, Đức Phật nói bốn điều dẫn đến những ước muốn kia là lòng tin, giới, bố thí và trí tuệ (đoạn 6.1–6.3). Đi chùa là dịp làm mới cả bốn: đảnh lễ Tam Bảo, thọ năm giới, cúng dường, nghe một thời pháp. Và khi đã có của, Tăng Chi Bộ 4.62 nhắc rằng niềm vui có của, dùng của, không mắc nợ vẫn không bằng một phần mười sáu niềm vui không lỗi lầm (AN 4.62, kệ 7–8).

Thử hình dung chị Hoa mở một tiệm bánh nhỏ. Mùng một Tết, chị lên chùa thắp hương, nguyện cho tiệm đông khách. Rồi chị tự hỏi theo lời kinh: siêng năng, giữ gìn, bạn lành, chi tiêu, mình đang yếu ở đâu? Chị nhận ra mình hay vay nóng để nhập hàng. Năm ấy chị lập sổ thu chi, bớt một khoản vay, mỗi tuần gửi vài ổ bánh cho mái ấm gần nhà. Tiệm không giàu lên ngay, nhưng chị ngủ ngon hơn và khách quen nhiều hơn. Lời nguyện đầu năm của chị đã có chân để đi.

Một gợi ý nhỏ

Lần tới đi chùa, sau khi chắp tay, bạn thử viết ra một bước cụ thể cho một trong bốn điều của Tăng Chi Bộ 8.54, và dán tờ giấy ấy ở chỗ làm việc. Nếu muốn chia của cải cho hợp lý, bài Tiết kiệm và bố thí có cách chia bốn phần theo Kinh Thi-ca-la-việt.