Phật tử đi đám cưới, tiệc tùng thế nào cho trọn

Chung vui là một cách thương người

Kinh Pāli không dạy người tại gia rút khỏi đời sống chung. Trong Kinh Thi-ca-la-việt, một trong năm cách cha mẹ thương con là “lo cho con kết duyên với người xứng hợp” (DN 31, đoạn 28.4); hôn nhân là một việc đáng trân trọng trong đời người tại gia. Người bạn tốt bụng, theo kinh, là người “mừng cho ta khi ta gặp vận may” (đoạn 25.2). Đến dự đám cưới của bạn và chúc mừng với lòng vui thật là đang thực hành tâm hỷ (muditā).

Bài kệ cuối kinh nói về những cách gắn kết lòng người: “Bố thí và nói lời ái ngữ, làm điều lợi ích ở đời này, và đối xử bình đẳng trong mọi việc, tùy chỗ, tùy người cho thích hợp; đó là những cách gắn kết lòng người ở đời, như chốt trục giữ cỗ xe đang chạy” (DN 31, kệ 34.21–34.26). Một lời chúc, một món quà, một lần có mặt, đều là chốt trục ấy. Một bản Kinh Vợ Chồng Sống Chung cũng có thể là món quà ý nghĩa cho đôi vợ chồng mới.

Điều kinh cảnh báo

Trong sáu cửa hao tổn tài sản, Kinh Thi-ca-la-việt có nêu “mải mê các cuộc hội hè” (đoạn 7.2). Tai hại của nó được tả rất sinh động:

Này Gia chủ tử, la cà đình đám hý viện có sáu nguy hiểm: Luôn luôn tìm xem chỗ nào có múa, chỗ nào có ca, chỗ nào có nhạc, chỗ nào có tán tụng, chỗ nào có nhạc tay, chỗ nào có trống.

Trường Bộ 31, đoạn 10.1–10.2

Điều bị chê không phải là một buổi chung vui, mà là cái tâm lúc nào cũng đi tìm cuộc vui kế tiếp, đến mức bỏ bê công việc, gia đình, sức khỏe. Dự một đám cưới là chuyện thường tình; tuần nào cũng mấy cuộc nhậu thì đáng xem lại.

Rượu bia trên bàn tiệc

Giới thứ năm là tránh xa rượu và các chất say, nền tảng của sự phóng dật. Kinh Thi-ca-la-việt kể sáu tai hại của rượu: tài sản hao hụt ngay trước mắt, cãi vã tăng thêm, là cửa ngõ của bệnh tật, sinh ra tiếng xấu, để lộ thân thể không biết hổ thẹn, và làm trí tuệ suy yếu (đoạn 8.1–8.2). Tăng Chi Bộ 8.54 xếp rượu chè vào bốn cửa làm hao cạn của cải (AN 8.54, đoạn 6.1–6.2). Bài Rượu bia và giới thứ năm có những cách từ chối khéo khi bị ép uống. Thường thì một câu nhẹ nhàng “Mình giữ giới, cho mình xin ly nước ngọt nhé” cùng nụ cười là đủ; người thật lòng quý bạn sẽ hiểu.

Phong bì, quà cưới và chuyện chi tiêu

Mùa cưới, nhiều gia đình trẻ chật vật vì tiền mừng. Tăng Chi Bộ 8.54 dạy sống cân bằng: biết thu, biết chi, không quá xa hoa, không quá khắt khe. Người thu ít mà sống sang thì bị chê là “ăn của như kẻ ăn quả sung”, người thu nhiều mà sống khắc khổ thì bị chê là “sẽ chết như kẻ chết đói” (AN 8.54, đoạn 5.2–5.6). Quà mừng vừa với sức mình, trao với lòng vui, quý hơn món quà lớn mà phải đi vay. Niềm vui không mắc nợ là một trong bốn niềm vui của người tại gia (AN 4.62, đoạn 5.1–5.3).

Lời nói nơi bàn tiệc

Tiệc tùng là nơi dễ nói nhiều: chuyện người vắng mặt, những câu đùa quá trớn. Kinh Điềm Lành kể “lời nói khéo nói ra” là một điềm lành cao quý (Snp 2.4, kệ 5), và “kiềm chế không uống rượu” cũng vậy (kệ 8). Bài Nói xấu sau lưng có gợi ý chuyển hướng câu chuyện một cách nhẹ nhàng.

Thử hình dung chị Thảo đi tiệc tất niên công ty. Chị chúc mừng các bạn trẻ, khen người quản lý một câu thật lòng, nâng ly nước cam khi mọi người nâng ly bia, và về sớm để kịp đưa con đi ngủ. Không ai thấy chị khác thường. Chị vẫn trọn tình với đồng nghiệp, vẫn trọn năm giới, và sáng hôm sau thức dậy nhẹ nhõm.

Một gợi ý nhỏ

Trước khi đi tiệc, bạn thử đặt ba ý định: một lời chúc thật lòng, một ly không cồn, và một giờ về. Sau buổi tiệc, dành một phút tùy hỉ với niềm vui của người mình vừa chúc mừng.