Tụng kinh mỗi ngày: một thời khóa ngắn từ Tam quy đến hồi hướng

Tụng kinh để làm gì

Đức Phật dạy về việc tùy niệm, tức nhớ nghĩ, Tam Bảo như một cách làm sạch tâm. Ngài so sánh với việc gội một cái đầu bẩn bằng bột gội và nước: tâm cấu uế cũng được làm sạch nhờ nỗ lực đúng cách (AN 3.70, đoạn 4.2 và 5.2). Trong Tăng Chi Bộ 6.10, Ngài nói rõ điều xảy ra trong lúc ấy:

Này Mahànama, trong khi vị Thánh đệ tử tùy niệm Pháp, trong khi ấy, tâm không bị tham chi phối, không bị sân chi phối, không bị si chi phối; trong khi ấy, tâm vị ấy được chánh trực nhờ dựa vào Pháp.

Tăng Chi Bộ 6.10, đoạn 2.4–2.5

Kinh nói tiếp: tâm ngay thẳng thì hân hoan, hân hoan thì hỷ sinh, thân được an tịnh, tâm được định (AN 6.10, đoạn 2.6–2.7). Như vậy tụng kinh là một cách tu tập, không phải một nghi thức để đổi lấy điều gì.

Một thời khóa mười lăm phút

Dưới đây là một thời khóa gọn, theo thứ tự mà nhiều chùa Nam truyền vẫn dùng. Thứ tự và số lần lặp lại là truyền thống; nội dung từng phần thì lấy từ kinh.

• Lễ kính Đức Phật. Câu Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa: “Kính lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác” (Khp 1, đoạn 1.1). Theo truyền thống, câu này được đọc ba lần.
• Tam quy. “Con xin quy y Phật, con xin quy y Pháp, con xin quy y Tăng”, đọc ba lượt (Khp 1, đoạn 2.1–4.3). Xem thêm bài Tam Bảo và quy y.
• Thọ trì năm giới. Năm điều tránh xa: sát sinh, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói dối, các chất say. Đức Phật gọi mỗi giới là một “đại thí”, vì người giữ giới cho vô lượng chúng sinh sự không sợ hãi (AN 8.39, đoạn 3.3–7.4). Câu thọ giới dạng … veramaṇī sikkhāpadaṁ samādiyāmi (“con xin thọ trì học giới tránh xa …”) theo mẫu của Tiểu Tụng 2.
• Ân đức Tam Bảo. Ba đoạn này có nguyên văn trong Tăng Chi Bộ 3.70: Ân đức Phật bắt đầu bằng Itipi so bhagavā (đoạn 4.5), Ân đức Pháp bắt đầu bằng Svākkhāto bhagavatā dhammo (đoạn 7.4), Ân đức Tăng bắt đầu bằng Suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho (đoạn 10.4). Bài Sáu ân đức của Pháp giải nghĩa phần giữa.
• Kinh Từ Bi. Mười bài kệ ngắn, trong đó có câu: “Mong mọi loài được an vui, an ổn, mong tất cả chúng sinh được hạnh phúc” (Snp 1.8, kệ 3).
• Hồi hướng. Câu Idaṁ vo ñātīnaṁ hotu, sukhitā hontu ñātayo: “Mong điều này đến với bà con chúng ta, mong bà con được an vui” (Khp 7, kệ 4). Các bài kệ hồi hướng dài hơn mà chùa hay tụng là sáng tác về sau của truyền thống. Bài Cầu an, cầu siêu theo Nam truyền nói rõ hơn về Kinh Ngoài Bức Tường.

Ân đức Phật dịch ra tiếng Việt như sau: “Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.” Tụng chậm từng danh hiệu, bạn sẽ thấy mỗi chữ là một phẩm chất để nhớ, không phải một câu thần chú.

Tụng thế nào cho có ích

Kinh Saṅgārava (Tương Ưng Bộ 46.55) có một hình ảnh đáng nhớ. Bà-la-môn Saṅgārava hỏi vì sao có lúc những bài tụng đã thuộc lâu cũng không nhớ ra. Đức Phật đáp: khi tâm bị dục tham, sân hận, hôn trầm, trạo cử hay hoài nghi chế ngự, thì như bát nước bị pha màu, bị đun sôi, bị rêu phủ, bị gió khuấy, bị vẩn đục, người có mắt soi vào cũng không thấy rõ mặt mình (SN 46.55, đoạn 3.1–12.4). Năm thứ ấy là năm triền cái. Vì thế, trước khi tụng, bạn nên ngồi yên vài hơi thở cho tâm lắng.

Tụng vừa đủ nghe, đều đặn, không cần nhanh. Nếu quên, cứ đọc theo sách. Nếu chỉ có năm phút, hãy giữ Tam quy, năm giới và một bài kệ Từ Bi; điều quan trọng là ngày nào cũng có.

Thử hình dung một người đi làm về muộn, mệt, con còn bài tập. Họ có thể ngồi xuống cùng con trước giờ ngủ, đọc chung Tam quy và vài câu Kinh Từ Bi. Mười phút ấy không làm việc gì chậm lại, nhưng cả nhà có một khoảng lặng chung, và đứa trẻ lớn lên với âm thanh của lời kinh.

Một gợi ý nhỏ

Tuần này, bạn thử chọn một giờ cố định, sáng sớm hoặc trước khi ngủ, và tụng thời khóa trên. Sau khi tụng xong, ngồi yên thêm một phút, chú ý đến hơi thở. Nếu muốn đi xa hơn một chút, bài thiền cho người mới bắt đầu có thể nối tiếp ngay sau thời tụng.